هدف:هدف این پژوهش، شناسایی و تدوین اصول اخلاق حرفهای داوری در مسابقات قرآن کریم است. مسئله اصلی، فقدان منشور اخلاقی مدون برای این حرفه علیرغم برگزاری گسترده و مستمر مسابقات قرآنی در ایران است. این مطالعه در پی پاسخ به این پرسش است که اصول اخلاقی مؤثر در داوری درست (مصیب به واقع) و داوری اخلاقی (بدون اجحاف به حقوق شرکتکنندگان) کدامند؟ روش: پژوهش با روش نظریهسازی دادهبنیاد (گراندد تئوری) انجام شده است. دادهها از طریق 34 مصاحبه عمیق و پرسشنامه نیمهساختاریافته با 19 داور و 15 متسابق که تجربه حضور در سطوح ملی و استانی مسابقات را داشتند، گردآوری شد. نمونهگیری به صورت هدفمند و تا مرحله اشباع نظری ادامه یافت. دادهها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند و برای تعمیق یافتهها، از آموزههای اسلامی مرتبط نیز بهره گرفته شد. یافتهها:پس از تحلیل دادهها، 28 اصل اخلاق حرفهای در دو مقوله اساسی استخراج شد: ۱) اصول مرتبط با برگزارکنندگان (9 اصل) شامل: انتخاب داوران شایسته، نظاممند کردن داوری، سنجشپذیری ملاکها، آگاهیبخشی از آییننامه، وفاداری به آییننامه، رعایت مساوات، شفافسازی نتایج، اعطای حق اعتراض، و اعمال داوری درجهدوم. ۲) اصول مرتبط با داوران (19 اصل) شامل: پرهیز از منفعتگرایی، رعایت انصاف، پذیرش داوری در صورت صلاحیت، توجه به حقالناس بودن داوری، پرهیز از بخشینگری، تکیه بر اطلاعات نه دادههای مقایسهای، پرهیز از استدلال عقلی به جای ادراک حسی، واکنش هوشمندانه، پرهیز از پیشفرضهای ذهنی و تأثیر سوابق متسابق، استقلال رأی، رازداری، حفظ کرامت متسابق، پرهیز از تأثیر ویژگیهای غالب، پرهیز از داوری شخصیت، کنترل تأثرات عاطفی، حفظ تمرکز، و پذیرش خطاپذیری. نتیجهگیری:تدوین و پایبندی به این 28 اصل میتواند کیفیت داوری مسابقات قرآن را ارتقا داده، عدالت و انصاف را در این عرصه نهادینه کند و ضمن رشد استعدادهای قرآنی، زمینهساز ترویج اخلاق قرآنی در جامعه باشد.
محمدی ریشهری، محمد. منتخب میزان الحکمه. انتشارات دارالحدیث، قم، 1381.
المصری، ابیالفضل جمالالدین محمد بن مکرم ابنمنظور الفریقی. لسان العرب. بیروت، مؤسسه العلمی المطبوعات، 1426.
مهدوی کنی، صدیقه. ساختار گزارههای اخلاقی قرآن رویکرد معناشناختی. انتشارات دانشگاه امام صادق×، دوم، 1389.
الهندی، علاءالدین علی بن حسامالدین. کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال. موسسه الرساله، بیروت، پنجم، 1405.
Glaser, B. Basics of grounded theory analysis: emergence vs. forcing. Sociology Press. Mill Valley, CA, 1992.
Glaser, B. & Strauss, A. The discovery of grounded theory. Aldine Publishing Company. Chicago, 1967.
Kohen, Dary. the Ground of Professional Ethics. Newyork, Teylor & Francis, 2001.
Ozar, David and Berg, Jessica and Werhand, Patriciah and Emanuel, Linda. Organizational ethics in Health cave. American, Medical Association, 2000.
C.A.A Headriks...P.H.j. the need for grounded theory in developing a knowledge based view, organization of research methods. Vol.9, No 3, pp.315-338, 2006.
