اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,436
تعداد مقالات10,877
تعداد مشاهده مقاله3,540,796
تعداد دریافت فایل اصل مقاله1,946,602
حکمتفر, هادی, حبیبی تبار, جواد. (1404). تحلیل ابعاد تربیتی «قاعده درأ» و گزاره فقهی «حرمت سوء ظن» در کیفرزدایی از متهم؛ مطالعه تطبیقی در فقه امامیه و حقوق کیفری ایران. مطالعات فلسفی کلامی, 12(24), 155-167. doi: 10.22034/mft.2025.20503.1427
هادی حکمتفر; جواد حبیبی تبار. "تحلیل ابعاد تربیتی «قاعده درأ» و گزاره فقهی «حرمت سوء ظن» در کیفرزدایی از متهم؛ مطالعه تطبیقی در فقه امامیه و حقوق کیفری ایران". مطالعات فلسفی کلامی, 12, 24, 1404, 155-167. doi: 10.22034/mft.2025.20503.1427
حکمتفر, هادی, حبیبی تبار, جواد. (1404). 'تحلیل ابعاد تربیتی «قاعده درأ» و گزاره فقهی «حرمت سوء ظن» در کیفرزدایی از متهم؛ مطالعه تطبیقی در فقه امامیه و حقوق کیفری ایران', مطالعات فلسفی کلامی, 12(24), pp. 155-167. doi: 10.22034/mft.2025.20503.1427
حکمتفر, هادی, حبیبی تبار, جواد. تحلیل ابعاد تربیتی «قاعده درأ» و گزاره فقهی «حرمت سوء ظن» در کیفرزدایی از متهم؛ مطالعه تطبیقی در فقه امامیه و حقوق کیفری ایران. مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 12(24): 155-167. doi: 10.22034/mft.2025.20503.1427

تحلیل ابعاد تربیتی «قاعده درأ» و گزاره فقهی «حرمت سوء ظن» در کیفرزدایی از متهم؛ مطالعه تطبیقی در فقه امامیه و حقوق کیفری ایران

مطالعات فقه تربیتی
مقاله 11، دوره 12، شماره 24، اسفند 1404، صفحه 155-167    اصل مقاله (1018.41 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/mft.2025.20503.1427
نویسندگان
هادی حکمتفر* 1؛ جواد حبیبی تبار2
1مدیر معاضدت حقوقی مدیریت حوزه علمیه قم.
2گروه فقه و حقوق قضایی جامعه المصطفی العالمیه
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی ابعاد تربیتی قاعدۀ فقهی «درأ» و گزارۀ فقهی «حرمت سوء ظن» در فرآیند کیفرزدایی از متهم براساس روش تحقیق تحلیلی – توصیفی سامان یافته است. قاعدۀ درأ، در باب حدود، به معنای تردید در مجرمیت متهم و بهره‌برداری از آن در جهت کیفرزدایی از وی تشریع شده است. از سوی دیگر، گزارۀ فقهی «حرمت سوء ظن و بدگمانی» به مثابۀ یک اصل تربتی- اخلاقی و فقهی، بر ممنوعیت گمان بد، نسبت به افراد تاکید دارد. این مطالعه با استفاده از منابع فقهی و حقوقی، به بررسی ابعاد تربیتی این دو مفهوم و نقش آن‌ها در کیفرزدایی از متهم می‌پردازد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که کیفرزدایی از متهم به واسطه قاعدۀ درأ، با حرمت بدگمانی در دفع مجازات از وی، هم‌پوشانی دارد؛ زیرا قاعدۀ درأ، و گزارۀ فقهی حرمت بدگمانی، افراد را از ایراد اتهام و ترور شخصیت دیگران به صرف شک و تردید منع می‌کند و نیز رویکرد هردو قاعده و گزارۀ فقهی که تأکید بر حفظ آبروی مؤمن است، هم‌سو است. همچنین یافته‌های این پژوهش می‌تواند در جهت اصلاح و بهبود فرآیندهای قضایی در کیفرزدایی از متهم، مورد استفاده قرار گیرد. 
کلیدواژه‌ها
قاعدۀ درأ؛ سوء ظن؛ کیفرزدایی؛ متهم؛ فقه؛ حقوق کیفری
مراجع
  1. انصاری، قدرت‌الله، فاضل لنکرانی، محمد جواد، احکام و حقوق کودکان در اسلام، قم چاپ اول، انتشارات مؤسسه ائمه اطهار(.
  2. بجنوردی، سید محمد، قواعد فقهیه، چاپ اول، انتشارات مجد.
  3. بحر العلوم طباطبایی،سید محمد مهدی، الفوائد الحائریة، چاپ اول، انتشارات مکتبة الصادق%.
  4. جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش.
  5. حاجی ده‌آبادی، احمد، درسنامه قواعد فقه جزاء، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ سوم.
  6. حر عاملی، محمد حسن، وسائل الشیعه الى تحصیل مسایل الشریعه، چ اول، مؤسسه آل‌ البیت(.
  7. حلی، محمدبن ادریس، السرائر الحادى لتحریر الفتاوی، چاپ دوم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  8. دیلمی، حسن بن محمد، اعلام الدین فی صفات المومنین، قم: مؤسسه آل البیت(.
  9. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، چاپ اول، بیروت، نشر دارالعلم الدار الشامیة.
  10. طباطبایی حائری، علی بن محمد، ریاض المسایل فی بیان أحکام الشرع بالدلائل، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
  11. عاملی، زین الدین بن علی، غایة المراد، اننشارات اسلامی، قم، چاپ دوم.
  12. فراهیدی، خلیل،کتاب العین، انتشارات منشورات الهجره، چاپ دوم.
  13. قبله‌ای خویی، خلیل، قواعد فقه بخش جزاء، چاپ اول، انتشارات سمت.
  14. قمی، محمد بن علی بن بابویه، من لایحضره الفقیه، چاپ دوم، دفتر انتشارات اسلامی.
  15. متقی هندی، علاء الدین علی بن حسام، ک‍ن‍ز ال‍ع‍م‍ال‌ ف‍ی‌ س‍ن‍ن‌ الاق‍وال‌ و الاف‍ع‍ال‌، بیروت، دارالکتب العلمیه.
  16. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، چاپ سوم، تهران، انتشارات کتابفروشی اسلامیه.
  17. محقق حلی، جعفر بن حسن، شرایع الاسلام فی مسایل الحلال والحرام، چاپ دوم، انتشارات مؤسسه اسماعیلیان.
  18. محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه، بخش جزایی، تهران نشر علوم اسلامی، چاپ دوازدهم.
  19. محمودی، فیروز، قاعدۀدرأ، و تطبیق آن با تفسیر شک به نفع متهم در حقوق موضوعه، فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق%، شماره 9.
  20. مغربی، نعمان بن محمد، دعائم الإسلام، قم، انتشارات اسلامی، چاپ اول.
  21. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، تفسیر نمونه. قم، مدرسه امیرالمومنین، چاپ اول.
  22. مکارم شیرازی، ناصر، قواعد فقهیه، قم، مدرسه امیرالمومنین%، چاپ سوم.
  23. موسوی، خویی، سید ابوالقاسم، مبانی تکمله المنهاج، چاپ سوم، قم، انتشارات الامام الخوئی.
  24. نجفی، محمدحسن، جواهرالکلام، قم: داراحیاء التراث العربیه، چاپ دوم.
  25. نراقی، محمدمهدی. جامع السعادات، ترجمه سیدجلالالدین مجتبوی، تهران، انتشارات حکمت، چاپ چهارم.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 151
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب