اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,503
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله4,158,841
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,326,048
ابراهیمی, جواد. (1404). قلمروی پرورش هویت ملی در جامعه دینی در میزان فقه. مطالعات فلسفی کلامی, 12(24), 35-48. doi: 10.22034/mft.2025.19037.1366
جواد ابراهیمی. "قلمروی پرورش هویت ملی در جامعه دینی در میزان فقه". مطالعات فلسفی کلامی, 12, 24, 1404, 35-48. doi: 10.22034/mft.2025.19037.1366
ابراهیمی, جواد. (1404). 'قلمروی پرورش هویت ملی در جامعه دینی در میزان فقه', مطالعات فلسفی کلامی, 12(24), pp. 35-48. doi: 10.22034/mft.2025.19037.1366
ابراهیمی, جواد. قلمروی پرورش هویت ملی در جامعه دینی در میزان فقه. مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 12(24): 35-48. doi: 10.22034/mft.2025.19037.1366

قلمروی پرورش هویت ملی در جامعه دینی در میزان فقه

مطالعات فقه تربیتی
مقاله 3، دوره 12، شماره 24، اسفند 1404، صفحه 35-48    اصل مقاله (1.18 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/mft.2025.19037.1366
نویسنده
جواد ابراهیمی*
گروه علمی آموزش الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان یزد، یزد، ایران
چکیده
«هویت ملی»، واژۀ ترکیبی و سازۀ مفهومی است که حاصل اجتماع عناصر مختلف، نشان‌گر هویت جامعه در سطح ملی یعنی تمام کشور است. هویت ملی یک‌پارچه در جانب مثبت، سبب ایجاد حس اعتماد و عزت نفس فردی و اجتماعی و نیز وحدت و انسجام ملی قوی می‌شود. در مقابل، تضعیف هویت ملی، موجب ایجاد تفرقه و گسست در جامعه می‌شود.
هویت انواع گوناگونی دارد مانند هویت دینی، ملی، قومی و نژادی و ...؛ هر کدام بر اساس تعریف خاصش قلم‌رو ویژۀ خود را دارد که می‌تواند بین آن‌ها تزاحم و تعارض رخ دهد؛ اکنون پرسش این است که از منظر فقهی حکم پرورش هویت ملی شهروندان کشور چیست و هنگام تعارض و تزاحم میان پرورش هویت ملی یا دینی شهروندان، اولویت با کدام است؟ این پژوهش با مراجعه به ادله فقهی مستند از جمله آیات و روایات تلاش می‌کند دیدگاه اسلام را در این زمینه بیان نماید. ادله مورد استناد در این پژوهش یادکرد قرآن از اقوام و ملل، آیه نفی قتال در ماه حرام، روایات حب الوطن من الإیمان و نیز ادله معارض لزوم هجرت است. یافته‌های پژوهش حاکی است که هویت ملی شهروندان ذیل شاکله مرکب هویت دینی است و پرورش آن در راستای اهداف دینی می‌تواند به عنوان امری راجح مد نظر قرار گیرد. دایرۀ رجحان آن در دایره هم‌سویی با اصول کلی دینی از جمله منع بدعت‌گذاری، وهن و هتک دین و لزوم اقامه مناسک دینی است. بنابراین، در چارچوب احکام اولیه، اولویت و ملاک با ضابطه دین است. بنابه اقتضای مصالح و مفاسد اجتماعی در احکام ثانویه و نیز احکام ولایی حکومتی گاهی ممکن است حکم به لزوم توجه به هویت و مناسک ملی شود.
کلیدواژه‌ها
هویت؛ هویت ملی؛ دین؛ هویت دینی؛ تربیت سیاسی و اجتماعی؛ فقه
مراجع
* قرآن.

  1. آزاد ارمکی، تقی؛ وکیلی، عارف، «مطالعۀ جامعه شناختی تعریف مفهوم هویتملی میان اندیشمندان ایرانی»، فصلنامۀ مطالعات توسعۀ اجتماعی ـ فرهنگی، دورۀ دوم، شمارۀ 1، صفحات35-9، تابستان 1392ش.
  2. آشوری، داریوش، دانشنامه سیاسی (فرهنگ اصطلاحات و مکتبهای سیاسی)، تهران، مروارید، دوازدهم، 1384.
  3. آقابخشی، علی؛ افشاری راد، مینو، فرهنگ علوم سیاسی، تهران، چاپار، اول (ویرایش ششم)، 1383.
  4. ملاحویش آل غازى عبدالقادر، بیان المعانى، مطبعة الترقى - دمشق، چاپ اول، 1382ق.
  5. اصفهانى، محمد حسین کمپانى، صلاة المسافر، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، دوم، 1409ق.
  6. اکبری، حسین و عیوضی، محمد رحیم، «بررسی ابعاد سازنده هویتملی»، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، دوره‌ی دهم، شماۀ 1، صص33-59، بهار و تابستان 1392.
  7. جرجانى، سید امیر ابو الفتح حسینى، تفسیر شاهى، انتشارات نوید، تهران، اول، 1404ق.
  8. جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح-تاج اللغة و صحاح العربیة، دار العلم للملایین، بیروت، اول،1410ق.
  9. حلّى، مقداد بن عبد اللّه سیورى، التنقیح الرائع لمختصر الشرائع، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى ره، قم، اول، 1404ق.
  10. حمیرى، نشوان بن سعید، شمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم، دار الفکر المعاصر، بیروت، اول، 1420ق.
  11. واژه نامه فرهنگی سیاسی، زرشناس، شهریار، تهران، کتاب صبح، اول، بهار 1383،
  12. رازى، ابوالفتوح، حسین بن على، روض الجنان و روح الجنان فى تفسیرالقرآن، بنیاد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى، مشهد، 1408 ق.
  13. زحیلى، وهبة بن مصطفى، التفسیر المنیر فى العقیدة و الشریعة و المنهج، دار الفکر المعاصر - بیروت‏‘دمشق، چاپ دوم، 1418 ق.
  14. شایان‌ مهر، علی‌رضا، دائرة المعارف تطبیقی علوم اجتماعی، کتاب اول، تهران، کیهان، اول، 1377.
  15. طباطبایى سید محمد حسین، المیزان فى تفسیر القرآن، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم، قم، پنجم، 1417 ق.
  16. عباسی، میثم و باقری، یوسف، «منشأ هویتملی، پارادایم‌ها رویکردها»، فصلنامه مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال بیست و چهارم، شماره 82، صص189-218، بهار 1399،
  17. عاملی، حر، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة، قم، مؤسسه آل البیت (‏، 1409ق.
  18. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، قم، هجرت، دوم، 1410ق.
  19. قربانی، قدرت الله، «هویتملی از دیدگاه شهید مطهری»، فصلنامه مطالعات ملی، دوره 5، شماره 18، ص63-86، تیر 1383.
  20. قمّى، صدوق، محمّد بن على بن بابویه، من لا یحضره الفقیه، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، دوم، 1413ق.
  21. مراغى احمد بن مصطفى، تفسیر المراغى، داراحیاء التراث العربى - بیروت.
  22. نراقى، مولى محمد مهدى بن ابى ذر، تحفه رضویه، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، قم، اول، 1426ق
  23. نظری، علی اشرف و منصورنژاد، ‌محمد، دین و هویت، «قدرت الله طاهری؛الگوهای هویتی در اندیشه سیاسی دوره قاجار»، تهران، تمدن ایرانی (وابسته به موسسه مطالعات ملی، اول، 1385.
  24. نظری، علی اشرف و منصورنژاد، ‌محمد، دین و هویت، «محمد علی صالحی؛انقلاب اسلامی و مقوله هویت»، تهران، تمدن ایرانی (وابسته به موسسه مطالعات ملی، اول، 1385.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 221
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 103


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب