اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,424
تعداد مقالات10,779
تعداد مشاهده مقاله3,393,147
تعداد دریافت فایل اصل مقاله1,889,778
موسوی کانی, سید حسین, آریان, حمید. (1404). تئوری نوتکامل‌گرایی و چالش‌‌های آن با دیدگاه قرآن در مورد خلقت انسان. مطالعات فلسفی کلامی, 19(37), 229-264. doi: 10.22034/qve.2025.20104.1808
سید حسین موسوی کانی; حمید آریان. "تئوری نوتکامل‌گرایی و چالش‌‌های آن با دیدگاه قرآن در مورد خلقت انسان". مطالعات فلسفی کلامی, 19, 37, 1404, 229-264. doi: 10.22034/qve.2025.20104.1808
موسوی کانی, سید حسین, آریان, حمید. (1404). 'تئوری نوتکامل‌گرایی و چالش‌‌های آن با دیدگاه قرآن در مورد خلقت انسان', مطالعات فلسفی کلامی, 19(37), pp. 229-264. doi: 10.22034/qve.2025.20104.1808
موسوی کانی, سید حسین, آریان, حمید. تئوری نوتکامل‌گرایی و چالش‌‌های آن با دیدگاه قرآن در مورد خلقت انسان. مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 19(37): 229-264. doi: 10.22034/qve.2025.20104.1808

تئوری نوتکامل‌گرایی و چالش‌‌های آن با دیدگاه قرآن در مورد خلقت انسان

قرآن و علم
دوره 19، شماره 37، دی 1404، صفحه 229-264    اصل مقاله (691.35 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qve.2025.20104.1808
نویسندگان
سید حسین موسوی کانی* 1؛ حمید آریان2
1نویسنده مسئول، دانشجوی دکتری رشته تفسیر و علوم قرآن، موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایران
2دانشیار گروه تفسیر و علوم قرآن، موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایران
چکیده
هدف:نظریه تلفیق نوین فرگشت(Modern Evolutionary Synthesis)  یا نوتکامل‌گرایی، تقریری بازسازی‌شده از فرضیه تطور انواع داروین است که در اواسط قرن بیستم توسط برخی دانشمندان غربی ارائه شد.
روش:مقاله حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی انتقادی این نظریه و چالش‌های آن با دیدگاه قرآن درباره پیدایش نوع انسان می‌پردازد.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تقریر جدید از تطور انواع، در مقدمات و نتایج با فرضیه داروین اشتراک دارد و تنها اختلاف آن‌ها در تفسیر مکانیسم تغییر انواع است. بر اساس این دیدگاه، تغییرات نه به‌صورت تدریجی بلکه به‌طور ناگهانی رخ می‌دهند، هرچند برای شکل‌گیری یک نوع جدید به زمان طولانی نیاز است. دلیل اصلی طرفداران نوتکامل‌گرایی، مشاهده جهش‌های ژنتیکی در برخی حیوانات و شواهد آزمایشگاهی است. از جمله اشکالات تجربی این دیدگاه، ناچیز بودن نرخ بروز جهش‌های تصادفی و زیان‌بار بودن بیشتر آن‌هاست. همچنین از میان سه احتمال معناییِ «تصادف» در بیان حامیان این نظریه، دو احتمال با محذور عقلی و فلسفی مواجه‌اند.
نتیجه‌گیری:  این دیدگاه، حتی در فرض اثبات، در دو ادعای اساسی خود با دیدگاه قرآن تقابل آشکار دارد؛ زیرا بر دو گزاره «نامعین بودن نخستین انسان» و «پیدایش نوع انسان بر اثر انباشت صفات جهش‌یافته و انتقال آن‌ها از طریق وراثت» تأکید می‌کند که از منظر قرآن مردود است. مشکل اساسی این نظریه آن است که هیچ شاهدی بر صحت مدعای آن در موارد چالش با قرآن وجود ندارد؛ در حالی‌که به دلایل متقن عقلی و نقلی، قرآن کلام خداست و گزاره‌های آن پشتوانه اعتبار و صدق 
کلیدواژه‌ها
فرضیه داروین؛ نظریه نوتکامل‌گرایی؛ نئوداروینیست‌ها؛ نخستین انسان؛ جهش‌های تصادفی ژنتیکی؛ چالش نوتکامل‌گرایی و قرآن
مراجع
  1. ابن‌عاشور، محمدطاهر، التحریر و التنویر من التفسیر، بیروت: مؤسسة التاریخ العربی، 1420ق.
  2. ابن‌بابویه، محمد بن علی، الخصال، ج2، محقق و مصحح: غفاری، علی‌اکبر، قم: جامعه مدرسین، 1362.
  3. احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، محقق و مصحح: هارون، عبدالسلام محمد، قم: مکتب الاعلام الاسلامی، 1404ق.
  4. احمدزاده هروی، محمود، بررسی نظریات حیات و تکامل، تهران: نشر فجر، 1357.
  5. اخوان نبوی، قاسم، دین و تکامل: نظریه تحول انواع با تأکید بر نظریه‌های جدید، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1398.
  6. ازهری، محمد بن احمد، تهذیب اللغة، ج7، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1421ق.
  7. اوژه، گ.، تکامل، ترجمه: محمد فرهت و روح‌الله صبحیان، مشهد: دانشگاه فردوسی، 1357.
  8. آریان، حمید و جمعی از محققان، آفرینش انسان در قرآن، قم: نشر مرتضی، 1395.
  9. باربور، ایان، علم و دین، ترجمه: پیروز فطورچی، قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1392.
  10. بهزاد، محمود، داروینیسم و تکامل، چ7، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 1353.
  11. پیگلیوچی، ماسیمو و گرد بی. مولر، تکامل - سنتز گسترش یافته، کمبریج، ماساچوست: انتشارات MIT، 2010.
  12. جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، ج3، محقق و مصحح: عطار، احمد عبدالغفور، بیروت: دارالعلم للملایین، 1376.
  13. حسنی، شهروز، فرضیه شجره و خلقت نخستین انسان‌ها، ری: نشر ری، 1395.
  14. داروین، چارلز رابرت، منشأ انواع، ترجمه: نورالدین فرهیخته، تهران: انتشارات زرین و نگارستان، 1380.
  15. داوکینز، ریچارد، جادوی طبیعت، ترجمه: محمدحسین حدادمنش و پدرام رحیمی، بی‌جا، 1392.
  16. درویزه، ابوالفضل، آفرینش حیات، رشت: کتاب مبین، 1389.
  17. دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه (کتاب دیجیتالی)، تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، 1341-1342.
  18. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن، ج1، بیروت: دارالقلم، 1412ق.
  19. رودز، فرانک اچ‌دی، تکامل، ترجمه: بهزاد، محمود، تهران: انجمن ملی حفاظت از منابع طبیعی و محیط انسانی، اورنگ، 1335.
  20. روس، مایکل، داروینیسم و نارضایتی‌های آن، نیویورک: انتشارات دانشگاه کمبریج، 2006.
  21. ریس، جین و دیگران، بیولوژی کمپبل، ویراست نهم، تهران: ترجمه خانه زیست‌شناسی، 1392.
  22. سحابی، یدالله، خلقت انسان، تهران: چاپخانه شمس، 1351.
  23. سید رضی، نهج‌البلاغه، ترجمه: محمد دشتی، چ4، قم: موسسه انتشارات دارالعلم، 1386.
  24. سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی، 1404ق.
  25. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، الحکمة المتعالیة، ج2، بیروت: داراحیاء التراث، 1410ق.
  26. صفوی، محمدرضا، القرآن الکریم (ترجمه صفوی)، قم: دفتر نشر معارف، 1388.
  27. صمدی، هادی، روش علمی داروین در عمل، پژوهش‌های فلسفی، 4(14)، ص85-106، 1387.
  28. طباطبایی، سید فخرالدین، تصادف داروینی و جهش ژنتیکی از نگاه فلسفه اسلامی، فصلنامه حکمت اسلامی، 5 (3)، ص57-81، 1397.
  29. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، چ2، بیروت: موسسة الاعلمی للمطبوعات، 1390.
  30. طباطبایی، سید محمدحسین، نهایة الحکمة، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه، 1417ق.
  31. عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، تهران: انتشارات راه رشد، 1389.
  32. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج7، چ2، قم: نشر هجرت، 1409ق.
  33. فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، ج4، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1415ق.
  34. قرآن کریم.
  35. کلانتری، ابراهیم و رضایی، روح‌الله، قرآن و رویکردهای جدید نظریه تکامل، دو فصلنامه قرآن و علم، 4(6)، ص13-44، 1389.
  36. کوچرایو، نیکلاس کی، نظریه مدرن تکامل بیولوژیکی: یک سنتز گسترش یافته، علوم طبیعی، 91(6)، ص255-276، 2004.
  37. گرامی، غلامحسین، انسان در اسلام، چ16، قم: دفتر نشر معارف، 1390.
  38. گولد، استیون جی، ساختار نظریه تکامل، ایالات متحده آمریکا: کالج هاروارد، 2002.
  39. گویینو، امیل، بنیاد انواع، ترجمه: ح. حسینی‌نژاد، چ2، تهران: امیرکبیر، 1340.
  40. مایر، ارنست، تکامل چیست، ترجمه: سلامت رنجبر، تهران: سپهر خرد، 1396.
  41. مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج11 و 54، بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1403ق.
  42. مشکینی اردبیلی، علی، تکامل در قرآن، ترجمه: ق. حسین‌نژاد، بی‌جا: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، بی‌تا.
  43. مصاحب، غلامحسین و همکاران، دایرة‌المعارف فارسی، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 1356-1372.
  44. مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش فلسفه، ج2، چ3، قم: موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، 1398.
  45. مصباح یزدی، محمدتقی، رابطه علم و دین، چ5، قم: موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، 1397.
  46. مصباح یزدی، محمدتقی، معارف قرآن 3، چ7، قم: موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، 1393.
  47. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج11، چ3، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1430ق.
  48. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج1 و 7، قم: انتشارات صدرا، 1377.
  49. معین، محمد، فرهنگ معین، چ4، تهران: انتشارات اَدِنا، 1386.
  50. مکارم شیرازی، ناصر، بحث و بررسی درباره داروینیسم و آخرین فرضیه‌های تکامل، نگارش حسین حقانی، قم: دارالعلم، 1345.
  51. مکارم شیرازی، ناصر، فیلسوف‌نماها، قم: دارالکتب الاسلامیه، 1379.
  52. نیشابوری، اصغر، بررسی و نقد نظریه‌های تکاملی، تهران: موسسه فرهنگی مدرسه برهان، 1367.
  53. هاکسلی، جولیان، تکامل: سنتز مدرن، برادفورد و دیکنز، لندن: خانه درایتون، 1948.
  54. یحیی، هارون، فروپاشی علمی داروینیسم، مترجم: عبدالله عظیمایی، مشکوة، 21(87)، ص111-120، 13
  55. یحیی، هارون، فریب تکامل، استانبول: انتشارات طاها، 
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 147
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 88


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب