1طلبه دکتری فقه خانواده، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.
2مدیر گروه فقه خانواده، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران/ رئیس پژوهشکده فقه و مبانی حقوق، جامعه الزهرا، قم، ایران.
چکیده
در فقه اسلامی و روانشناسی رشد، رضاع یکی از ارکان اساسی رشد و پرورش کودک است. پژوهش حاضر باروش تحلیلی-توصیفی، جایگاه تربیتی شیردهی را در آیات قرآن، روایات و منابع فقهی بررسی کرده و تأثیر آن بر رشد جسمی و روانی کودک را تحلیل میکند. یافتهها نشان میدهد که رضاع در اسلام فقط فرآیندی تغذیهای نیست، بلکه سازوکاری تربیتی با آثار چندبعدی است. از منظر فقهی، شیردهی علاوهبر ایجاد محرمیت، شرایط و آداب خاصی دارد که بر تربیت کودک تأثیر میگذارد. از دید علمی، ترکیبات شیر مادر و تعاملات عاطفی هنگام شیردهی، تأثیرات پایداری بر رشد شناختی و هیجانی کودک دارد. پژوهش حاضر به این نتیجه کلیدی دست یافته است که رعایت ظرافتهای شرعی و تربیتی شیردهی، نقش تعیینکنندهای در پرورش نسلی سالم و متعهد دارد؛ حقیقتی که برنامهریزی خانوادهها باید بر محور آن بچرخد.
انصاری، مرتضی (1384). زندگانی و شخصیت شیخ انصاری. قم: فارسی الحجاز.
جوادی آملی، عبدالله (1388). تسنیم. قم: اسراء.
حرعاملی، محمد بن حسن (1409). وسائل الشیعه. قم: مؤسسه آل البیت.
حسینی، سید نعمتالله (1385). مردان علم در میدان عمل. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
حسینی، محمدرضا.، و رضایی، سارا.، احمدی، فاطمه (1398). بررسی تأثیر شیر مادر بر رشد کودکان زیر دو سال. نشریه علمی دانشگاه علوم پزشکی رازی، 25(167)، 56-45.
رضوی، سیدمهدی.، یوسفی، محمد.، و عابدی، محمدرضا (1397). نقش تغذیه در رشد شناختی کودکان. نشریه طب کودک ایران، 14(2)، 125-112.
طبرسی، فضل بن حسن (بیتا). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: دارالمعرفه.
طریحی، فخرالدین (1375). مجمع البحرین. تهران: مرتضوی.
طوسی، محمد بن حسن (1387). المبسوط فی فقه الامامیه. تهران: المکتبه المرتضویه.
فیومی، احمد بن محمد (1414). المصباح المنیر. قم: دارالهجره.
کجباف، محمدباقر.، قاسمیاننژاد، علینقی.، و فرحناکیان، کمیل (1392). تبیین رابطه روح و بدن باتکیه بر نظریه سیستمها و تجربههای نزدیک مرگ. نشریه علمی-پژوهشی کلام اسلامی، 85(22)، 129- 147.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407). اصول کافی. قم: دارالحدیث.
مجلسی، محمدباقر (1403). بحار الانوار. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
محدث نوری (1408). مستدرک الوسائل. قم: مؤسسه آل البیت.
محمدی، فاطمه.، کریمی، مهدی.، و نوروزی، علی (1400). مطالعه تطبیقی تغذیه کودک در منابع بینالمللی. نشریه تحقیقات تغذیه، 16(3)، 78- 92.
نوری، محمدتقی (1389). بررسی تأثیرات روانشناختی رضاع. تهران: نشر دانش.
یوسفی، روناک.، پناهیده، مهری.، فتحی، فرشته.، و مرادی، آرزو (1403). مبانی تعلیم و تربیت از دیدگاه منابع و دیدگاه متون اسلامی. تهران: مجموعه مقالات دومین کنفرانس بینالمللی پژوهشهای مدیریت، 4564- 4578.
Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. New York: Basic Books.
Freud, S. (1956). On Sexuality. London: Penguin Books
Raghunathan, V., Ramaswamy, B., & Deoni, S. C. (2018). Differential associations of breastfeeding with cortical thickness in late childhood. Developmental Cognitive Neuroscience, 30, 162-169.
Rodriguez-Gonzalez, G. L., & et al. (2017). Epigenetic regulation of breast milk microRNAs. Nutrients, 9(5) , 472.
World Health Organization. (2020). Breastfeeding Guidelines. Geneva: WHO Press.