اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,424
تعداد مقالات10,777
تعداد مشاهده مقاله3,390,990
تعداد دریافت فایل اصل مقاله1,888,301
سیمایی صراف, حسین, امینیان جونقانی, حسین. (1404). بازخوانی قاعده استیمان بر پایه تحلیل دوساحتی و تقسیم‌بندی اذن. مطالعات فلسفی کلامی, (), -. doi: 10.22034/cild.2026.23039.1189
حسین سیمایی صراف; حسین امینیان جونقانی. "بازخوانی قاعده استیمان بر پایه تحلیل دوساحتی و تقسیم‌بندی اذن". مطالعات فلسفی کلامی, , , 1404, -. doi: 10.22034/cild.2026.23039.1189
سیمایی صراف, حسین, امینیان جونقانی, حسین. (1404). 'بازخوانی قاعده استیمان بر پایه تحلیل دوساحتی و تقسیم‌بندی اذن', مطالعات فلسفی کلامی, (), pp. -. doi: 10.22034/cild.2026.23039.1189
سیمایی صراف, حسین, امینیان جونقانی, حسین. بازخوانی قاعده استیمان بر پایه تحلیل دوساحتی و تقسیم‌بندی اذن. مطالعات فلسفی کلامی, 1404; (): -. doi: 10.22034/cild.2026.23039.1189

بازخوانی قاعده استیمان بر پایه تحلیل دوساحتی و تقسیم‌بندی اذن

گفتمان حقوق اسلامی معاصر
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 29 دی 1404
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/cild.2026.23039.1189
نویسندگان
حسین سیمایی صراف1؛ حسین امینیان جونقانی* 2
1گروه حقوق اسلامی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
یکی از مسائل فقه و حقوق مدنی، بحث درباره مبنای سقوط ضمان در ید امانی است. این پژوهش می‌کوشد با ارائه تحلیل دوساحتی نشان دهد که سقوط ضمان، در ساحت حکم شرعی، ناشی از قصور ادلّه قاعده «ضمان ید» است و در ساحت تبیین عقلایی، بر پایه منطق «اعتماد عقلایی» مالک قابل توجیه است. جوهره استیمان، اتّکای ید بر اذن معتبر است. در این راستا، تقسیم‌بندی نوینی از اذن ارائه می‌شود: اذن اباحه‌ساز امانی (مستقل یا تبعی) که به حکم شرعی وصف امانت می‌آفریند، اذن اباحه‌ساز غیرامانی که تنها برای رفع منع تصرّف صادر می‌شود و اذن عقدساز که امانت در آن اثری تبعی دارد. این تقسیم‌بندی، تبیین یکپارچه‌ای از موارد به ظاهر استثنایی مانند مقبوض به عقد فاسد و مأخوذ بالسوم را ممکن می‌سازد. در این موارد اذن، فاقد وصف امانی ناشی از حکم شرعی است. بر این مبنا، قاعده «ضمان ید» اصل اولی در هر تسلط بر مال غیر بدون مالکیت یا اذن است، اما ید مأذون به‌موجب اذن معتبر واجد وصف امانت شرعی، از قلمرو این اصل خارج می‌شود. معیار بقای استیمان، رعایت حدود اذن و پرهیز از تعدّی و تفریط است. مآلاً تحلیل حاضر، با تفکیک ساحت حکم از تبیین و ارائه تقسیم‌بندی جدید از اذن، سازوکار فقهی استیمان را بر مبنایی عینی و عقلایی استوار ساخته و مبنایی روشن برای تمییز مسئولیت و عدم مسئولیت در نظام فقهی و حقوقی فراهم می‌سازد و نیز امکان بازخوانی نهادهای حقوقی نوین در پرتو قواعد امانت را نیز فراهم می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
استیمان؛ ضمان ید؛ اذن اباحه‌ساز؛ اذن عقدساز؛ اعتماد عقلایی
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 65


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب