اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,424
تعداد مقالات10,779
تعداد مشاهده مقاله3,391,513
تعداد دریافت فایل اصل مقاله1,888,788
مرتضوی, سید عوض, میبدی, محمد فاکر, گائینی, ابوالفضل. (1404). الگوی نیازهای انسان و کارکردهای انگیزشی آن در سازمان از منظر قرآن. مطالعات فلسفی کلامی, 19(37), 73-116. doi: 10.22034/qve.2026.19642.1778
سید عوض مرتضوی; محمد فاکر میبدی; ابوالفضل گائینی. "الگوی نیازهای انسان و کارکردهای انگیزشی آن در سازمان از منظر قرآن". مطالعات فلسفی کلامی, 19, 37, 1404, 73-116. doi: 10.22034/qve.2026.19642.1778
مرتضوی, سید عوض, میبدی, محمد فاکر, گائینی, ابوالفضل. (1404). 'الگوی نیازهای انسان و کارکردهای انگیزشی آن در سازمان از منظر قرآن', مطالعات فلسفی کلامی, 19(37), pp. 73-116. doi: 10.22034/qve.2026.19642.1778
مرتضوی, سید عوض, میبدی, محمد فاکر, گائینی, ابوالفضل. الگوی نیازهای انسان و کارکردهای انگیزشی آن در سازمان از منظر قرآن. مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 19(37): 73-116. doi: 10.22034/qve.2026.19642.1778

الگوی نیازهای انسان و کارکردهای انگیزشی آن در سازمان از منظر قرآن

قرآن و علم
دوره 19، شماره 37، دی 1404، صفحه 73-116    اصل مقاله (868.66 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qve.2026.19642.1778
نویسندگان
سید عوض مرتضوی* 1؛ محمد فاکر میبدی2؛ ابوالفضل گائینی3
1دانشجوی دکتری رشته قرآن و علوم گرایش مدیریت، مجتمع آموزش عالی قرآن و حدیث، جامعه المصطفی العالمیه، افغانستان
2عضو هیات علمی جامعه المصطفی العالمیه، گروه قرآن و حدیث، ایران، قم،
3نویسنده مسئول، عضو هیئت علمی گروه مدیریت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم ایران
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف تدوین الگویی جامع از نیازهای انسان و کارکردهای انگیزشی آن در سازمان از منظر قرآن کریم، به منظور درک بهتر عوامل مؤثر بر انگیزش و بهره‌وری کارکنان، انجام شده است. با توجه به اهمیت حیاتی انگیزش در افزایش کارایی و چالش‌های مدیران در شناخت نیازهای متنوع نیروی انسانی، این تحقیق به دنبال ارائه یک چارچوب بومی و معنوی است.
روش: این پژوهش از رویکرد کیفی و روش داده‌بنیاد (گراندد تئوری) بر پایه تحلیل نظام‌مند آیات دعایی قرآن کریم بهره گرفته است.
یافته‌ها: یافته‌های کلیدی این پژوهش نشان می‌دهد که قرآن کریم، دیدگاهی جامع و یکپارچه نسبت به نیازهای انسان ارائه می‌دهد که در قالب الگویی هفت‌بعدی دسته‌بندی شده است. این ابعاد شامل: نیازهای زیستی، نیازهای روان‌شناختی، نیازهای وجود و تعلق (معنوی)، نیازهای حمایتی-تشویقی (معنوی)، نیازهای ایمنی‌بخشی (معنوی)، نیازهای اجتماعی و نیازهای مدیریتی-حکومتی هستند. مهمترین نوآوری این الگو، برجسته ساختن ابعاد گسترده و کمتر شناخته‌شده معنوی (نظیر پرستش، هدایت، رحمت، مغفرت و پاداش‌های اخروی) و همچنین نمایان ساختن نقش اصول اخلاقی (مانند عدالت و صداقت) به عنوان عوامل انگیزشی بنیادین است. علاوه بر این، نیازهای مدیریتی-حکومتی (از قبیل رهبری شایسته و سعه صدر) نیز به عنوان ابعادی مؤثر بر انگیزش سیستمی معرفی شده‌اند که کمتر در نظریه‌های رایج مدیریتی به آن‌ها پرداخته شده است.
نتیجه‌: نتیجه‌گیری این پژوهش آن است که الگوی استخراج شده از قرآن کریم، با ارائه ابعاد جامع و متمایز، می‌تواند به مدیران در طراحی و پیاده‌سازی سیستم‌های انگیزشی بومی و پایدار یاری رساند. این سیستم‌ها قادرند محیط کاری سالم و پویایی را بر پایه ارزش‌های معنوی و اخلاقی ایجاد کنند که در نهایت به افزایش انگیزش، رضایت شغلی و بهره‌وری سازمان‌ها منجر خواهد شد.
کلیدواژه‌ها
قرآن؛ نیازهای انسان؛ انگیزش سازمانی؛ مدیریت اسلامی؛ نظریه داده‌بنیاد؛ الگوی نیازها؛ نیازهای معنوی
مراجع
  1. قرآن کریم.
  2. ابن‌عجیبه، احمد، البحر المدید فى تفسیر القرآن المجید، انتشارات حسن عباس زکی، قاهره، مصر، 1419.
  3. ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب (چاپ سوم)، دارالصادر، بیروت، 1414.
  4. ابوالحسین، احمد بن فارس بن زکریا، معجم مقائیس اللغة (چاپ اول)، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، قم، 1404.
  5. اشتراوس، آنسلم، و کوربین، جولیت، اصول روش تحقیق کیفی (بیوک محمدی، مترجم)، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، 1385.
  6. آلوسی، محمود بن عبدالله، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، منشورات محمد علی بیضون، دار الکتب العلمیة، بیروت، 1415.
  7. امیرکبیری، علی رضا، رویکردهای سازمان و مدیریت و رفتار سازمانی، نگاه دانش، تهران، 1385.
  8. باقری، خسرو، هویت علم دینی، فصلنامه حوزه و دانشگاه، (3)، 1374.
  9. بهادری، علی، پژوهش کیفی داده بنیاد «کدگذاری» و اهمیت، مراحل و شیوه اجرای آن در کارورزی دانشگاه فرهنگیان، دو فصلنامه راهبردهای نوین تربیت معلمان، 4(5)، 69-88، 1397.
  10. پانی پتی، ثناءالله، التفسیر المظهری، مکتبة رشدیه، کویته، 1412.
  11. جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، اسراء، قم، 1389.
  12. جوادی آملی، عبدالله، فلسفه حقوق بشر، اسراء، قم، 1393.
  13. جوادی آملی، عبدالله، رحیق مختوم، اسراء، قم، 1398.
  14. دلوی، محمدرضا، و جمشیدیان، مهدی، سازمان و مدیریت، انتشارات سیمین، تهران، 1381.
  15. رابینز، استفن پی، تئوری سازمان: ساختار و طرح سازمانی (سید مهدی الوانی و حسن دانایی‌فرد، مترجمان)، صفار، تهران، 1390.
  16. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن، دار القلم، بیروت، 1412.
  17. رضائیان، علی، مبانی سازمان و مدیریت، سمت، تهران، 1392.
  18. رمضانی، خسرو، روان‌شناسی تربیتی (چاپ اول)، فاطمیه، یاسوج، 1379.
  19. زارعی متین، حسن، مدیریت رفتار سازمانی پیشرفته، آگاه، تهران، 1388.
  20. ساعتچی، محمود، نظریه‌پردازان و نظریه‌ها در روان‌شناسی (چاپ اول)، انتشارات سخن، تهران، 1377.
  21. سانتراک، جان، روان‌شناسی تربیتی (مرتضی امیدیان، مترجم؛ چاپ اول)، دانشگاه یزد، یزد، 1385.
  22. سلطانی، محمد رضا، درآمدی بر شناسایی نیازهای انسان از دیدگاه قرآن با تاکید بر برتری نیازهای معنوی در سلسله مراتب نیازها، مدیریت اسلامی، (86)، 9-44، 1392.
  23. سیف، علی‌اکبر، روان‌شناسی پرورشی، آگاه، تهران، 1385.
  24. شوکانی، محمد، فتح القدیر (چاپ اول)، دار ابن کثیر، دمشق، سوریه، 1414.
  25. شولتز، دوان، نظریه‌های شخصیت (یوسف کریمی و همکاران، مترجمان؛ چاپ اول)، نشر ارسباران، تهران، 1384.
  26. صاحب ناسی، احمدعلی، مطیع، مهدی، و حاجی اسماعیلی، محمدرضا، جایگاه نیازهای اولیه و اساسی انسان در آیات قرآن با نگاهی به نظریه یوهان گالتونگ در مقولۀ صلح و خشونت، آموزه‌های قرآنی، (34)، 31-52، 1400.
  27. صدر، محمدباقر، سنت‌های تاریخ در قرآن (سید جمال‌الدین موسوی، مترجم و محقق؛ چاپ سوم)، انتشارات تفاهم، تهران، 1381.
  28. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1417.
  29. طبرسی، فضل بن حسن، جامع الجوامع، مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، قم، 1412.
  30. طریحی، فخرالدین بن محمد بن علی، مجمع البحرین، مؤسسةالبعثه، قم، 1416.
  31. علیگلی، جعفر، صفورایی پاریزی، محمدمهدی، و قائمی نیا، علیرضا، بررسی نیاز انسان به پذیرش در قرآن‌کریم با تأکید بر روش میدان معنایی، آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، (32)، 209-233، 1398.
  32. قاسمی، بهروز، مدیریت رفتار سازمانی، انتشارات سپاهان، تهران، 1390.
  33. کریمی، یوسف، روان‌شناسی شخصیت (نظریه‌ها و مفاهیم) (چاپ نهم)، انتشارات پیام نور، تهران، 1385.
  34. گولد، جولیوس و همکاران، فرهنگ علوم اجتماعی، گروه مترجمان، مازیار، تهران، 1376.
  35. مورهد، گریفین، رفتار سازمانی (مهدی الوانی و غلامرضا معمارزاده، مترجمان)، چاپ گلشن، تهران، 1387.
  36. نیت، گیج، و برلاینرف، دیوید، روان‌شناسی تربیتی (غلامرضا خوی‌نژاد و همکاران، مترجمان؛ چاپ اول)، پاژه، مشهد، 1374.
  37. Adamz, J. S. Inequity in Social Exchanges. Advances in Social Psychology. 1965.
  38. Atkinson, R. et al. Introduction to Psychology. Harcourt Brace. 1983.
  39. Baron, R. A. Behavior in Organizations. Allyn & Bacon, Inc. 1986.
  40. Harold, G. K. Handbook of Religion and Mental Health. Academic Press. 1998.
  41. Herzberg, F., Mausner, B., & Snyderman, B. The Motivation to Work. Wiley, New York. 1959.
  42. Maslow, A. Motivation and Personality. Harper & Row Pub. 1970.
  43. Powell, R. The psychology of Religion and Spirituality? Yes And No. The International Journal of the Psychology of Religion, 1(1), 3-16. 1999.
  44. Robbins, S. P. Organization Behavior. Prentice-Hall. 1997.
 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 11
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 14


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب