اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,424
تعداد مقالات10,777
تعداد مشاهده مقاله3,390,949
تعداد دریافت فایل اصل مقاله1,888,213
فیضی, زهرا, پارسائیان, محمد, خسروی مراد, لیلا. (1404). بررسی و تحلیل مفهوم مسئولیت‌پذیری اجتماعی در قرآن و جامعه‌شناسی. مطالعات فلسفی کلامی, 19(37), 117-150. doi: 10.22034/qve.2026.20678.1834
زهرا فیضی; محمد پارسائیان; لیلا خسروی مراد. "بررسی و تحلیل مفهوم مسئولیت‌پذیری اجتماعی در قرآن و جامعه‌شناسی". مطالعات فلسفی کلامی, 19, 37, 1404, 117-150. doi: 10.22034/qve.2026.20678.1834
فیضی, زهرا, پارسائیان, محمد, خسروی مراد, لیلا. (1404). 'بررسی و تحلیل مفهوم مسئولیت‌پذیری اجتماعی در قرآن و جامعه‌شناسی', مطالعات فلسفی کلامی, 19(37), pp. 117-150. doi: 10.22034/qve.2026.20678.1834
فیضی, زهرا, پارسائیان, محمد, خسروی مراد, لیلا. بررسی و تحلیل مفهوم مسئولیت‌پذیری اجتماعی در قرآن و جامعه‌شناسی. مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 19(37): 117-150. doi: 10.22034/qve.2026.20678.1834

بررسی و تحلیل مفهوم مسئولیت‌پذیری اجتماعی در قرآن و جامعه‌شناسی

قرآن و علم
دوره 19، شماره 37، دی 1404، صفحه 117-150    اصل مقاله (701.43 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qve.2026.20678.1834
نویسندگان
زهرا فیضی* 1؛ محمد پارسائیان2؛ لیلا خسروی مراد3
1دانش آموخته دکتری دین پژوهی- جامعه شناسی دین، پژوهشگر قرآن و تربیت اجتماعی جهاددانشگاهی، تهران: ایران
2دانش آموخته دکتری علوم قرآن و حدیث، پژوهشگر گروه قرآن و تربیت اجتماعی جهاددانشگاهی، تهران، ایران
3نویسنده مسئول، دانشجوی دکتری آموزش عالی، پژوهشگر گروه قرآن و تربیت اجتماعی جهاددانشگاهی، تهران، ایران
چکیده
هدف: مسئولیت‌پذیری اجتماعی یکی از پیشران‌های مهم توسعه جامعه و موضوع میان‌رشته‌ای و قابلیت بررسی در نگرش­ها و رشته­های گوناگون است. مقاله حاضر در پی ترسیم چارچوب مفهومی مشترک و میان‌رشته‌ای از مسئولیت‌پذیری اجتماعی از منظر قرآن و جامعه‌شناسی می­باشد.
روش: در استخراج مفاهیم مسئولیت­پذیری اجتماعی در جامعه­شناسی و قرآن از مطالعه اسنادی استفاده شده است. اسناد مورد مطالعه در جامعه­شناسی تمام متون و تحقیقاتی که به بررسی مفهوم مسئولیت­پذیری اجتماعی پرداخته و در قرآن، منبع اصلی قرآن کریم بوده است. ابزار جمع­آوری اطلاعات در هر دو با استفاده از فیش­برداری و شیوه تحلیلی داده در جامعه­شناسی تحلیل محتوا و در قرآن کدگذاری و تحلیل مفهومی بوده است. 
یافته: در نگاه جامعه­شناسی مسئولیت­پذیری اجتماعی دارای ابعادی نظیر اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، زیست محیطی و اخلاقی بوده که در قرآن علاوه بر این موارد مسئولیت­پذیری نظامی نیز مطرح شده است. در ارتباط دادن این ابعاد با ساحت­های وجودی انسان بحث از سه ساحت شناختی، عاطفی و عملکردی استنباط شده است.
نتیجه: در هر دو نگاه جامعه­شناسی و قرآن مسئولیت­پذیری اجتماعی از سه حیطه یا ساحت شناخت، عاطفه و عملکرد سرچشمه می­گیرد. هرکدام از این ساحت­ها بنابر تلفیق دو دانش در ابعاد اقتصادی، سیاسی، جامعه­ای، فرهنگی، اخلاقی، قانونی، زیست محیطی و نظامی با در نظر گرفتن شاخص­های آنها قابلیت بررسی دارند
کلیدواژه‌ها
مسئولیت‌پذیری اجتماعی؛ جامعه‌شناسی؛ قرآن؛ میان رشته‌ای
مراجع
فهرست منابع

  1. قرآن کریم.
  2. ابن‌عجیبه، احمد، البحر المدید فى تفسیر القرآن المجید، انتشارات حسن عباس زکی، قاهره، مصر، 1419.
  3. ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب (چاپ سوم)، دارالصادر، بیروت، 1414.
  4. ابوالحسین، احمد بن فارس بن زکریا، معجم مقائیس اللغة (چاپ اول)، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، قم، 1404.
  5. اشتراوس، آنسلم، و کوربین، جولیت، اصول روش تحقیق کیفی (بیوک محمدی، مترجم)، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، 1385.
  6. آلوسی، محمود بن عبدالله، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، منشورات محمد علی بیضون، دار الکتب العلمیة، بیروت، 1415.
  7. امیرکبیری، علی رضا، رویکردهای سازمان و مدیریت و رفتار سازمانی، نگاه دانش، تهران، 1385.
  8. باقری، خسرو، هویت علم دینی، فصلنامه حوزه و دانشگاه، (3)، 1374.
  9. بهادری، علی، پژوهش کیفی داده بنیاد «کدگذاری» و اهمیت، مراحل و شیوه اجرای آن در کارورزی دانشگاه فرهنگیان، دو فصلنامه راهبردهای نوین تربیت معلمان، 4(5)، 69-88، 1397.
  10. پانی پتی، ثناءالله، التفسیر المظهری، مکتبة رشدیه، کویته، 1412.
  11. جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، اسراء، قم، 1389.
  12. جوادی آملی، عبدالله، فلسفه حقوق بشر، اسراء، قم، 1393.
  13. جوادی آملی، عبدالله، رحیق مختوم، اسراء، قم، 1398.
  14. دلوی، محمدرضا، و جمشیدیان، مهدی، سازمان و مدیریت، انتشارات سیمین، تهران، 1381.
  15. رابینز، استفن پی، تئوری سازمان: ساختار و طرح سازمانی (سید مهدی الوانی و حسن دانایی‌فرد، مترجمان)، صفار، تهران، 1390.
  16. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن، دار القلم، بیروت، 1412.
  17. رضائیان، علی، مبانی سازمان و مدیریت، سمت، تهران، 1392.
  18. رمضانی، خسرو، روان‌شناسی تربیتی (چاپ اول)، فاطمیه، یاسوج، 1379.
  19. زارعی متین، حسن، مدیریت رفتار سازمانی پیشرفته، آگاه، تهران، 1388.
  20. ساعتچی، محمود، نظریه‌پردازان و نظریه‌ها در روان‌شناسی (چاپ اول)، انتشارات سخن، تهران، 1377.
  21. سانتراک، جان، روان‌شناسی تربیتی (مرتضی امیدیان، مترجم؛ چاپ اول)، دانشگاه یزد، یزد، 1385.
  22. سلطانی، محمد رضا، درآمدی بر شناسایی نیازهای انسان از دیدگاه قرآن با تاکید بر برتری نیازهای معنوی در سلسله مراتب نیازها، مدیریت اسلامی، (86)، 9-44، 1392.
  23. سیف، علی‌اکبر، روان‌شناسی پرورشی، آگاه، تهران، 1385.
  24. شوکانی، محمد، فتح القدیر (چاپ اول)، دار ابن کثیر، دمشق، سوریه، 1414.
  25. شولتز، دوان، نظریه‌های شخصیت (یوسف کریمی و همکاران، مترجمان؛ چاپ اول)، نشر ارسباران، تهران، 1384.
  26. صاحب ناسی، احمدعلی، مطیع، مهدی، و حاجی اسماعیلی، محمدرضا، جایگاه نیازهای اولیه و اساسی انسان در آیات قرآن با نگاهی به نظریه یوهان گالتونگ در مقولۀ صلح و خشونت، آموزه‌های قرآنی، (34)، 31-52، 1400.
  27. صدر، محمدباقر، سنت‌های تاریخ در قرآن (سید جمال‌الدین موسوی، مترجم و محقق؛ چاپ سوم)، انتشارات تفاهم، تهران، 1381.
  28. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1417.
  29. طبرسی، فضل بن حسن، جامع الجوامع، مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، قم، 1412.
  30. طریحی، فخرالدین بن محمد بن علی، مجمع البحرین، مؤسسةالبعثه، قم، 1416.
  31. علیگلی، جعفر، صفورایی پاریزی، محمدمهدی، و قائمی نیا، علیرضا، بررسی نیاز انسان به پذیرش در قرآن‌کریم با تأکید بر روش میدان معنایی، آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، (32)، 209-233، 1398.
  32. قاسمی، بهروز، مدیریت رفتار سازمانی، انتشارات سپاهان، تهران، 1390.
  33. کریمی، یوسف، روان‌شناسی شخصیت (نظریه‌ها و مفاهیم) (چاپ نهم)، انتشارات پیام نور، تهران، 1385.
  34. گولد، جولیوس و همکاران، فرهنگ علوم اجتماعی، گروه مترجمان، مازیار، تهران، 1376.
  35. مورهد، گریفین، رفتار سازمانی (مهدی الوانی و غلامرضا معمارزاده، مترجمان)، چاپ گلشن، تهران، 1387.
  36. نیت، گیج، و برلاینرف، دیوید، روان‌شناسی تربیتی (غلامرضا خوی‌نژاد و همکاران، مترجمان؛ چاپ اول)، پاژه، مشهد، 1374.
  37. Adamz, J. S. Inequity in Social Exchanges. Advances in Social Psychology. 1965.
  38. Atkinson, R. et al. Introduction to Psychology. Harcourt Brace. 1983.
  39. Baron, R. A. Behavior in Organizations. Allyn & Bacon, Inc. 1986.
  40. Harold, G. K. Handbook of Religion and Mental Health. Academic Press. 1998.
  41. Herzberg, F., Mausner, B., & Snyderman, B. The Motivation to Work. Wiley, New York. 1959.
  42. Maslow, A. Motivation and Personality. Harper & Row Pub. 1970.
  43. Powell, R. The psychology of Religion and Spirituality? Yes And No. The International Journal of the Psychology of Religion, 1(1), 3-16. 1999.
  44. Robbins, S. P. Organization Behavior. Prentice-Hall. 1997.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 25
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 18


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب