اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,503
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله4,158,839
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,326,046
صدیقی, محمد علی, رضاییان, علی, جزائری, سیدحمید. (1404). مؤلفه‌های مفهوم سازمان از نظر قرآن کریم. مطالعات فلسفی کلامی, 19(37), 357-390. doi: 10.22034/qve.2026.22391.1923
محمد علی صدیقی; علی رضاییان; سیدحمید جزائری. "مؤلفه‌های مفهوم سازمان از نظر قرآن کریم". مطالعات فلسفی کلامی, 19, 37, 1404, 357-390. doi: 10.22034/qve.2026.22391.1923
صدیقی, محمد علی, رضاییان, علی, جزائری, سیدحمید. (1404). 'مؤلفه‌های مفهوم سازمان از نظر قرآن کریم', مطالعات فلسفی کلامی, 19(37), pp. 357-390. doi: 10.22034/qve.2026.22391.1923
صدیقی, محمد علی, رضاییان, علی, جزائری, سیدحمید. مؤلفه‌های مفهوم سازمان از نظر قرآن کریم. مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 19(37): 357-390. doi: 10.22034/qve.2026.22391.1923

مؤلفه‌های مفهوم سازمان از نظر قرآن کریم

قرآن و علم
دوره 19، شماره 37، دی 1404، صفحه 357-390    اصل مقاله (737.49 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qve.2026.22391.1923
نویسندگان
محمد علی صدیقی* 1؛ علی رضاییان2؛ سیدحمید جزائری3
1نویسنده مسئول، استادیار گروه مدیریت، مجتمع آموزش عالی علوم انسانی، جامعة المصطفی العالمیة، ایران، قم،
2استاد دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3دانشیار گروه قرآن و علوم انسانی، مجتمع عالی قرآن وحدیث، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران
چکیده
هدف:در رویکرد متعارف دانش مدیریت و سازمان، مؤلفه‌های اصلی سازمان عبارت‌اند از: حضور حداقل دو نفر، وجود روابط آگاهانه ناشی از سلسله‌مراتب رسمی، و تلاش مشترک برای دستیابی به هدفی مشخص. با توجه به این ویژگی‌ها، تشخیص سازمان از غیرسازمان با محدودیت‌هایی همراه است. افزون بر این، تعریف سازمان با مؤلفه‌های یادشده، مبنای شکل‌گیری بسیاری از گزاره‌های توصیفی و هنجاری در دانش مدیریت و سازمان بوده و جهت‌گیری مباحث این حوزه را تعیین کرده است. از این رو، بررسی مفهوم سازمان در قرآن کریم، بر اساس آموزه‌های وحیانی، مقدم بر دیگر مسائل سازمان تلقی می‌شود.
روش: در این پژوهش، با بهره‌گیری از روش استنطاقی برگرفته از نظریه شهید صدر (رضوان‌الله‌علیه)، پرسش اصلی «نظر کلام‌الله مجید در مورد مؤلفه‌های سازمان چیست؟» به چهار پرسش جزئی‌تر تجزیه شده و پاسخ آن‌ها از آیات قرآن استخراج گردیده است.
یافته ها: کتاب الهی با تأکید بر نیازهای جسمی و روحی انسان، سازمان را ابزاری برای تأمین این نیازها معرفی می‌کند و مؤلفه‌هایی همچون «استخدام متقابل»، «رضایتمندی»، حضور حداقل «دو موجودیت انسانی» با «توانایی تأمین نیازهای یکدیگر» و ارتباط از طریق «سلسله‌مراتب رسمی یا غیررسمی» برای تحقق اهداف را به‌عنوان عناصر مقوّم سازمان اثبات می‌نماید.
نتیجه گیری: مقایسه مفهوم سازمان از منظر وحی الهی با رویکردهای متعارف، علاوه بر گسترش دامنه محتوایی دانش مدیریت، موجب شمول سایر گروه‌های اجتماعی و ورود به حوزه‌های علوم سیاسی و جامعه‌شناسی می‌شود. این امر جهت‌گیری تازه‌ای در مباحث سازمانی ایجاد کرده است؛ به‌گونه‌ای که گزاره‌های توصیفی و هنجاری این دانش، همچون «گزاره اختیار و رضایت کارکنان»، هم‌سو با مفهوم مورد نظر قرآن کریم تدوین شده و توسعه و انسجام بیشتری یافته‌اند.
کلیدواژه‌ها
سازمان؛ استنطاق؛ مؤلفه‌های مقوّمی؛ نیازها؛ ابزارهای اعتباری؛ استخدام
مراجع
  1. قرآن کریم.
  2. ابن فارس، احمد بن فارس. معجم مقاییس اللغة. قم: مکتب الإعلام الاسلامی، چاپ اول، 1404‌ق.
  3. ابن منظور، محمد بن مکرم. لسان العرب. بیروت: دارالفکر، چاپ سوم، 1414‌ق.
  4. ابوالفتوح رازی، حسین بن علی. روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. مشهد: آستان قدس رضوی، چاپ اول، 1408‌ق.
  5. اسکات، دبلیو. ریچارد. سازمان‌ها: سیستم‌های عقلایی، طبیعی و باز. ترجمه حسن میرزایی اهرنجانی. تهران: سمت، چاپ اول، 1387.
  6. آخوند خراسانی، محمدکاظم. کفایه الاصول. قم: جامعه مدرسین، چاپ پنجم، 1429‌ق.
  7. آلن اندرسون و آنا کپیریانو. رفتار سازمانی اثربخش: رویکردی مبتنی بر مهارت‌ها و فعالیت‌ها. ترجمه علی‌رضا جباری، مجید پسران قادر، عباس کحال‌زاده. تهران: شرکت سیم لاکی فارس، چاپ اول، 1377.
  8. آلوسی، سید محمود. روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم. بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اول، 1415‌ق.
  9. بلانچارد، کنت اچ؛ هرسی، پاول. مدیریت رفتار سازمانی. ترجمه قاسم کبیری. تهران: جهاد دانشگاهی، چاپ ششم، 1378.
  10. بوریل، مورگان؛ گیبسون، گارت. نظریه‌های کلان جامعه‌شناختی و تجزیه‌وتحلیل سازمان. ترجمه محمدتقی نوروزی. تهران: سمت، چاپ اول، 1383.
  11. بیضاوی، عبدالله بن عمر. أنوار التنزیل و أسرار التأویل. بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ اول، 1418‌ق.
  12. پورعزت، علی‌اصغر؛ هاشمیان، محمدحسین. «استعاره راه: معرفت‌شناسی صدرایی و تبیین هستی‌شناختی سازمان». نامه حکمت، شماره 10.
  13. جوادی آملی، عبدالله. انتظار بشر از دین. قم: اسراء، چاپ ششم، 1389‌ش.
  14. جوادی آملی، عبدالله. تفسیر تسنیم. قم: اسراء، چاپ هشتم، 1389.
  15. جوادی آملی، عبدالله. رحیق مختوم. قم: اسراء، چاپ سوم، 1386‌ش.
  16. جوادی آملی، عبدالله. شریعت در آینه معرفت. قم: اسراء، چاپ پنجم، 1386‌ش.
  17. جوادی آملی، عبدالله. فطرت در قرآن. قم: اسراء، 1376‌ش.
  18. جوانعلی آذر، مرتضی. سیمای سازمان از نگاه اسلام در پرتوی استعاره امانت. تهران: دانشگاه امام صادق×، چاپ اول، 1391.
  19. دانایی‌فرد، حسن. نظریه‌پردازی: مبانی و روش‌شناسی‌ها. تهران: سمت، چاپ چهارم، 1396.
  20. دفت، ریچارد ال. تئوری و طراحی سازمان. ترجمه علی پارساییان و سید محمد اعرابی. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، چاپ چهارم، 1384.
  21. رابینز، استیفن پی؛ دی سنزو، دیوید ای. مبانی مدیریت. ترجمه سید محمد اعرابی و محمد رضوانی‌فر. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، چاپ اول، 1393.
  22. راغب اصفهانی، حسین بن محمد. مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دارالقلم، چاپ اول، 1412‌ق.
  23. رحمان‌سرشت، حسین. نظریه‌های سازمان و مدیریت. تهران: نشر دوران، چاپ دوم، 1386.
  24. رضاییان، علی. مبانی مدیریت رفتار سازمانی. تهران: سمت، چاپ چهاردهم، 1393.
  25. زمخشری، محمود. الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دارالکتب العربی، چاپ سوم، 1407‌ق.
  26. سایمون، هربرت. رفتار اداری سازمان. ترجمه محمدعلی طوسی. تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی، چاپ اول، 1371.
  27. سید قطب، ابراهیم شاذی. فی ظلال القرآن. بیروت: دارالشروق، چاپ هفدهم، 1412‌ق.
  28. شرمرهورن، جان آر؛ هانت، جیمز جی؛ ازبورن، ریچارد آن. مدیریت رفتار سازمانی. ترجمه مهدی ایران‌نژاد پاریزی و همکاران. تهران: مؤسسه تحقیقات و آموزش مدیریت، چاپ چهارم، 1386.
  29. شریف لاهیجی، محمد بن علی. تفسیر شریف لاهیجی. تهران: دفتر نشر داد، چاپ اول، 1373‌ش.
  30. طباطبایی، سید محمدحسین. اصول فلسفه و روش رئالیسم. قم: صدرا، چاپ دهم، 1377.
  31. طباطبایی، سید محمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن. قم: جامعه مدرسین، چاپ پنجم، 1417‌ق.
  32. طبرسی، فضل بن حسن. جوامع الجامع. تهران: دانشگاه تهران و حوزه علمیه قم، چاپ اول، 1377‌ش.
  33. طبرسی، فضل بن حسن. مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372‌ش.
  34. طریحی، فخرالدین محمد. مجمع البحرین. تهران: مرتضوی، چاپ سوم، 1375‌ش.
  35. طوسی، محمد بن حسن. التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
  36. طیب، سید عبدالحسین. اطیب البیان فی تفسیر القرآن. تهران: انتشارات اسلام، چاپ دوم، 1378‌ش.
  37. عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه. تفسیر نور الثقلین. قم: اسماعیلیان، چاپ چهارم، 1415‌ق.
  38. فخر رازی، محمد بن عمر. مفاتیح الغیب. بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، 1420‌ق.
  39. فضل‌الله، سید محمدحسین. تفسیر من وحی القرآن. بیروت: دارالملاک، چاپ دوم، 1419‌ق.
  40. فیض کاشانی، ملا محسن. تفسیر الصافی. تهران: الصدر، چاپ دوم، 1415‌ق.
  41. قراملکی، احد فرامرز. روش‌شناسی مطالعات دینی. مشهد: دانشگاه رضوی، چاپ چهارم، 1387‌ش.
  42. قمی مشهدی، محمد بن محمدرضا. تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب. تهران: وزارت ارشاد اسلامی، چاپ اول، 1368‌ش.
  43. مدرسی، سید محمدتقی. من هدی القرآن. تهران: دار المحبی الحسین، چاپ اول، 1419‌ق.
  44. مقیمی، سید محمد. مبانی سازمان و مدیریت. تهران: راه دانش، چاپ دوم، 1394.
  45. مکارم شیرازی، ناصر. الأمثل فی تفسیر کتاب الله المنزل. قم: مدرسه امام علی‌بن ابی‌طالب، چاپ اول، 1421‌ق.
  46. مکارم شیرازی، ناصر. تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ اول، 1374‌ش.
  47. میچل، ترنس آر. مردم در سازمان‌ها. ترجمه حسین شکرکن. تهران: رشد، چاپ چهارم، 1389.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 160
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 131


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب