خواجه امیری, یوسف, حکیمی, عبدالمومن, امینی تهرانی, محمد. (1404). مؤلفههای نظارت و ارزیابی از منظر قرآن با تأکید بر اندیشه امام خامنهای. مطالعات فلسفی کلامی, 19(37), 391-430. doi: 10.22034/qve.2026.19207.1757
یوسف خواجه امیری; عبدالمومن حکیمی; محمد امینی تهرانی. "مؤلفههای نظارت و ارزیابی از منظر قرآن با تأکید بر اندیشه امام خامنهای". مطالعات فلسفی کلامی, 19, 37, 1404, 391-430. doi: 10.22034/qve.2026.19207.1757
خواجه امیری, یوسف, حکیمی, عبدالمومن, امینی تهرانی, محمد. (1404). 'مؤلفههای نظارت و ارزیابی از منظر قرآن با تأکید بر اندیشه امام خامنهای', مطالعات فلسفی کلامی, 19(37), pp. 391-430. doi: 10.22034/qve.2026.19207.1757
خواجه امیری, یوسف, حکیمی, عبدالمومن, امینی تهرانی, محمد. مؤلفههای نظارت و ارزیابی از منظر قرآن با تأکید بر اندیشه امام خامنهای. مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 19(37): 391-430. doi: 10.22034/qve.2026.19207.1757
مؤلفههای نظارت و ارزیابی از منظر قرآن با تأکید بر اندیشه امام خامنهای
هدف:در دنیای پیچیده و پویای امروز، نظامهای مختلف با چالشهای جدی مواجه هستند. برای مقابله با این چالشها و افزایش کارآمدی و پویایی این نظامها، نظارت و ارزیابی بهعنوان ابزاری ضروری مطرح میشود. با توجه به اهمیت نظارت و ارزیابی در جامعه اسلامی، این پژوهش به دنبال کشف مؤلفههای نظارت و ارزیابی از منظر قرآن و با تأکید بر اندیشههای امام خامنهای است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و ارائه مؤلفههای نظارت و ارزیابی از منظر قرآن با تاکید بر اندیشههای امام خامنهای است. با این رویکرد، پژوهشگر درصدد است تا با بررسی آموزههای دینی و دیدگاههای رهبری، به چارچوبی جامع از مؤلفههای نظارتی و ارزیابی دست یابد که متناسب با ارزشها و اهداف اسلامی باشد. شناخت دقیق این مؤلفهها نه تنها به فهم عمیقتر از مفاهیم نظارت و ارزیابی در اسلام کمک میکند، بلکه میتواند به بهبود عملکرد نظامها و تحقق اهداف اسلامی در جامعه نیز منجر شود. روش پژوهش:در این پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. با بهرهگیری از آیات قرآن و دیدگاههای امام خامنهای، مؤلفههای نظارت و ارزیابی استخراج و تحلیل شدهاند یافته ها:. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که نظارت و ارزیابی در دو سطح درونی و بیرونی قابل بررسی است. نظارت درونی با مؤلفههایی همچون احساس حضور دائمی خداوند، عدالت، انصاف و تقوا مرتبط است. نظارت بیرونی نیز شامل مؤلفههایی مانند نظارت همگانی، هدفمندی، شفافیت و کارآمدی میشود. نظارت همگانی باعث افزایش آگاهی مردم و مشارکت آنها در بهبود عملکرد سازمانها میشود. هدفمندی و شفافیت نیز به بهبود کیفیت نظارت و ارزیابی کمک میکنند. نتیجه گیری:نتایج این تحقیق میتواند در بهبود عملکرد نظامها و تحقق اهداف اسلامی مورد استفاده قرار گیرد. .
ابنفارس، احمد بن زکریا. معجم مقائیس اللغة. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ اول، 1404ق.
ابنفهد حلی، احمد بن محمد. عدة الداعی و نجاح الساعی. قم: دارالتکاب اسلامی، چاپ اول، 1407ق.
ابنمنظور، ابوالفضل جمالالدین محمد بن مکرم. لسان العرب. بیروت: دارالفکر، چاپ سوم، 1414ق.
ابی یعقوب، احمد بن ابی یعقوب. تاریخ یعقوبی. بیروت: دار صادر، بیتا.
اخوان کاظمی، بهرام. «ارزیابی و آسیبشناسی نظام نظارتی در ج.ا.ا و راهکارهای کارآمدسازی آن». چهارمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت: پیشرفت ایران، گذشته، حال، آینده. تهران، 1394.
امام خمینی، روحالله. آداب الصلاة. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ شانزدهم، 1388.
امام خمینی، روحالله. حکومت اسلامی. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1388.
امیری، علینقی. «نگاهی جامع به خودکنترلی در سازمان». مجله فرهنگ مدیریت، شماره 7، زمستان 1383.
ایراننژاد پاریزی، مهدی. روشهای تحقیق در علوم اجتماعی. تهران: مؤسسه تحقیقات و آموزش مدیریت، 1378.
آذری، علیرضا؛ زمانی مزده، مهدی. الگوی راهبردی مدیریت عملکرد سازمان. تهران: مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی، چاپ دوم، 1394.
آقا پیروز، علی و همکاران. مدیریت در اسلام. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1384.
آلن بیرو. فرهنگ علوم اجتماعی. ترجمه باقر ساروخانی. تهران: کیهان، چاپ دوم، 1370.
آهنچیان، محمدرضا. «طراحی نظام جدید ارزشیابی عملکرد کارکنان در مؤسسات آموزش عالی: مورد دانشگاه فردوسی». فصلنامه انجمن آموزش عالی ایران، سال دوم، شماره 3، صص 15-46، 1388.
بوذرجمهری، ح؛ ثنایی، م. «بررسی اقدامات راهبردی بهمنظور ارتقا نظام سلامت مبتنی بر شفافیت». نخستین کنفرانس مدیریت دولتی ایران. تهران، 1394.
بیان، حسامالدین. آیین مدیریت. تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی، 1370.
پارکینسون، نورث کوت؛ رستم جی؛ ساپر. اندیشههای بزرگ در مدیریت. ترجمه مهدی ایراننژاد پاریزی. تهران: مرکز آموزشی بانکداری ایران، 1377.
پیو، هیکسن؛ هینینگر. صاحبنظران علم سازمان. ترجمه جواد عامری. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1352.
توحیدی، ارسطو؛ ملایی، مصطفی. «دکترین نظارت و بازرسی در جمهوری اسلامی ایران بر اساس گفتمان ولایت فقیه». فصلنامه مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، دوره 3، شماره 11، صص 303-323، 1398.
حاتمی، جواد؛ محمدی، رضا؛ اسحاقی، فاخته. «چالش ساختارسازی برای نظارت و ارزشیابی کیفیت در آموزش عالی ایران». پنجمین همایش ارزیابی کیفیت در نظام دانشگاهی. دانشگاه تهران، پردیس دانشکدههای فنی، صص 1-12، 1390.
حافظنیا، محمدرضا. مقدمهای بر روش تحقیق در علوم انسانی. تهران: سمت، 1402.
حر عاملی، محمد بن حسن. تفصیل وسائلالشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة. قم: نشر آلالبیت، چاپ اول، 1409ق.
حر عاملی، محمد بن حسن. وسائلالشیعه. قم: مؤسسه آلالبیت، 1409ق.
حکیم طباطبایی، سید محمدباقر. علوم القرآن. قم: مجمعالفکر الاسلامی، چاپ سوم، 1417ق.
خدمتی، ابوطالب. «نظارت و بازرسی در اسلام». مجله معرفت، شماره 27، 1377.
دفت، ریچارد ال. مبانی تئوری و طراحی سازمان. ترجمه علی پارسائیان و سید محمد اعرابی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، چاپ دوم، 1381.
دوبرین، اندرو جی. مدیریت رفتار سازمانی با رویکرد روانشناسانه. ترجمه مراد کردی و میترا آفتاب آذری. تهران: صفار-اشراقی، 1388.
دیلمی، شیخ حسن. ارشاد القلوب إلى الصواب. قم: نشر شریف رضی، چاپ اول، 1412ق.
رادفر، علیرضا. «بررسی برخی از شیوههای نظارت و کنترل در مدیریت و رهبری حضرت امام خمینی (ره)». نشریه حضور، شماره 8، 1397.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. المفردات فی غریب القرآن. بیروت: دارالعلم الدار الشامیه، چاپ اول، 1412ق.
میرزاآقایی، کیاکلایی میترا؛ هویدا، رضا. «نظام کنترل و نظارت در مدیریت اسلامی». کنفرانس بینالمللی پژوهشهای مدیریت و علوم انسانی در ایران. تهران، 1397.
نجفی، محمدحسن. جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام. بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ هفتم، 1404ق.
نراقی، ملا احمد. معراج السعادة. قم: هجرت، چاپ پنجم، 1377.
نیکپی، ایرج؛ رسولی، سمانه. «نظارت و کنترل در مدیریت اسلامی با تأکید بر خودکنترلی». نخستین کنفرانس بینالمللی و دومین کنفرانس ملی هزاره سوم و علوم انسانی. تهران، 1395.
نیکو اقبال، علیاکبر. برگزیده نظریههای سازمان و مدیریت. تهران: سمت، چاپ اول، 1387.
الوانی، سید مهدی. مدیریت عمومی. تهران: نشر نی، چاپ چهاردهم، 1379.
الوانی، سید مهدی؛ زاهدی، شمسالسادات؛ فقیهی، ابوالحسن. فرهنگ جامع مدیریت. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی، 1383.
وبر، ماکس. اقتصاد و جامعه. ترجمه منوچهری، عمادزاده و ترابینژاد. تهران: انتشارات مولی، 1374.
Barreyro, Gladys Beatriz; Rothen, Jose Carlos. Contradictory “Sinaes”: Considerations on the elaboration and implantation of the national higher education evaluation system. Educação & Sociedade, Campinas, Vol. 27, No. 96, pp. 955–975. 2006.
Cambell, Carolyn; Rozsnyai, Christina. Quality assurance and the development of course programmes. Papers on Higher Education, pp. 1–22. 2002.
Keaveny, T. J.; Allen, R. E. Predictors of employee satisfaction with the performance appraisal process. Journal of Business and Psychology, Vol. 2, pp. 306–310. 1988.
Patterson, Glenys. The applicability of institutional goals to the university organization. Journal of Higher Education Policy and Management, Vol. 2, pp. 759–769. 2001.
Renn, R. W. Participation’s effect on task performance: Mediating roles of goal acceptance and procedural justice. Journal of Business Research, Vol. 41, pp. 115–125. 1998.
