اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,424
تعداد مقالات10,777
تعداد مشاهده مقاله3,390,949
تعداد دریافت فایل اصل مقاله1,888,213
خرمی, محمدعلی, امینی تهرانی, محمد. (1404). تحلیل تلاوت معنامحور قرآن در سیره پیامبر(ص) و اهل بیت (ع). مطالعات فلسفی کلامی, 13(25), 191-224. doi: 10.22034/qer.2026.20107.1275
محمدعلی خرمی; محمد امینی تهرانی. "تحلیل تلاوت معنامحور قرآن در سیره پیامبر(ص) و اهل بیت (ع)". مطالعات فلسفی کلامی, 13, 25, 1404, 191-224. doi: 10.22034/qer.2026.20107.1275
خرمی, محمدعلی, امینی تهرانی, محمد. (1404). 'تحلیل تلاوت معنامحور قرآن در سیره پیامبر(ص) و اهل بیت (ع)', مطالعات فلسفی کلامی, 13(25), pp. 191-224. doi: 10.22034/qer.2026.20107.1275
خرمی, محمدعلی, امینی تهرانی, محمد. تحلیل تلاوت معنامحور قرآن در سیره پیامبر(ص) و اهل بیت (ع). مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 13(25): 191-224. doi: 10.22034/qer.2026.20107.1275

تحلیل تلاوت معنامحور قرآن در سیره پیامبر(ص) و اهل بیت (ع)

مطالعات قرائت قرآن
دوره 13، شماره 25، دی 1404، صفحه 191-224    اصل مقاله (690.33 K)
نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qer.2026.20107.1275
نویسندگان
محمدعلی خرمی* 1؛ محمد امینی تهرانی2
1نویسنده مسئول،دانشجوی دکتری،رشته تفسیر تطبیقی قرآن کریم،دانشگاه علوم و معارف قرن کریم،قم،ایران
2استادیار جامعه المصطفی العالمیه،گروه تفسیر،مجتمع عالی قران وحدیث
چکیده
هدف:این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل ویژگی‌های تلاوت معنامحور قرآن کریم در سیره قولی و عملی پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت (ع) انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، پاسخ به این پرسش اساسی است که تلاوت معصومان (ع) چه ویژگی‌هایی داشت که چنین تأثیر عمیقی بر شنوندگان می‌گذاشت و قاریان معاصر چگونه می‌توانند از این الگو برای ارتقای تلاوت خود بهره‌مند شوند؟
روش: این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و بر اساس منابع کتابخانه‌ای معتبر (تفاسیر، کتب روایی و تاریخی) و با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای علمی مرتبط انجام شده است. داده‌های پژوهش از طریق بررسی روایات منقول از معصومان (ع) در منابع معتبر شیعه و سنی گردآوری و سپس با رویکردی موضوعی و تحلیلی، ویژگی‌های تلاوت آنان در ابعاد مختلف دسته‌بندی و تحلیل شده است.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تلاوت معنامحور معصومان (ع) را می‌توان در سه بُعد اصلی تحلیل کرد: ۱) بُعد معنوی و عبادی شامل مؤلفه‌هایی چون اخلاص در نیت، استعاذه، طهارت ظاهری و باطنی، تدبر، خشوع و خوف الهی. ۲) بُعد هندسه تلاوت که خود به دو بخش فنی (با مؤلفه‌های صوت زیبا، لحن و نغمه، ترجیع، تلاوت محزون، ترتیل، وقف همراه با تدبر، رعایت تجوید و فصاحت، و قرائت مطابق الحان عرب) و محتوایی-ساختاری (با تأکید بر قرائت مطابق قرائت مشهور) تقسیم می‌شود. ۳) بُعد تأثیرگذاری شامل مؤلفه‌های تکرار آیات، انتخاب آیات متناسب با شرایط زمانی و مکانی، تلاوت با شور و اشتیاق، و بهره‌گیری از اوج و فرود مناسب صدا برای انتقال معنا.
 
نتیجه‌گیری:سیره معصومان (ع) در تلاوت قرآن، الگویی جامع و کامل از تلاوت معنامحور را ارائه می‌دهد که تلفیقی از معنویت، فنون اصیل قرائت و توجه به تأثیرگذاری بر مخاطب است. قاریان معاصر می‌توانند با تأسی به این الگو و توجه هم‌زمان به ابعاد سه‌گانه مذکور، تلاوتی هنرمندانه، تأثیرگذار و هماهنگ با معارف الهی ارائه دهند.
کلیدواژه‌ها
تلاوت معنامحور؛ سیره معصومان (ع)؛ تلاوت تأثیرگذار؛ ترتیل؛ صوت و لحن؛ تدبر در قرآن
مراجع
  1. قرآن کریم
  2. ابن‌ابی‌الثلج، محمد بن احمد، مجموعة نفیسة فی تاریخ الأئمة^‏، بیروت: دار القاری‏، چاپ اول، 1422ق.
  3. ابن‌ادریس، محمد بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1410ق.
  4. ابن‌بابویه، محمد بن علی، الأمالی (للصدوق)، تهران: کتابچی، چاپ ششم، 1376.
  5. ابن‌بابویه، محمد بن علی، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، قم: دار الشریف الرضی للنشر، چاپ دوم، 1406ق.
  6. ابن‌بابویه، محمد بن علی، عیون أخبار الرضا×، تهران: نشر جهان، چاپ اول، 1378ق.
  7. ابن‌بابویه، محمد بن علی، معانی الأخبار، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1403ق.
  8. ابن‌سیده، علی بن اسماعیل، المحکم و المحیط الأعظم، بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1421ق.
  9. ابن‌شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی، مناقب آل ابی‌طالب× (لابن‌شهرآشوب)، قم: علامه، چاپ اول، 1379ق.
  10. ابن‌فارس، احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغة، قم: مکتب الإعلام الإسلامی مرکز النشر، چاپ اول، 1404ق.
  11. ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع، چاپ اول، بی‌تا.
  12. ابن‌هشام، عبدالملک بن هشام، السیرة النبویة (لابن‌هشام)، بیروت: دار المعرفة، چاپ اول، بی‌تا.
  13. ابو مخنف کوفی، لوط بن یحیی، وقعة الطف، قم: جامعه مدرسین، چاپ سوم، 1417ق.
  14. ابوشامة، عبدالرحمن بن اسماعیل، المرشد الوجیز إلى علوم تتعلق بالکتاب العزیز، بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1424ق.
  15. ابو غزالة، ناصر بن عبد الله بن احمد، الفتح الربانی فی حکم قراءة القرآن بألحان الأغانی، ابوظبی: بینونه، چاپ اول، 1436ق.
  16. ازهری، محمد بن احمد، تهذیب اللغة، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چاپ اول، 1421ق.
  17. بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، بیروت: دار طوق النجاة، چاپ اول، 1422ق.
  18. برقی، احمد بن محمد، محاسن، قم: دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1371ق.
  19. بستانی، فؤاد افرام، فرهنگ ابجدی، تهران: اسلامی، چاپ دوم، 1375.
  20. ترمذی، محمد بن عیسی، سنن ترمذی، بیروت: دارالفکر، چاپ اول، 1403ق.
  21. تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، قم: دفتر تبلیغات، چاپ اول، 1366.
  22. جرمی، ابراهیم، معجم علوم القرآن، دمشق: دارالقلم، چاپ اول، 1422ق.
  23. جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح (للجوهری)، بیروت: دار العلم للملایین، چاپ سوم، 1404ق.
  24. حسن بن علی، امام یازدهم×، تفسیر منسوب به امام حسن عسکری×، قم: مدرسة الإمام المهدی (عج)، چاپ اول، 1409ق.
  25. حر عاملی، محمد بن حسن، هدایة الأمة إلى أحکام الأئمة^، مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة، چاپ اول، 1414ق.
  26. دیلمی، حسن بن محمد، أعلام الدین فی صفات المؤمنین، قم: مؤسسة آل البیت^، چاپ اول، 1408ق.
  27. سخاوی، علی بن محمد، جمال القرّاء و کمال الاقراء، بیروت: مؤسسة الکتب الثقافیة، چاپ اول، 1419ق.
  28. شعیری، محمد بن محمد، جامع الأخبار (للشعیری)، نجف: مطبعة حیدریة، چاپ اول، بی‌تا.
  29. صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد، المحیط فی اللغة، بیروت: عالم الکتب، چاپ اول، 1414ق.
  30. طباطبایی، محمد حسین، سنن النبی، اصفهان: انتشارات نور ثامن، چاپ اول، 1387.
  31. طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج (للطبرسی)، مشهد: نشر مرتضی، چاپ اول، 1403ق.
  32. طحاوی، أحمد بن محمد، شرح معانی الآثار، کردستان: انتشارات کردستان، چاپ اول، 1383.
  33. حویزی، عبد علی بن جمعة، تفسیر نور الثقلین، قم: اسماعیلیان، چاپ چهارم، 1415ق.
  34. عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، تهران: مکتبة العلمیة الإسلامیة، چاپ اول، 1380ق.
  35. فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، المحجة البیضاء، قم: بی‌نا، چاپ چهارم، 1417ق.
  36. فیض کاشانی، تفسیر الصافی، تهران: مکتبة الصدر، چاپ چهارم، 1415ق.
  37. قرشی، علی اکبر، قاموس قرآن، تهران: دار الکتب الإسلامیة، چاپ ششم، 1371.
  38. قسطلانی، احمد بن محمد، لطائف الإشارات لفنون القراءات، جیزه: مکتبة اولاد الشیخ للتراث، چاپ اول، 2014م.
  39. قطب‌الدین راوندی، سعید بن هبةالله، فقه القرآن‏، قم: مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، چاپ دوم، 1405ق.
  40. قمی، عباس، سفینة البحار، قم: اسوه، چاپ اول، 1414ق.
  41. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، قم: دار الکتاب، چاپ سوم، 1363.
  42. کراجکى‏، محمد بن على‏، کنز الفوائد، قم: دارالذخائر، چاپ اول، 1410ق‏.
  43. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی (ط - الإسلامیة)، تهران: دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
  44. متقی، علی بن حسام‌الدین، کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال، بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1419ق.
  45. مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار (ط - بیروت)، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.
  46. مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت: دار الفکر، چاپ اول، 1414ق.
  47. مفید، محمد بن محمد بن نعمان، الإرشاد للمفید، قم: مؤسسة آل البیت^، چاپ اول، 1413ق.
  48. مهنا، عبدالله علی، لسان اللسان، بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1413ق.
  49. نسائی، احمد بن شعیب، سنن نسائی، تهران: مکتبه الحدیثه، چاپ اول، 1371.
  50. نفیسی، علی‌اکبر، فرهنگ نفیسی، تهران: خیام، چاپ اول، 1342ق.
  51. ورام بن ابی‌فراس، مسعود بن عیسی، مجموعة ورّام‏، قم: مکتبة فقیه‏، چاپ اول، 1410ق.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 24
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 9


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب