اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,503
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله4,161,118
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,327,990
کاظمی, سید عنایت الله, عزیزی, مهدی. (1404). حکم تقلب در امتحانات در مراکز آموزشی و جعل مدرک تحصیلی از دیدگاه فقه تربیتی. مطالعات فلسفی کلامی, 12(24), 105-118. doi: 10.22034/mft.2026.21474.1456
سید عنایت الله کاظمی; مهدی عزیزی. "حکم تقلب در امتحانات در مراکز آموزشی و جعل مدرک تحصیلی از دیدگاه فقه تربیتی". مطالعات فلسفی کلامی, 12, 24, 1404, 105-118. doi: 10.22034/mft.2026.21474.1456
کاظمی, سید عنایت الله, عزیزی, مهدی. (1404). 'حکم تقلب در امتحانات در مراکز آموزشی و جعل مدرک تحصیلی از دیدگاه فقه تربیتی', مطالعات فلسفی کلامی, 12(24), pp. 105-118. doi: 10.22034/mft.2026.21474.1456
کاظمی, سید عنایت الله, عزیزی, مهدی. حکم تقلب در امتحانات در مراکز آموزشی و جعل مدرک تحصیلی از دیدگاه فقه تربیتی. مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 12(24): 105-118. doi: 10.22034/mft.2026.21474.1456

حکم تقلب در امتحانات در مراکز آموزشی و جعل مدرک تحصیلی از دیدگاه فقه تربیتی

مطالعات فقه تربیتی
مقاله 8، دوره 12، شماره 24، اسفند 1404، صفحه 105-118    اصل مقاله (482.66 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/mft.2026.21474.1456
نویسندگان
سید عنایت الله کاظمی* 1؛ مهدی عزیزی2
1گروه فقه تربیتی جامعة المصطفی العالمیة قم
2گروه فقه تربیتی موسسه آموزش عالی حوزوی امام رضا علیه السلام
چکیده
تقلب در امتحان و جعل مدرک تحصیلی، افزون بر آسیب‌های اخلاقی و اجتماعی، نظام آموزشی را با چالش مواجه می‌‌‌سازد؛زیرا موجب تضعیف اعتماد عمومی به نظام آموزشی، کاهش کیفیت آموزش، سلب فرصت‌‌‌های برابر آموزشی و ممانعت از تحقق عدالت آموزشی در جامعه می‌‌‌شود؛ از این رو، یکی از اهداف مهم مراکز آموزشی، مقابله با جعل و تقلب است. یکی از راهکارهای مهم در این راستا، تبیین پیامدهای منفی و تعیین حکم شرعی جعل و تقلب است تا با ارائۀ بینش صحیح به متربیان و تقویت باورهای آنان، زمینه جعل و تقلب از میان برود. با این تبیین، پرسش اصلی مقاله حاضر این است که بر تقلب و جعل مدرک تحصیلی چه احکامی تکلیفی و وضعی مترتب است؟ مقاله ر حاضر تلاش دارد با روش توصیفی و تحلیلی از خلال بررسی ادله قرآنی و روایی حکم تقلب در امتحان و جعل مدرک تحصیلی را استنباط نماید. نتایج از مهم پژوهش حاضر می‌توان به «شمول عنوان تقلب تحت عناوین فقهی «کذب، غش و تضییع حق الناس» و ترتب حرمت بر آن؛ حرمت جعل مدرک تحصیلی مستند به قاعدۀ حرمت اخلال به نظام؛ عدم جواز دریافت حقوق و مزایا با مدرک جعلی هرگاه مدرک، شرط عقد استخدام باشد» اشاره کرد. هرچند تقلب و جعل مدرک تحصیلی از دیدگاه اخلاقی، جامعه شناختی و روان‌شناسی تا حدودی مورد بررسی قرار گرفته است اما بررسی فقهی آن به شکل استدلالی کم‌تر مورد توجه بوده و در این رابطه محتوای قابل اعتنایی تولید نشده است از این رو، ورود به این مساله با رویکرد فقهی و تربیتی از نوآوری‌های مقاله پیش رو به شمار می‌رود.‌
کلیدواژه‌ها
تدلیس؛ غشّ؛ حرمت اخلال به نظام؛ استخدام؛ حقوق و مزایا؛ حق الناس
مراجع
  1. ابن اثیر، مبارک بن محمد جزری‌، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر‌، قم، مؤسسه مطبوعاتى اسماعیلیان‌، چاپ اول، ]بی‌تا[.
  2. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار الفکر- دار الصادر، چاپ سوم، 1414 ق.
  3. ابن‌حمزه محمد بن علی، الوسیلة إلی نیل الفضیلة، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفیS، 1408ق.
  4. احمد بن فارس بن زکریا، معجم مقاییس اللغه، قاهره، المکتبۀ الاسلامیه، چاپ اول، 1430 ق.
  5. اردبیلی، احمد بن محمد، مجمع الفائدة و البرهان، قم، انتشارات جامعه مدرسین حوزه، چاپ اول، 1403 ق.
  6. اسدی(علامه حلی)، حسن بن یوسف، إرشاد الأذهان إلى أحکام الإیمان، قم، دفتر انتشارات اسلامى، 1410 ق.
  7. اسماعیل‌پور قمشه‌اى، محمد على، البراهین الواضحات - دراسات فی القضاء، قم، المطبعة العلمیة، 1421ق.
  8. اعرافی علی‌رضا. فقه تربیتی، موسسه فرهنگی هنری اشراق و عرفان، 1395ش.
  9. اعرافی علی‌رضا. مکاسب محرمه. قم، موسسه فرهنگی هنری اشراق و عرفان، 1400ش.
  10. امام خمینی، سید روح الله، استفتائات، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، 1392ش.
  11. امام خمینی، سید روح‌الله، تحریر الوسیلة، قم، مؤسسه مطبوعات دار العلم، چاپ اول، ]بی‌تا[.
  12. انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، انتشارات سخن، چاپ دوم، 1382ش.
  13. بحرانى، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة، قم، دفتر انتشارات اسلامى، 1405 ق.
  14. بهجت فومنی، محمد تقی، استفتائات، قم، دفتر معظم له، 1428 ق.
  15. تبریزی، جواد بن علی:راط النجاه، قم، دار الصدیقه الشهیده، ۱۴۳۳ ق.
  16. جعفرى لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژى حقوق، تهران، انتشارات گنج دانش، چاپ دهم، ۱۳۷۸ ش.
  17. جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، بیروت، دارالعلم للملایین‌، چاپ اول، 1410 ق.
  18. حر عاملی، محمد بن حسن، وسایل الشیعة، قم، مؤسسة آل البیت؟عهم؟، چاپ اول، 1409 ق
  19. حسینی خامنه‌ای، علی بن جواد، اجوبه الاستفتائات، قم، دفتر معظم له، چاپ اول، 1428ق.
  20. حسینی سیستانی، سید علی، فقه برای غرب‌نشینان، ترجمه ابراهیم سید علوی، قم، دفتر معظم له، 1382ش.
  21. حسینی سیستانی، سید علی، استفتائات، مشهد مقدس، نشر دفتر معظم له، 394 ش.
  22. حسینی سیستانی، سید علی، المسایل المنتخبه، قم، دفتر آیت الله سیستانی، چاپ نهم، 1422 ق.
  23. حسینی سیستانی، سید علی، توضیح المسایل جامع، مشهد مقدس، نشر دفتر معظم له، چاپ دوم، 1437 ق.
  24. خمینی، سیدمصطفی، کتاب الخیارات، قم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، 1386ش.
  25. خویى، سید ابو القاسم موسوى، مصباح الفقاهة(المکاسب)؛ 7 جلدی، بی‌تا.
  26. راغب، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، بیروت، دارالقلم، 1412ق.
  27. زمخشرى، محمود بن عمر، الفائق فى غریب الحدیث، بیروت، ‏دارالکتب العلمیة، 1417ق.
  28. سبزواری، سید عبدالاعلی، مهذب الاحکام، بیروت، مؤسسه المنار، 1413ق.
  29. سلار دیلمی، حمزه بن عبد العزیز، المراسم فی الفقه الإمامی، قم، منشورات الحرمین، 1404ق.
  30. شام‌بیاتی، هوشنگ، حقوق کیفری اختصاصی، تهران، نشر ژوبین، چاپ اول، ١٣٧۶ ش.
  31. شهید اول، محمد بن مکى عاملی، الدروس الشرعیة، قم، انتشارات اسلامى، چاپ دوم، 1417 ق.
  32. شیخ انصارى، مرتضى بن محمدامین، کتاب المکاسب، قم، کنگره بزرگداشت شیخ اعظم، چاپ اول، 1415 ق.
  33. شیخ طوسی، محمد بن حسن، الاستبصار، تهران، دار الکتب الإسلامیة، 1363ش.
  34. شیخ طوسی، محمد بن حسن، المبسوط، تهران، المکتبة المرتضویة، چاپ سوم، 1387 ق.
  35. شیخ طوسى، محمد بن حسن، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوى، دارالکتاب العربی‌، بیروت، چاپ دوم، 1400ق.
  36. شیخ مفید، محمد بن محمد، المقنعة، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، 1410ق.
  37. صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد، المحیط فی اللغة، بیروت، عالم الکتاب، چاپ اول، 1414 ق.
  38. صافی گلپایگانی، لطف‌الله، جامع الاحکام، قم، انتشارات حضرت معصومه (س)، چاپ چهارم، 1417ق.
  39. طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تهران، کتاب‌فروشی مرتضوی، چاپ سوم، 1416 ق.
  40. عمید زنجانی، عباس‌علی، آیات الاحکام حقوقی و کیفری، تهران، انتشارات مجد، چاپ اول، 1388 ش.
  41. فاضل لنکرانی، محمد موحدی، جامع المسایل، قم، انتشارات امیر قلم، چاپ یازدهم، بی‌تا.
  42. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، قم، نشر هجرت، چاپ دوم، 1410 ق‌.
  43. فیومى، احمد بن محمد، المصباح المنیر، قم، منشورات دار الرضی‌، ]بی‌تا[.
  44. کلینى، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407 ق.
  45. مرتضى زبیدى، محمد بن محمد، تاج العروس‏، بیروت، دار الفکر، 1414ق.
  46. مدرسی، محمد تقی، تفسیر هدایت، مشهد، بنیاد پژوهشهاى آستان قدس رضوى‏، چاپ اول، 1377 ش.
  47. مدرسی، محمد تقی، من هدى القرآن، تهران، دار محبى الحسینG، چاپ اول، 1419 ق.
  48. معین، محمد، فرهنگ معین، تهران، انتشاارت امیر کبیر، 1376ش.
  49. مغنیه، محمد جواد، فقه الإمام الصادق%، قم، انتشارات انصاریان، 1414ش.
  50. مقداد بن عبد اللّٰه سیورى(فاضل مقداد)، کنز العرفان فی فقه القرآن، ج‌2: 
  51. مکارم شیرازی، ناصر، استفتائات جدید، قم، انتشارات مدرسه امام امیرالمؤمنینG چاپ دوم، 1427 ق.
  52. مکارم شیرازی، ناصر، رساله احکام برای جوانان، قم، انتشارات مدرسه امام امیرالمؤمنینG چاپ دوازدهم، 1385ش.
  53. منتظری، حسین‌علی، رساله استفتائات، تهران، نشر تفکر، چاپ اول، 1373 ش.
  54. موسوی خویی، سید ابوالقاسم، منیة السایل، نرم افزار جامع فقه اهل‌بیتD
  55. موسوی خویی، سید ابوالقاسم، مصباح الفقاهه، تقر محمد علی توحیدی، چاپ چهارم، بی‌نا، بی‌تا.
  56. موسوى خمینى، سید روح الله، توضیح المسایل، قم دفتر انتشارات اسلامى، چاپ هشتم، 1424 ق.
  57. میرزا سالاری، مهدی، تزویر و جعل، تهران، نشر میزان، ١٣٨۶ ش.
  58. نائینى، محمد حسین غروى، منیة الطالب فی حاشیة المکاسب، تهران، المکتبة المحمدیة، چاپ اول، 1373 ق.
  59. نجفى، محمدحسن، جواهر الکلام، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ هفتم، 1404 ق.
  60. هاشمی شاهرودی محمود. فرهنگ فقه، قم، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل‌بیت(. 1382.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 159
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 121


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب