اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,503
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله4,161,105
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,327,988
ریاحی, فاطمه, جمشیدی راد, محمدصادق, لاریجانی, مریم. (1404). آموزش حفاظت از حق بر هوای پاک از منظر فقه تربیتی. مطالعات فلسفی کلامی, 12(24), 137-153. doi: 10.22034/mft.2026.21134.1447
فاطمه ریاحی; محمدصادق جمشیدی راد; مریم لاریجانی. "آموزش حفاظت از حق بر هوای پاک از منظر فقه تربیتی". مطالعات فلسفی کلامی, 12, 24, 1404, 137-153. doi: 10.22034/mft.2026.21134.1447
ریاحی, فاطمه, جمشیدی راد, محمدصادق, لاریجانی, مریم. (1404). 'آموزش حفاظت از حق بر هوای پاک از منظر فقه تربیتی', مطالعات فلسفی کلامی, 12(24), pp. 137-153. doi: 10.22034/mft.2026.21134.1447
ریاحی, فاطمه, جمشیدی راد, محمدصادق, لاریجانی, مریم. آموزش حفاظت از حق بر هوای پاک از منظر فقه تربیتی. مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 12(24): 137-153. doi: 10.22034/mft.2026.21134.1447

آموزش حفاظت از حق بر هوای پاک از منظر فقه تربیتی

مطالعات فقه تربیتی
مقاله 10، دوره 12، شماره 24، اسفند 1404، صفحه 137-153    اصل مقاله (1.01 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/mft.2026.21134.1447
نویسندگان
فاطمه ریاحی1؛ محمدصادق جمشیدی راد* 2؛ مریم لاریجانی3
1دانشگاه پیام نور تهران
2دانشیار،گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران ،ایران
3دانشیار،گروه آموزشی محیط زیست، دانشگاه پیام نور،تهران،ایران
چکیده
در دنیای امروز، حفظ محیط زیست، به گونۀ عام و سلامت هوا، به گونۀ خاص، به مثابۀ حق همگانی، برای توسعه پایدار جوامع- به ویژه در کلان‌شهرها- از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. به همین دلیل، در بسیاری از کشورها، سیاست‌گذاران و پژوهش‌گران در جست‌وجوی راهکارهایی موثر برای کاهش آلودگی هوا هستند. استفاده از ابزارهای فرهنگی و آموزشی برای ترویج فرهنگ حفاظت از هوای پاک، می‌تواند یکی از راهکارهای موثر (در کنار دیگر راه‌حل‌ها) در برون‌رفت از بحرانِ زیست محیطی باشد که از طریق آموزش، نگاه انسان‌ها نسبت به محیط زیست و عناصر حیاتی آن (مانند هوای پاک) تغییر پیدا کند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی مبانی فقهی حفاظت از حق بر هوای پاک و یافتن ساز و کارهای آموزشی، برای نهادینه کردن دستاوردهای آن، با روش توصیفی – استنباطی، مجموعه ادلۀ فقهی را در این زمینه مورد بررسی قرار داده و به این نکته اذعان دارد که فقه تربیتی می‌تواند چارچوب آموزشی- تربیتی سامان یافته‌ای را برای نهادینه‌سازی فرهنگ حفاظت از هوای پاک فراهم آورد. نتایج فقهی پژوهش حاضر را می‌توان این گونه دسته‌بندی کرد:
- الف) حکم ایجابی: به معنای وجوب محافظت از محیط زیست و هوای پاک؛
- ب) حکم سلبی: حرمت تخریب و آلوده کردن محیط زیست و هوای پاک؛
- ج) حکم وضعی: در صورت تخریب و آلوده کردن محیط زیست و هوای پاک، شخص ملزم به ضمان و پرداخت خسارت وارده است.
کلیدواژه‌ها
آموزش؛ محیط زیست؛ هوای پاک؛ حق؛ فقه؛ فقه تربیتی
مراجع
* قرآن کریم، ترجمه: آیت الله مکارم شیرازی.

* نهج البلاغه، ترجمه: محمد دشتی.

  1. ابراهیمی جواد(۱۳۹۶)، بررسی وظایف والدین در تربیت اجتماعی فرزندان از منظر فقهی، رساله دکتری جامعة المصطفی6 العالمیه.
  2. ابن منظور، جمال الدین محمد بن مکرم الافریقى المصرى(١٤٠٥ه. ق)، لسان العرب، قم: نشر ادب.
  3. اعرافی، علی‌رضا(1393)، قواعد فقهی، قم، انتشارات موسسه اشراق عرفان.
  4. امام خمینی، روح الله(1363)، کتاب البیع، قم: اسماعلیان، چاپ سوم.
  5. امیرتیموری، محمدحسن، (1398) رسانه‌ها و محیط‌های آموزشی – یادگیری، تهران، سازمان سمت.
  6. آخوند خراسانی، محمدکاظم(1394)، حاشیۀ الآخوند علی مکاسب الشیخ الانصاری، قم: سماء قلم.
  7. بحارالانوار، 1425ق
  8. جعفری لنگرودی، محمدجعفر(1400)، ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش.
  9. جمعی از نویسندگان(1397)، درآمدی بر نظامنامه تربیتی المصطفی6، قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی6، چاپ دوم.
  10. جوادی آملی، (1390)، اسلام و محیط زیست، قم، اسراء، چاپ ششم.
  11. جوادی آملی، (1393)، فلسفه حقوق بشر، قم: مرکز نشر اسراء.
  12. جوادی آملی (1375)، تفسیر موضوعی قرآن کریم، قم: اسراء.
  13. حر عاملی، محمد بن حسن(١٤٠٩ق)، وسایل الشیعه، قم: موسسه آل البیت(.
  14. حسینی، شیرازی، سید محمد(1387)، اسلام و محیط زیست، ترجمه: سیدحسین اسلامی اردکانی، قم، یاس زهرا، چاپ اول.
  15. حکیم، محمد تقی(۱۹۷۹م)، الأصول العامه للفقه المقارن: مدخل الى دراسه الفقه المقارن، بیروت: موسسة آل البیت(.
  16. حلبی، ابو صلاح(١٤٠٣ق)، کافی فی الفقه، اصفهان کتابخانه امیرالمومنین%.
  17. خامنه ای سید علی(۱۳۹۵) نهضت حفظ محیط زیست تهران، انتشارات انقلاب اسلامی.
  18. دهخدا، علی اکبر(1377)، لغتنامه، تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
  19. زمان، جمشید، دیبا، محمد «نقش آموزشی رسانه در حفظ محیط زیست»، فصلنامه علوم زیست محیطی و دانش جغرافیا، دوره ۲، شماره ۱، بهار ۱۴۰۱.
  20. سیف، علی اکبر(1386)، روان‌شناسی پرورشی؛ روان‌شناسی یادگیری و آموزش، تهران، آگاه، چاپ هفدهم.
  21. صدوق، قمی، محمد بن على(١٤١٣ق)، من لا یحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  22. طوسی، محمد بن حسن(١٤٠٠ق)، النهایه بیروت: دار الکتب العربی
  23. طوسی، محمد بن حسن (1365) تهذیب الاحکام، تهران، دار الکتب الاسلامیه.
  24. طوسی، محمد بن حسن (1363)، المبسوط فی فقه الامامیه، قم: انتشارات مرتضوی.
  25. عرفانیان، مهدی(۱۳۹۲) «مبانی فقهی مسئولیت همگانی انسان در قبال محیط زیست با تاکید بر اندیشه‌های آیت‌الله خامنه‌ای (مدظله العالی)»، دو فصلنامه علمی- تخصصی پژوهشنامه فقهی، سال دوم شماره اول پاییز و زمستان 1392 پیاپی ۳.
  26. علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر(١٤١٤)، تذکره الفقها، قم: موسسه آل البیت(.
  27. فاضل مقداد(١٤٢٥ق)، کنز العرفان، قم: انتشارات مرتضوی.
  28. فراهیدی، خلیل بن احمد(١٤١٤ق)، کتاب العین، قم: اسوه.
  29. فهیمی، ع. و عرب‌زاده، ع (1391)، «مبانی فقهی حقوق محیط زیست»، پژوهشنامه حقوق اسلامی، 35، 189-209.
  30. کلینی، محمد بن یعقوب(١٤٠٧ق)، الکافی، پژوهش علی اکبر غفاری، تهران: دار الکتب الاسلامیه بیروت دار صعب و دار التعارف.
  31. محمد، ربانی(1378)، «بهره‌گیری شایسته از محیط زیست با الهام از تعالیم اسلام»، مجموعه مقالات همایش اسلام و محیط زیست، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران.
  32. مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی؛ مطالعات، بنیادی، «آلودگی هوا تهدیدی جدی برای سلامت»، 1402.
  33. معین، محمد(1386) فرهنگ معین، تهران زرین، چاپ سوم.
  34. مفید، محمد بن محمد(١٤١٣ق)، المقنعه، قم: کنگره جهانی شیخ مفید.
  35. مکارم شیرازی، ناصر(1379)، و دیگران، تفسیر نمونه، دار الکتب الاسلامیه، تهران.
  36. نجاشی، احمدبن‌علی(1374)، رجال النجاشی، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  37. نصر، سیدحسین(1383)، انسان و طبیعت؛ بحران معنوی انسان متجدد، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ دوم.
  38. نوری میرزا حسین(١٤٠٨ق)، مستدرک الوسایل، بیروت مؤسسه آل البیت( لاحیاء التراث.
  39. نیکنام، محمدرضا و هم‌کاران(1402)، «حفظ محیط زیست در پرتو قواعد فقیه»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال پانزدهم.
  40. ولی الهی، جلال و مقصودی مهربانی، کریم(1389)، «نقش آموزشهای زیست محیطی در آموزش و پرورش و فرهنگ عمومی، چهارمین همایش و نمایشگاه تخصصی مهندسی محیط زیست، تهران.
  41. Hungerford H, Volk TL (1990). Changing learner's behavior through environmental education, The Journal of Environmental Education, 21(3), 8-21.
  42. Shobeiri, M. & Abdollahi, S (2009). Theory and Applications of Environmental Education. Tehran:Payam Noor university publication.
  43. https://rc. majlis. ir/fa/law/show/1030618.
 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 180
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 85


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب