اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,503
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله4,163,314
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,330,110
طباطبائى‌, سیدعبدالحمید, عبدالمحمدی, حسین, احمدیان دلاویز, حسن. (1405). گونه‌شناسی روش‌های همراهی صحابه مهاجر با اهل‌بیت(ع) و واکنش سه امام نخست(ع) در برابر آن. مطالعات فلسفی کلامی, 20(53), 131-152. doi: 10.22034/skh.2025.21637.1646
سیدعبدالحمید طباطبائى‌; حسین عبدالمحمدی; حسن احمدیان دلاویز. "گونه‌شناسی روش‌های همراهی صحابه مهاجر با اهل‌بیت(ع) و واکنش سه امام نخست(ع) در برابر آن". مطالعات فلسفی کلامی, 20, 53, 1405, 131-152. doi: 10.22034/skh.2025.21637.1646
طباطبائى‌, سیدعبدالحمید, عبدالمحمدی, حسین, احمدیان دلاویز, حسن. (1405). 'گونه‌شناسی روش‌های همراهی صحابه مهاجر با اهل‌بیت(ع) و واکنش سه امام نخست(ع) در برابر آن', مطالعات فلسفی کلامی, 20(53), pp. 131-152. doi: 10.22034/skh.2025.21637.1646
طباطبائى‌, سیدعبدالحمید, عبدالمحمدی, حسین, احمدیان دلاویز, حسن. گونه‌شناسی روش‌های همراهی صحابه مهاجر با اهل‌بیت(ع) و واکنش سه امام نخست(ع) در برابر آن. مطالعات فلسفی کلامی, 1405; 20(53): 131-152. doi: 10.22034/skh.2025.21637.1646

گونه‌شناسی روش‌های همراهی صحابه مهاجر با اهل‌بیت(ع) و واکنش سه امام نخست(ع) در برابر آن

سخن تاریخ
مقاله 6، دوره 20، شماره 53، فروردین 1405، صفحه 131-152    اصل مقاله (815.84 K)
نوع مقاله: علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/skh.2025.21637.1646
نویسندگان
سیدعبدالحمید طباطبائى‌* 1؛ حسین عبدالمحمدی2؛ حسن احمدیان دلاویز3
1دانشجوی دکترای تاریخ اهل بیت(ع)،مجتمع آموزش عالی تاریخ، سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی(ص) العالمیه، قم
2گروه تاریخ اهل بیت(ع)، مجتمع آموزش عالی تاریخ، سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی(ص) العالمیه، قم
3گروه تاریخ اهل بیت(ع)، مجتمع تاریخ سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی(ص) العالمیه، قم، ایران
چکیده
صحابه مهاجر که از نخستین مومنان به پیامبر اکرم(ص) بودند و در شکل‌گیری جامعه اسلامی نقش اساسی داشتند، پس از رحلت ایشان به دلایل مختلف اعتقادی، سیاسی و اخلاقی به حمایت از امامت حضرت امام علی(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) پرداختند. این پژوهش به بررسی گونه‌های مختلف همراهی صحابه مهاجر با اهل‌بیت(ع) در دوران سه امام نخست، عوامل شکل‌گیری آن و رویکرد امامان معصوم(ع) در برابر هر دسته می‌پردازد.
در این چارچوب، «عوامل اعتقادی – اخلاقی، سیاسی – اجتماعی و اقتصادی – شخصی» به‌عنوان متغییرهای مستقل و «گونه‌های همراهی صحابه» و «واکنش امامان» به‌عنوان متغییرهای وابسته تحلیل شده‌اند. پژوهش با رویکرد تاریخی – تحلیلی و بر پایه‌ی منابع معتبر تاریخی و روایی نشان می‌دهد که همراهی صحابه مهاجر به سه دسته اعتقادی – اخلاقی، سیاسی – اجتماعی و اقتصادی – شخصی تقسیم می‌شود. در برابر هر دسته نیز امامان معصوم(ع) راهبردهایی چون تقویت معرفت دینی، تمجید از وفاداران، حمایت مادی و اجتماعی و اصلاح یا نقد همراهان سست ‌عهد را به‌کار گرفتند.
یافته‌ها نشان می‌دهد، که همراهی مبتنی بر شناخت عمیق اعتقادی پایدارترین نوع حمایت بوده است، در حالی که انگیزه‌های صرفاً سیاسی یا اقتصادی غالباً به ناپایداری یا انحراف انجامیده است. نتایج حاکی از آن است، که واکنش حکیمانه اهل‌بیت(ع) نقشی اساسی در تثبیت جایگاه امامت و شکل‌گیری پایدار هویت اجتماعی شیعه داشته است.
کلیدواژه‌ها
امامت؛ اهل بیت (ع)؛ صحابه مهاجر؛ رویکرد معصومین؛ موافقان
مراجع
قرآن

  1. ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید بن هبه‌الله (بی‌تا)، شرح نهج‌البلاغه، به‌کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قم،مکتبة آیةالله مرعشی.
  2. ابن اثیر جزری، علی بن محمد (۱۳۸۵ ق)، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر.
  3. ابن اعثم کوفی، احمد بن علی (بی‌تا)، الفتوح، بیروت، دارالأضواء.
  4. ابن سعد، محمد بن سعد (۱۴۱۰ ق)، الطبقات الکبری، تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، بیروت، مطبعه دارالکتب العلمیه.
  5. ابن شهر آشوب مازندرانی (1379 ق/ 1999 م)، مناقب آل أبی‌طالب، تحقیق: محمدحسین آشتیانی و هاشم.رسولی، قم، انتشارات علامه، چاپ اول.
  6. ابن قتیبه دینوری (1410 ق/ 1370 ش)، الإمامة و السیاسة المعروف بتاریخ الخلفاء، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالأضواء.
  7. ابن‌ عبدربه، احمد بن محمد (۱۴۰۷ ق)، العقد الفرید، تحقیق: مفید محمد قمیحه و عبدالمجید ترحینی، بیروت، مطبعه دارالکتب العلمیة.
  8. اربلی، علی بن عیسی (۱۳۷۹ش/ 1999 م)، کشف الغمه فی معرفة الائمة، قم، مطبعه الشریف الرضی، چاپ اول.
  9. امینی، عبدالحسین (بی‌تا)، الغدیر فی الکتاب والسنة والأدب، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
  10. بلاذری، احمد بن یحیی (۱۴۱۷ ق)، أنساب الأشراف، بیروت، مطبعه دارالفکر
  11. حرّانی، حسن بن علی (۱۴۰۴ ق)، تحف العقول عن آل الرسول، قم، مؤسسه نشر اسلامی، چاپ اول.
  12. خزاز رازی، علی بن حسین (۱۴۰۱ ق)، کفایة الأثر فی‌النص علی الأئمة الاثنی عشر(ع)، قم، منشورات حیدریه.
  13. سید بن طاووس، علی بن موسی (1376 ش‌)، الإقبال بالأعمال الحسنة، قم‌، دفتر تبلیغات اسلامى.‌
  14. _____________ (بی‌تا)، اللهوف علی قتلی الطفوف قم، انتشارات أنوار الهدى چاپ اول.
  15. _____________ (۱۴۱۰ ق)، الیقین باختصاص مولانا علی(ع) بإمرة المؤمنین، تصحیح محمد باقر انصاری و محمد صادق انصاری، بیروت، مؤسسة الثقلین لإحیاء التراث الإسلامی، چاپ اول.
  16. سید رضی، محمد بن حسین (۱۴۱۴ ق)، نهج‌البلاغه، ترجمه‌ی محمد دشتی، قم، مؤسسه فرهنگی نهج‌البلاغه.
  17. صدوق، محمد بن علی (۱۴۰۳ ق)، الخصال، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول.
  18. طبرسی، فضل بن حسن (۱۴۰۳ ق)، الاحتجاج علی أهل اللجاج، مشهد، نشر مرتضی.
  19. طبری، محمد بن جریر (۱۳۸۷ ق)، تاریخ الامم و الملوک (تاریخ طبری)، بیروت، مطبعه دارالتراث.
  20. طوسی، محمد بن حسن (۱۴۱۱ ق)، مصباح المتهجد، بیروت، مؤسسه فقه الشیعه.
  21. __________________ (۱۴۱۴ ق)، الأمالی، قم، دار الثقافة.
  22. قرشی، باقر (۱۴۲۸ ق)، حیاة الامام الحسن بن علی(ع)، بیروت، دار البلاغة.
  23. قرطبی، یوسف بن عبد الله (1412 هـ / 1992 م)، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، تحقیق علی محمد البجاوی، بیروت، دار الجیل
  24. قطب‌الدین راوندی، سعید بن هبةالله (۱۴۰۹ق). الخرائج و الجرائح، قم: مؤسسه امام مهدی.
  25. کلینی، محمد بن یعقوب (1430 ق/1388). الکافی، قم، دار الحدیث للطباعة و النشر.
  26. مجلسی، محمدباقر. (1403/1983). بحار الأنوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی
  27. مدنی، علی خان بن أحمد،(۱۹۸۳ م) الدرجات الرفیعة فی طبقات الشیعة، بیروت، مؤسسة الوفاء.
  28. مفید، محمد بن محمد (۱۴۱۳ق). الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، قم، کنگره شیخ مفید.
  29. ____________ (۱۴۱۳ق). الجمل و النصرة لسید العترة فی حرب البصرة، قم، کنگره شیخ مفید.
  30. منسوب به امام حسن عسکری(ع) (۱۴۰۹ق). تفسیر منسوب به امام عسکری(ع)، قم: مدرسه الامام مهدی(ع).
  31. منقری، نصر بن مزاحم (1404 ق/1362). وقعة صفین، قم، مکتبة آیت‌الله مرعشی نجفی.
  32. یعقوبی، احمد بن أبی یعقوب (بی‌تا). تاریخ یعقوبی، بیروت، دار صادر.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 127
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 55


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب