اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,427
تعداد مقالات10,816
تعداد مشاهده مقاله3,414,048
تعداد دریافت فایل اصل مقاله1,900,608
وحدانی نیا, محمد امین, نوروزی, سید نیما, یاوری, مجتبی. (1405). آسیب شناسی فقهی و حقوقی مهریه‌های نامتعارف نزد امامیه و نظام حقوقی ایران: چالش‌ها، نقدها و راهکارهای عملی. مطالعات فلسفی کلامی, (), -. doi: 10.22034/cild.2026.22831.1175
محمد امین وحدانی نیا; سید نیما نوروزی; مجتبی یاوری. "آسیب شناسی فقهی و حقوقی مهریه‌های نامتعارف نزد امامیه و نظام حقوقی ایران: چالش‌ها، نقدها و راهکارهای عملی". مطالعات فلسفی کلامی, , , 1405, -. doi: 10.22034/cild.2026.22831.1175
وحدانی نیا, محمد امین, نوروزی, سید نیما, یاوری, مجتبی. (1405). 'آسیب شناسی فقهی و حقوقی مهریه‌های نامتعارف نزد امامیه و نظام حقوقی ایران: چالش‌ها، نقدها و راهکارهای عملی', مطالعات فلسفی کلامی, (), pp. -. doi: 10.22034/cild.2026.22831.1175
وحدانی نیا, محمد امین, نوروزی, سید نیما, یاوری, مجتبی. آسیب شناسی فقهی و حقوقی مهریه‌های نامتعارف نزد امامیه و نظام حقوقی ایران: چالش‌ها، نقدها و راهکارهای عملی. مطالعات فلسفی کلامی, 1405; (): -. doi: 10.22034/cild.2026.22831.1175

آسیب شناسی فقهی و حقوقی مهریه‌های نامتعارف نزد امامیه و نظام حقوقی ایران: چالش‌ها، نقدها و راهکارهای عملی

گفتمان حقوق اسلامی معاصر
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 17 خرداد 1405
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/cild.2026.22831.1175
نویسندگان
محمد امین وحدانی نیا1؛ سید نیما نوروزی* 2؛ مجتبی یاوری3
1قاضی دادسرای دیوان عالی کشور و مدرس دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران
2گروه فقه و حقوق خصوصی، دانشکده علوم و معارف، جامعه المصطفی العالمیه و سطوح عالی و خارج حوزه علمیه، قم، ایران
3دانش پژوه درس خارج فقه و اصول، حوزه علمیه قم، قم، ایران
چکیده
این مقاله با بازخوانی ماهیت فقهی مهریه در چارچوب فقه امامیه و حقوق ایران، آن را به‌عنوان «نحله و عطیه غیرمعوض» در کنار عوضین حقیقی نکاح (بضع و نفقه) تحلیل کرده و نسبت آن را با کارکردهای حمایتی و نهادی خانواده تبیین می‌کند. مسئله اصلی پژوهش، چالش مشروعیت و آثار مهریه‌های کلان و نامتعارف است. نوآوری مقاله در ارائه مدلی فقهی–حقوقی یکپارچه است که برای نخستین‌بار سه سطح «مبنای فقهی»، «ضابطه تشخیص قضایی» و «اثر حقوقی مترتب» را به هم پیوند می‌دهد. بر این اساس، با تحلیل قواعد حاکمه‌ای چون لاضرر، لاحرج، غرر (با تصریح به خلاف مشهور و تمرکز بر خطر نسبت به عوضین اصلی)، سفهی، اختلال نظام و حکم عقل، نشان داده می‌شود که مسئله مهریه نامتعارف صرفاً یک بحث نظری نیست، بلکه دارای پیامد نهادی در ساختار نکاح و کارکرد حق حبس است. یافته‌ها حاکی از آن است که حتی با فرض صحت اصل تراضی، در موارد فقدان امکان عرفی وفا یا اخلال در تعادل خانواده، می‌توان بدون خدشه به اصل نکاح، مهر نامتعارف را به مهرالمثل تنزیل داد و اجرای تعهد را بر اساس معیارهای تقسیط، تأجیل و عندالاستطاعه تنظیم کرد. مقاله همچنین ضوابط عملی برای احراز نامتعارف بودن مهر در رسیدگی قضایی، نقش کارشناسی اقتصادی و آثار حکم بر حق حبس را تبیین می‌کند. بدین‌ترتیب، پژوهش حاضر حلقه مفقوده میان اجتهاد فقهی و کاربست قضایی را تکمیل کرده و چارچوبی متوازن برای مدیریت مهریه‌های کلان در نظام حقوقی ایران ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
مهریه نامتعارف؛ آسیب شناسی؛ مهر عندالاستطاعه؛ تنزیل به مهرالمثل؛ عدالت اجتماعی
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 5


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب