اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,503
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله4,161,426
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,328,239
معظمی گودرزی, محمد, ملک افضلی اردکانی, محسن. (1405). تحلیل فقهی و حقوقی استثنای جرم ربا در روابط مالی مسلمان و غیرمسلمان (با تأکید بر ماده ۵۹۵ قانون مجازات اسلامی). مطالعات فلسفی کلامی, (), -. doi: 10.22034/cild.2026.22863.1179
محمد معظمی گودرزی; محسن ملک افضلی اردکانی. "تحلیل فقهی و حقوقی استثنای جرم ربا در روابط مالی مسلمان و غیرمسلمان (با تأکید بر ماده ۵۹۵ قانون مجازات اسلامی)". مطالعات فلسفی کلامی, , , 1405, -. doi: 10.22034/cild.2026.22863.1179
معظمی گودرزی, محمد, ملک افضلی اردکانی, محسن. (1405). 'تحلیل فقهی و حقوقی استثنای جرم ربا در روابط مالی مسلمان و غیرمسلمان (با تأکید بر ماده ۵۹۵ قانون مجازات اسلامی)', مطالعات فلسفی کلامی, (), pp. -. doi: 10.22034/cild.2026.22863.1179
معظمی گودرزی, محمد, ملک افضلی اردکانی, محسن. تحلیل فقهی و حقوقی استثنای جرم ربا در روابط مالی مسلمان و غیرمسلمان (با تأکید بر ماده ۵۹۵ قانون مجازات اسلامی). مطالعات فلسفی کلامی, 1405; (): -. doi: 10.22034/cild.2026.22863.1179

تحلیل فقهی و حقوقی استثنای جرم ربا در روابط مالی مسلمان و غیرمسلمان (با تأکید بر ماده ۵۹۵ قانون مجازات اسلامی)

گفتمان حقوق اسلامی معاصر
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 17 خرداد 1405
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/cild.2026.22863.1179
نویسندگان
محمد معظمی گودرزی* 1؛ محسن ملک افضلی اردکانی2
1دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری
2جامعه المصطفی
چکیده
ربا از گناهان کبیره و از احکام قطعی شریعت اسلام است و قانون‌گذار جمهوری اسلامی ایران نیز با پیروی از این حکم، در ماده ۵۹۵ قانون مجازات اسلامی قرارداد ربوی را جرم‌انگاری کرده است. بااین‌حال، تبصره ۳ این ماده برخی مصادیق ربا، از جمله قرارداد ربوی میان مسلمان و غیرمسلمان در صورتی که پرداخت‌کننده ربا غیرمسلمان باشد، را از شمول عنوان کیفری خارج می‌کند. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و با استفاده از منابع فقهی و ادله حقوقی، به بررسی این تبصره و تحلیل حکم ربا در روابط مالی میان مسلمان و غیرمسلمان می‌پردازد.

نتایج نشان می‌دهد که حکم ربا در این تعاملات به دو عامل بستگی دارد: نوع غیرمسلمان (حربی، ذمّی، مستأمن، مهادنه) و شخص دریافت‌کننده ربا. از نظر فقهای امامیه، اگر غیرمسلمان ربا را از مسلمان دریافت کند، قرارداد در هر صورت باطل است. اما اگر مسلمان ربا را از غیرمسلمان بگیرد، تنها در مورد کافر حربی جواز آن پذیرفته شده و این نظر با روایات معتبر و اجماع فقها تأیید می‌شود. درباره کافر ذمّی و دیگر کفار معاهد، مشهور فقها اخذ ربا را جایز نمی‌دانند و عمومات ادله حرمت ربا را معتبر می‌دانند. روایت مرسله‌ای که برای جواز اخذ ربا از ذمّی مطرح شده نیز فاقد اعتبار است.

برآیند پژوهش نشان می‌دهد تبصره ۳ ماده ۵۹۵ بر دیدگاهی غیرمشهور استوار است و با نظر غالب فقهای امامیه انطباق ندارد؛ ازاین‌رو اصلاح آن برای هماهنگی با مبانی فقهی و اصول حقوقی ضروری است.
کلیدواژه‌ها
ربا؛ جرم‌انگاری؛ قرارداد ربوی؛ مسلمان و غیرمسلمان؛ ماده ۵۹۵ قانون مجازات اسلامی
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 154


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب