اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,437
تعداد مقالات10,896
تعداد مشاهده مقاله3,617,295
تعداد دریافت فایل اصل مقاله1,970,178
حاتمی, صدیقه, علی محمدی, طاهر. (1405). ماهیت فقهی اظهار «عدم علم» مدّعی‌علیه در دعاوی مالی و نقش آن در فرایند قضاوت. مطالعات فلسفی کلامی, (), -. doi: 10.22034/fvh.2026.23028.2254
صدیقه حاتمی; طاهر علی محمدی. "ماهیت فقهی اظهار «عدم علم» مدّعی‌علیه در دعاوی مالی و نقش آن در فرایند قضاوت". مطالعات فلسفی کلامی, , , 1405, -. doi: 10.22034/fvh.2026.23028.2254
حاتمی, صدیقه, علی محمدی, طاهر. (1405). 'ماهیت فقهی اظهار «عدم علم» مدّعی‌علیه در دعاوی مالی و نقش آن در فرایند قضاوت', مطالعات فلسفی کلامی, (), pp. -. doi: 10.22034/fvh.2026.23028.2254
حاتمی, صدیقه, علی محمدی, طاهر. ماهیت فقهی اظهار «عدم علم» مدّعی‌علیه در دعاوی مالی و نقش آن در فرایند قضاوت. مطالعات فلسفی کلامی, 1405; (): -. doi: 10.22034/fvh.2026.23028.2254

ماهیت فقهی اظهار «عدم علم» مدّعی‌علیه در دعاوی مالی و نقش آن در فرایند قضاوت

مطالعات فقه اسلامی و مبانی حقوق
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 24 تیر 1405    اصل مقاله (963.81 K)
نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/fvh.2026.23028.2254
نویسندگان
صدیقه حاتمی* 1؛ طاهر علی محمدی2
1استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام،ایلام، ایران.
2دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
چکیده
اظهار «عدم علم» توسط مدّعی‌علیه در دادرسی‌های مالی جایگاهی مبهم دارد و در قوانین موضوعه ایران حکمی برای آن مقرر نشده است. سکوت قوانین موضوعه، همراه با اختلاف نظر میان فقیهان امامیه درباره ماهیت و آثار این پاسخ، می‌تواند به صدور آرای متعارض بینجامد. مسأله اصلی پژوهش حاضر آن است که چنین پاسخی در حکم انکار یا نکول است یا اینکه حالتی مستقل دارد که به توقف دعوی می‌انجامد. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی سه دیدگاه اصلیِ «منکر بودن مدّعی‌علیه جاهل»، «ناکل بودن او» و «توقف دعوی» ارزیابی کرده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تفسیر پاسخ «نمی‌دانم» به‌عنوان نوعی انکار معرفتی، که آثار انکار بر آن مترتب می‌شود و مدّعی‌علیه را ملزم به سوگند بر نفی علم می‌داند، از پشتوانه فقهی و روایی استوارتری برخوردار است. بر اساس این دیدگاه، مدّعی‌علیه جاهل، منکر علم به موضوع است، نه منکر خود واقع، از این‌رو نمی‌تواند بر نفی واقع سوگند بخورد، بلکه مکلف به سوگند بر نفی آگاهی از ثبوت حق است. ازاین‌رو، فرایند دادرسی بر اساس قواعد انکار ادامه می‌یابد و چنانچه از سوگند امتناع کند یا آن را به مدعی بازگرداند، در حکم ناکل محسوب شده و با ادای سوگند توسط مدعی، اصل حق ثابت می‌گردد.
کلیدواژه‌ها
مدّعی‌علیه جاهل؛ نمی دانم؛ انکار؛ نکول؛ سوگند بر نفی علم
مراجع
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 4
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب