قرآن کریم
- ابن الآبار، محمد بن عبدالله بن ابی‌بکر (1415)، التکمله لکتاب الصله، تحقیق: عبدالسلام الهراس، بیروت، مطبعه دارالفکر.
- ابن ابی‌دینار، ابوعبدالله محمد (1286)، المونس فی اخبار افریقیه و تونس، تونس، مطبعه الدوله التونسیه.
- ابن ابی‌زرع فاسی، ابوالحسن علی بن عبدالله (۱۴۲0ق / ۱۹۹۹ م)، الانیس المطرب بروض القرطاس فی اخبار ملوک المغرب و تاریخ مدینه فاس، به‌کوشش عبدالوهاب بن منصور، رباط، المطبعه الملکیه.
- ابن اثیر، ابوالحسن علی بن محمد (1417 ق)، الکامل فی التاریخ، تحقیق: عمر عبدالسلام التدمری، بیروت، دار الکتاب العربی.
- ابن تومرت، ابوعبدالله محمد (1903)، تعالیق ابن تومرت، با تحقیق؛ گلدزیهر، الجزائر.
- ابن خطیب، ابوعبدلله لسان الدین محمد (1956 (الف)، اعمال الاعلام فیمن بویع قبل الاحتلام من ملوک الاسلام، بیروت، مطبعه دارالکتب.
- __________________ (1424، (ب)، الاحاطه فی اخبار غرناطه، بیروت، دار الکتب العلمیه.
- ابن خلدون، عبدالرحمن (1408 ق)، العبر و دیوان المبتداء و الخبر فی تاریخ العرب و البربر و من عاصرهم من ذوی الشان الاکبر، تحقیق: خلیل شحاده، بیروت، مطبعه دارالفکر.
- ابن خلکان، ابوالعباس شمس‌الدین احمد [بی‌تا]، وفیات الاعیان و أنباء أبنا الزمان، تحقیق، احسان عباس، بیروت، مطبعه دار صادر.
- ابن زبیر، ابوجعفر احمد بن ابراهیم (1937)، القسم الاخیر من صلة الصلة، تحقیق، لویی پرونسال، رباط، مطبعه الاقتصادیه.
- ابن زیات عادلی، ابو یعقوب یوسف بن یحیی (1958)، التشوف فی رجال التصوف، به‌کوشش ادولف فور، رباط.
- ابن سعید، علی بن موسی (1987)، رایات المبرزین و غایات الممیزین، تحقیق، محمد رضوان الدایه، دمشق، دار طلاس.
- ابن سعید، علی بن موسی (2015)، المغرب فی حلی المغرب، تحقیق، شوقی ضیف، مصر، مطبعه دارالمعارف.
- ابن صاحب الصلاة، ابو مروان عبدالملک (1964 م)، المن بالامامة علی المستضعفین بأن جعلهم الله أئمة و جعلهم الوارثین، تحقیق، عبدالهادی التازی، بیروت، دارالغرب الاسلامی.
- ابن عبدون، محمد بن احمد التجیبی (1955)، رساله فی القضاء و الحسبه منشوره ضمن ثلاثه رسائل اندلسیه فی اداب الحسبه و المحتسب، تحقیق لیفی بروفنسال، قاهره، مطبعه المعهد الفرنسی للاثار الشرقیه.
- ابن عذاری مراکشی، ابوعبدالله محمد (1960 م)، البیان المغرب فی اخبار الاندلس و المغرب، (القسم الموحدی)، ج3، تحقیق هویسی میراندا به همراهی محمد بن تاویت و محمدابراهیم کتانی، تطوان، سلسله معهد مولای الحسن.
- ابن غازی، محمد بن محمد العثمانی المکناسی (1412 ق/ 1999 م)، الروض الهتون فی اخبار مکناسه الزیتون، به‌کوشش عبدالوهاب بن منصور، رباط، مطبعه الملکیه.
- ابن فرهون، برهان‌الدین ابراهیم (1351)، الدیباج المذهب فی معرفه اعیان المذهب، قاهره، مطبعه المعاهد.
- ابن قطان مراکشی، علی بن محمد (1990م)، نظم الجمان لترتیب ماسلف من اخبار الزمان، تحقیق، محمود علی مکی، بیروت، دارالغرب الاسلامی.
- أبو رمیله، هشام (1404 ق/ 1984 م)، علاقات الموحدین بالممالک النصرانیة والدول الإسلامیة فی الأندلس، اردن، دار الفرقان للنشر والتوزیع.
- ابوخیل، محمد بن ابراهیم بن صالح (1914)، جهود علماء الاندلس فی الصراع مع النصاری خلال عصری المرابطین و الموحدین (483 – 640 هـ). سعودیه، دار اصداء المجتمع.
- ادریسی، محمد بن محمد (۱۸۶۶م)، نزهةالمشتاق، به‌کوشش راینهارت دزی، لیدن.
- أشباخ، یوسف (1417 ق/ 1996 م)، تاریخ الأندلس فی عهد المرابطین والموحدین، ج1، قاهره، مکتبة الخانجی.
- الاوسی، ابوعبدالله محمد بن محمدبن عبدالملک الانصاری المراکشی (2012)، الذیل و التکلمه لکتابی الموصول و الصله، تحقیق، بشار عواد معروف، محمد بن شریفه، احسان عباس، تونس: دارالغرب الاسلامی.
- انصاری، محمد بن قاسم السبتی (1969)، اختصار الاخبار عما کان بثغر سبته من سنی الآثار، رباط، المطبعه الملکیه.
- پروفنسال، لویی (1941)، مجموعه رسائل موحدیه من انشاء کتاب الدوله المومنیه، رباط الفتح، مطبوعات معهد العلوم العلیا المغربیه.
- برومند اعلم، عباس (1400)، تاریخ مغرب اسلامی، تهران، سمت.
- بیذق، ابی‌بکر صنهاجی (1980 م)، اخبار المهدی بن تومرت و بدایه دوله الموحدین، تحقیق، لویی پرونسال، پاریس.
- تیجانی، ابوعبدالله محمد بن احمد (1958)، رحله التیجانی، تحقیق حسن حسنی عبدالوهاب، تونس، المعطبعه الرسمیه.
- جزنایی، علی (1411)، جنی زهره الآس فی بناء مدینه فاس، تحقیق، عبدالوهاب بن منصور، رباط، مطبعه المکیه.
- حسن، حسن علی (1980)، الحضاره الاسلامیه فی المغرب و الاندلس عصر المرابطین و الموحدین، مصر، مکتبه الخانجی.
- حمیری، ابوعبدالله محمد (1980)، الروض المعطار فی خبر الاقطار، تحقیق، احسان عباس، بیروت، موسسه ناصر للثقافه.
- ذهبی، شمس‌الدین ابوعبدالله محمد (1427)، سیر اعلام النبلاء، قاهره، مطبعه دار الحدیث.
- زرکشی، ابی‌عبدالله محمد بن ابراهیم (1386)، تاریخ الدولتین الموحدیه و الحفصیه، تحقیق، محمد ماضور، تونس، المکتبه العتیقه.
- زرکلی، خیرالدین بن محمود (2002)، الاعلام، [بی‌جا]: دارالعلم للملایین.
- سالم، عبدالعزیز (1986)، تاریخ مغرب فی العصر الاسلامی، اسکندریه، موسسه شباب الجامعه للمطبعه و النشر و التوزیع.
- سقطی، ابوعبدالله محمد بن ابی‌محمد مالقی (1931)، اداب الحسبه، تحقیق، ج.س. کولان و لیفی بروفنسال، باریس، دار ایر نیست لرو.
- سویسی، عبدالله (1399)، تاریخ رباط الفتح، رباط، دار المغرب.
- شوب، (1426 ق/ 2005 م)، تاریخ تجارة الشعوب اللاتینیة بالبحر المتوسط الی حدود الحروب الصلیبیه، ترجمه‌ی مصطفی نشاط، وجده، مکتبه الطالب.
- شیزری، عبدالرحمن بن نصر (1981 م)، کتاب نهایه الرتبه فی طلب الحسبه، تحقیق الباز العرینی، بیروت، مطبعه دارالثقافه.
- صحراوی، عبدالقادر (1961)، جولات فی تاریخ المغرب، مغرب، دارالکتاب، داربیضاء.
- صلابی، علی محمد [بی‌تا]، دوله الموحدین، عمان، دارالبیارق.
- عبادی، احمد مختار (2000 م)، صور من حیاة الحرب و الجهاد فی الاندلس، اسکندریه، منشأة المعارف.
- عزاوی، احمد (1416 ق/ 1995 م)، رسائل موحدیه، القنیطره، منشورات کلیه الاداب.
- عمر موسی، عزالدین (1381)، دولت موحدون در غرب جهان اسلام، تشکیلات و سازمان‌ها، ترجمه‌ی صادق خورشا، قم، پژوهش‌گاه حوزه و دانشگاه.
- عمر موسی، عزالدین (1983)، النشاط الاقتصادی فی المغرب الإسلامی خلال القرن السادس الهجری، بیروت، دار الغرب الإسلامی.
- عنان، محمد عبدالله (1369)، تاریخ دولت اسلامی در اندلس، ترجمه‌ی عبدالمحمد آیتی، ج2 و 3 تهران، انتشارات کیهان.
- عینی، بدرالدین (1431)، عقد الجمان فی تاریخ اهل الزمان، تحقیق، محمود رزق محمود، قاهره، مطبعه دار الکتب و الوثائق القومیه.
- مراکشی، عبدالواحد (1390)، المعجب فی تلخیص اخبار المغرب، ترجمه‌ی محمد رضا شهیدی پاک، قم، پژوهش‌گاه حوزه و دانشگاه.
- غبرینی، ابوالعباس احمد بن احمد (1328)، عنوان الدرایه فیمن عرف من علماء المائه السابعه فی بجایه، الجزائر، المطبعه الثعالبیه.
- مقری تلمسانی، أحمد بن محمد (1968)، نفح الطیب من غصن الأندلس الرطیب، تحقیق، إحسان عباس و محمد محیی‌الدین عبدالحمید، بیروت، دار صادر.
- مکناسی، احمد بن قاضی (1393)، جذوه الاقتباس فی ذکر من حل من الاعلام بمدینه فاس، رباط، دار المنصور.
- ملین، محمد رشید (1416)، عصر المنصور الموحدی «حیاة السیاسیة و الفکریة و الدینیة فی المغرب»، رباط، المطبعه الملکیه.
- منونی، محمد (1397)، العلوم و الآداب و الفنون علی عهد الموحدین، رباط، مطبعه دار المغرب.
- مونس، حسین (1384)، تاریخ و تمدن مغرب، ترجمه‌ی حمیدرضا شیخی، ج 2، تهران، سمت.
- ناشناس (1979 م)، الحلل الموشیة فی ذکر الأخبار المراکشیة، تحقیق سهیل زکار، مغرب، مطبعه الدار البیضاء.
- ناشناس (1985م)، الاستبصار فی عجائب الامصار، تحقیق سعد زغلول عبدالحمید، مغرب، مطبعه الدار البیضاء.
- ناصری السلاوی، شهاب‌الدین احمد بن خالد (1954م)، الاستقصاء لاخبار دول المغرب الاقصی، به کوشش جعفر الناصری، جلد دوم، مغرب، دارالکتاب، داربیضاء.
- ناصری طاهری، عبدالله (1388)، مقدمه‌ای بر تاریخ مغرب اسلامی، قم، پژوهش‌گاه حوزه و دانشگاه.
- نجار، لیلى أحمد (1409 ق/ 1989 م)، المغرب والأندلس فی عهد المنصور الموحدی دراسة تاریخیة و حضاریة 580 – 585 ق/ 1184 – 1198 م، بحث مقدم لنیل درجة الدکتوراه فی التاریخ الإسلامی، إشراف الدکتور أحمد السید دملاج، ق1، جامعة أم القرى، مکة المکرمة.
- نویری، شهاب‌الدین احمد بن عبدالوهاب [بی‌تا]، نهایه الارب فی فنون الادب، بیروت، مطبعه دارالکتب العلمیه.
- ونشریسی، احمد بن یحیی (1981)، المعیار المعرب و الجامع المغرب عن فتاوی علماء افریقیه و الاندلس و المغرب، اشراف، محمد حجی و اخرون، بیروت، مطبعه دارالغرب الاسلامی.
- یحیی بن عمر (1975)، النظر فی احکام السوق، تحقیق حسن حسنی عبدالوهاب، تونس، راجعه فرحات الدشراوی.
- Abulafia, David (2010), “Christian merchants in the Almohad cities”, Journal of Medieval Iberian Studies, Vol. 2, No. 2, June, (251–257).
- Constable, Olivia Remie (2003), Housing the Stranger in the Mediterranean World: Lodging, Trade and Travel in Late Antiquity and the Middle Ages. Cambridge, Cambridge University, Press.
- Levi-Provencal, E. (ed.) (1928). Documents inedits d’histoire almohade, (Includes the Kitab al Ansab, letters by Ibn Tumart and Abd al Mumin and Ibn Tumart’s biography by al-Baydhaq).
- New York, 1996).
Lévi-Provençal E. (1918),‘Pratiques agricoles et fêtes saisonnières des tribus Djebalah de la vallée moyenne de l’Ouargha’, Bulletin Archéologiqu
|
