اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,516
تعداد مقالات11,530
تعداد مشاهده مقاله4,266,268
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,407,150
یعقوبخانی غیاثوند, مرتضی. (1405). ارزیابی سندی قرائات قرآن کریم در روایات کتاب کافی. مطالعات فلسفی کلامی, 14(26), 323-350. doi: 10.22034/qer.2026.23655.1310
مرتضی یعقوبخانی غیاثوند. "ارزیابی سندی قرائات قرآن کریم در روایات کتاب کافی". مطالعات فلسفی کلامی, 14, 26, 1405, 323-350. doi: 10.22034/qer.2026.23655.1310
یعقوبخانی غیاثوند, مرتضی. (1405). 'ارزیابی سندی قرائات قرآن کریم در روایات کتاب کافی', مطالعات فلسفی کلامی, 14(26), pp. 323-350. doi: 10.22034/qer.2026.23655.1310
یعقوبخانی غیاثوند, مرتضی. ارزیابی سندی قرائات قرآن کریم در روایات کتاب کافی. مطالعات فلسفی کلامی, 1405; 14(26): 323-350. doi: 10.22034/qer.2026.23655.1310

ارزیابی سندی قرائات قرآن کریم در روایات کتاب کافی

مطالعات قرائت قرآن
دوره 14، شماره 26، تیر 1405، صفحه 323-350    اصل مقاله (1.22 M)
نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qer.2026.23655.1310
نویسنده
مرتضی یعقوبخانی غیاثوند*
استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، زنجان، ایران
چکیده
هدف: این پژوهش درصدد بازبینی و ارزیابی انتقادی اسناد روایات مربوط به قرائات قرآن در اثر بنیادین الکلینی، یعنی «الکافی»، و تبیین چگونگی مواجهه و جمع میان تعارض‌های ظاهری این گزارش‌ها از سوی عالمان امامی است.
روش‌شناسی: با روش تحلیل متنی و نقد حدیث و با تکیه بر علوم رجال، اختلاف الحدیث و اصول فقه ــ به‌ویژه قواعد تعادل و تراجیح ــ سه دسته از روایات بررسی شده است: روایاتی که قرائات مشهور را تأیید می‌کنند، روایات دالّ بر وحدت قرائت و روایاتی که بر قرائت مستقل اهل‌بیت (علیهم‌السلام) دلالت دارند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد برخلاف برخی نقدهای پیشین، به‌ویژه نقد علامه عسکری که شماری از اسناد را با فرض اینکه راویان مبهمی مانند «احمد بن محمد» همان سیّاریِ تضعیف‌شده‌اند، ضعیف تلقی کرده بود، شناسایی دقیق پیوندهای استاد و شاگردی نشان می‌دهد این راویان همان اشعری یا برقیِ مورد اعتماد بوده‌اند و در نتیجه وثاقت اسناد ثابت می‌شود. همچنین اعتبار قابل بررسی گزارش‌های مربوط به احمد بن مهران و سالم بن ابی‌سلمه تأیید می‌شود. برای رفع تعارض‌های اعتقادی و متنی، عالمان امامی پنج دیدگاه عمده را پذیرفته‌اند: ترجیح قرائات مشهور و مقبول، ترجیح قرائت اهل‌بیت، جمع و تأویل میان روایات، تخییر و ترجیح قرائتی که با مصحف مدوّن سازگارتر است.
نتیجه‌گیری: هرچند شماری از روایات قرائات در «الکافی» در برابر بررسی سخت‌گیرانه رجالی تاب می‌آورند، منسجم‌ترین دیدگاه علمی نزد فقیهان امامی همچنان ترجیح قرائت مقبول و مدوّن و فراگیر ــ مانند حفص از عاصم ــ و خودداری از فراتر رفتن از قرائات تثبیت‌شده در مقام عمل است.
کلیدواژه‌ها
قرائات اهل‌بیت؛ قرائات هفت‌گانه؛ وحدت قرائت؛ شیخ کلینی؛ کتاب الکافی؛ روایات متعارض (تعادل و تراجیح)
مراجع
  1. قرآن کریم.
  2. آخوندخراسانی، محمد کاظم، کفایه الاصول، قم: جامعه المدرسین، ۱۴۳۰ق.
  3. ابن ابی جمهور، عوالی اللالی، قم: سید الشهداء، ۱۴۰۳ق.
  4. ابن جزری، محمد بن محمد، منجد المقرئین و مرشد الطالبین، مکه: دارعالم الفوائد، ۱۴۱۹ق.
  5. ابن غضائری، الرجال، قم: دارالحدیث، ۱۳۶۴ش.
  6. احمد ابن فارس، معجم مقاییس اللغة، بیروت: دار الفکر، ۱۳۹۹ق.
  7. بابائی، علی‌اکبر و همکاران، روش‌شناسی تفسیر قرآن، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۸۸ش.
  8. حر عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعه، قم: آل البیت، ۱۴۰۹ق.
  9. حلی، ابن داود، کتاب رجال، قم: منشورات الشریف الرضی، بی‌تا.
  10. خوئی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، قم: مرکز نشر الثقافة الاسلامیه، ۱۴۱۳ق.
  11. خوئی، سید ابوالقاسم، البیان، قم: موسسه خوئی، ۱۴۳۰ق.
  12. زرکشی، بدرالدین، البرهان فی علوم القرآن، بیروت: دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۸ق.
  13. سبحانی، جعفر، کلیات فی علم الاصول، قم: جامعه المدرسین، ۱۴۱۹ق.
  14. سیوطی، جلال‌الدین، الاتقان فی علوم القرآن، تهران: شریف رضی، ۱۳۷۶ش.
  15. شبر، عبدالله، تفسیر، قم: دارالهجره، ۱۴۱۰ق.
  16. شهید اول، محمد بن مکی، الذکری، قم: آل البیت(ع)، ۱۳۷۷ش.
  17. شهید ثانی، زین‌الدین بن علی، رسائل شهید الثانی، قم: دفتر تبلیغات، ۱۴۲۱ق.
  18. شیخ انصاری، مرتضی، فرائد الاصول، قم: مجمع الفکر، ۱۴۲۸ق.
  19. شیخ حر عاملی، محمد، وسائل الشیعه، قم: آل البیت(ع)، ۱۴۰۹ق.
  20. شیخ مفید، محمد بن نعمان، المسائل السرویة: المسألة التاسعة، قم: المؤتمر العالمی لألفیة الشیخ المفید، ۱۴۱۳ق.
  21. صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، قم: نجفی، ۱۴۰۴ق.
  22. طبرسی، احمد بن علی، احتجاج، مشهد: مرتضی، ۱۴۰۳ق.
  23. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، تهران: ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
  24. طوسی، محمد بن حسن، الفهرست، تهران: رضویه، ۱۳۶۴ش.
  25. طوسی، محمد بن حسن، رجال طوسی، قم: دفتر انتشارات اسلامى، ۱۴۲۷ق.
  26. طوسی، محمد بن حسن، التبیان فى تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربى، بی‌تا.
  27. عاملی، محمد جواد، مفتاح الکرامه، قم: جامعه المدرسین، ۱۴۱۹ق.
  28. علامه عسکری، سید مرتضی، القرآن الکریم و المدرستین، تهران: المجمع العلمی الاسلامی، ۱۴۱۶ق.
  29. عیاشی، محمد بن مسعود، کتاب التفسیر، تهران: علمیه، ۱۳۸۰ش.
  30. فرات کوفی، تهران: وزارت فرهنگ، ۱۴۱۰ق.
  31. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، قم: دار الکتاب، ۱۳۶۷ش.
  32. کشی، محمد بن عمر، اختیار معرفه الرجال، قم: آل البیت(ع)، ۱۴۰۴ق.
  33. کشی، رجال کشی، مشهد: مؤسسه نشر دانشگاه، ۱۳۹۰ش.
  34. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، تهران: دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
  35. مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال فی علم الرجال، قم: مؤسسة آل البیت(ع)، ۱۴۱۲ق.
  36. مجلسى، محمد باقر، الوافی، اصفهان: امیر المومنین، ۱۴۰۶ق.
  37. مجلسى، محمد باقر، مراه العقول، تهران: دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۳ش.
  38. مجلسى، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت: مؤسسة الطبع و النشر، ۱۴۱۰ق.
  39. معرفت، محمد هادی، صیانت القرآن من التحریف، قم: دار القرآن الکریم، ۱۴۱۰ق.
  40. معرفت، محمد هادی، التمهید فی علوم القرآن، قم: مرکز مدیریت، ۱۳۸۶ش.
  41. نجارزادگان، فتح‌الله، سلامه القرآن من التحریف، تهران: مشعر، ۱۳۸۲ش.
  42. نجاشی، ابوعباس، رجال النجاشی، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۰۷ق.
  43. نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، بیروت: دار احیاء التراث العربى، بی‌تا.
  44. نوری، حسین، مستدرک الوسائل و مستنبط الوسائل، قم: آل البیت(ع)، ۱۴۰۸ق.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 209
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 74


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب