اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,503
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله4,159,835
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,326,765
امیری, دادمحمد, غفوری, محمد. (1405). نقش ولایت در شکل‌گیری و استحکام هویت دینی بر اساس نگره قرآنی امام شهید خامنه‌ای ( قدس سره). مطالعات فلسفی کلامی, 20(38), 41-80. doi: 10.22034/qve.2026.20109.1801
دادمحمد امیری; محمد غفوری. "نقش ولایت در شکل‌گیری و استحکام هویت دینی بر اساس نگره قرآنی امام شهید خامنه‌ای ( قدس سره)". مطالعات فلسفی کلامی, 20, 38, 1405, 41-80. doi: 10.22034/qve.2026.20109.1801
امیری, دادمحمد, غفوری, محمد. (1405). 'نقش ولایت در شکل‌گیری و استحکام هویت دینی بر اساس نگره قرآنی امام شهید خامنه‌ای ( قدس سره)', مطالعات فلسفی کلامی, 20(38), pp. 41-80. doi: 10.22034/qve.2026.20109.1801
امیری, دادمحمد, غفوری, محمد. نقش ولایت در شکل‌گیری و استحکام هویت دینی بر اساس نگره قرآنی امام شهید خامنه‌ای ( قدس سره). مطالعات فلسفی کلامی, 1405; 20(38): 41-80. doi: 10.22034/qve.2026.20109.1801

نقش ولایت در شکل‌گیری و استحکام هویت دینی بر اساس نگره قرآنی امام شهید خامنه‌ای ( قدس سره)

قرآن و علم
دوره 20، شماره 38، تیر 1405، صفحه 41-80    اصل مقاله (1.27 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qve.2026.20109.1801
نویسندگان
دادمحمد امیری* 1؛ محمد غفوری2
1پژوهشگر همکار گروه اهل بیت پژوهی در عرصه بین الملل پژوهشکده بین المللی امام رضا علیه السلام
2مدیر گروه اهل بیت پژوهی در عرصه بین الملل پژوهشکده بین المللی امام رضا علیه السلام جامعة المصطفی العالمیه خراسان
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف بازخوانی و تحلیل نقش محوری «ولایت» در شکل‌گیری و استحکام «هویت دینی» بر اساس نگره قرآنی مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) انجام شد. مطالعه به دنبال تبیین دلایل عدم تحقق هویت دینی جامع در جوامع اسلامی، علی‌رغم ایمان به مبدأ و معاد و انجام مناسک دینی است.
روش‌: پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است و با تحلیل دیدگاه‌های حضرت آیت الله خامنه‌ای ، متون قرآنی و روایی مرتبط با مفاهیم هویت دینی و ولایت بررسی شد. داده‌ها از طریق تحلیل محتوای بیانات رهبر معظم انقلاب و روایات معصومان (علیهم‌السلام) گردآوری و تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد ولایت نه تنها جزئی از دین، بلکه «پایه اساسی» و «کلید فهم» آن است و نقش «سیستم‌عامل» در هویت دینی دارد. ولایت شرط صحت اعمال عبادی و عامل انسجام و تمایز در برابر غفلت عمومی است. تحلیل ابعاد ولایت مؤمنان (همبستگی درونی و نفوذناپذیری فکری ـ سیاسی) و ارتباط آن با ولایت الهی و طاغوت، نقش محوری ولایت الهی در تقویت هویت دینی را آشکار می‌سازد.
نتیجه‌: ولایت، به عنوان اصل قرآنی و امتداد ولایت الهی، نقشی حیاتی در تکوین و استحکام هویت دینی فردی و جمعی دارد. این اصل ضمن ایجاد انسجام درونی و مقاومت در برابر سلطه بیگانگان، هویت توحیدی را تقویت و راه مقابله با چالش‌های ناشی از ولایت طاغوت را فراهم می‌کند. ترویج فرهنگ ولایت و درک صحیح از جایگاه آن برای تحقق هویت اسلامی جامع و مقتدر ضروری است.
کلیدواژه‌ها
هویت دینی؛ ولایت؛ قرآن کریم؛ آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای؛ ولایت طاغوت؛ انسجام اسلامی
مراجع
  1. آذرتاش، آذرنوش، فرهنگ معاصر عربی - فارسی، تهران: نی، ۱۳۸۶.
  2. ابراهیم، مصطفی، المعجم الوسیط، قاهره: دار الدعوة، ۱۹۸۹.
  3. ابن بابویه، محمد بن علی، عیون أخبار الرضا علیه السلام، تهران: اسلامیه، ۱۳۷۸.
  4. ابن عبد ربه، احمد بن محمد، العقد الفرید، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۷ق.
  5. ابن‌فارس، احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغة، بیروت: دار إحیاء الکتب العربیة | مکتب الإعلام الإسلامی. مرکز النشر، بی‌تا.
  6. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع، ۱۴۰۷ق.
  7. اریکسون، اریک، مقدمات روان شناسی اریکسون ترجمۀ سهیلا خداوردیان و سعید حسن زاده، تهران: پندار تابان، ۱۳۹۶.
  8. ازهری، محمد بن احمد، تهذیب اللغة، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا.
  9. ایزوتسو، توشی‌هیکو، مفاهیم اخلاقی - دینی در قرآن مجید ترجمۀ فریدون بدره‌ای، تهران: فرزان روز، ۱۳۹۴.
  10. برقی، احمد بن محمد، المحاسن، قم: دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱.
  11. بیهقی، براهیم بن محمد، المحاسن و المساوی، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۲۰ق.
  12. جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح للجوهری، بیروت: دار العلم للملایین، بی‌تا.
  13. جوادی آملی، عبدالله، ولایت فقیه : رهبری در اسلام، قم: مرکز نشر فرهنگى رجاء، ۱۳۶۸.
  14. جوادی آملی، عبدالله، ولایت در قرآن، قم: اسرا، ۱۳۸۳.
  15. حسینی طهرانی، محمدحسین، امام شناسی، مشهد: علامه طباطبایی، ۱۴۲۶ق.
  16. حق‌جو، عبدالله، ولایت در قرآن ولایت رحمانی و ولایت شیطانی، قم: زائر، ۱۳۸۹.
  17. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار کارگزاران نظام، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی‌خامنه‌ای، https://khl.ink/f/2834، ۱۳۷۶، ۶ اردیبهشت.
  18. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار فرماندهان نیروى هوایى ارتش، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی‌خامنه‌ای، https://khl.ink/f/18989، ۱۳۹۰، ۱۹ بهمن.
  19. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار شرکت‌کنندگان در مسابقات بین‌المللی قرآن، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی‌خامنه‌ای، https://khl.ink/f/36331، ۱۳۹۶، ۷ اردیبهشت.
  20. خامنه‌ای، سیدعلی، روشنای آینده، تهران: انقلاب اسلامی، ۱۳۹۷.
  21. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار مسئولان نظام و میهمانان کنفرانس وحدت اسلامى، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی‌خامنه‌ای، https://khl.ink/f/41007، ۱۳۹۷، ۴ آذر.
  22. خامنه‌ای، سیدعلی، طرح کلی اندیشه اسلامی‌در قرآن، تهران: صهبا، ۱۴۰۰.
  23. خامنه‌ای، سیدعلی، تفسیر سورۀ برائت، تهران: انقلاب اسلامی، ۱۴۰۱.
  24. خمینی، روح الله، صحیفه امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی س، ۱۳۸۹.
  25. خمینی، روح الله، دانشنامه امام خمینی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی س، ۱۳۹۹.
  26. خلیل بن احمد، العین، قم: مؤسسة دار الهجرة، ۱۴۰۹ق.
  27. دهخدا، علی‌اکبر، لغت نامه دهخدا، تهران: دانشگاه تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ، ۱۳۷۷.
  28. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن، بیروت: دار القلم، ۱۴۱۲ق.
  29. رحمان نژاد, مینو، اریک اریکسون: زندگینامه، رویکردها، نقد رویکردها، تهران: اکسیر اندیشه، ۱۳۹۸.
  30. رضا، محمد رشید، تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار، بیروت: دار المعرفة، ۱۴۱۴.
  31. رهبر، عباسعلی، درآمدی بر هویت ملی: در اندیشۀ حضرت آیت‌الله‌العظمی‌خامنه‌ای، تهران: انقلاب اسلامی، ۱۴۰۲.
  32. ساعدی، محمد، آیات امامت و ولایت در تفسیر المنار، قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۳۹۴.
  33. سبحانی، جعفر، الالهیات، قم: مرکز العالمی‌للدراسات الاسلامیة، ۱۴۲۶.
  34. سمرقندی، نصر بن محمد، تفسیر السمرقندی، بیروت: دار الفکر، ۱۴۱۶.
  35. شرفی، محمدرضا، جوان و بحران هویت، تهران: سروش، ۱۳۷۹.
  36. طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة الأعلمی‌للمطبوعات، ۱۴۰۲.
  37. طاهری خرم آبادی، سید حسن، ولایت و رهبری در اسلام، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۹.
  38. طبرسی، فضل بن حسن، البیان، تهران: ناصر خسرو، ۱۳۷۲.
  39. طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا.
  40. عبدالباقی، محمد فؤاد، المعجم المفهرس لألفاظ القرآن الکریم، بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع، ۱۴۰۷.
  41. عسکری، حسن بن عبد الله، الفروق فی اللغة، دار الآفاق الجدیدة، بی‌تا.
  42. علوی نژاد، سید حیدر، حوزه معنایی «ولایت» در قرآن و نهج البلاغه، پژوهشهای قرآنی، ش۶، ۱۳۷۹.
  43. فخریان، اسماعیل، ولایت و انسان سازی در منظومه فکری رهبر انقلاب، قم: شهید کاظمی، ۱۴۰۲.
  44. فیاض‌بخش، محمد تقی؛ و محسنی، فرید، ولایت و امامت از منظر عقل و نقل، فیض فرزان، ۱۳۹۶.
  45. قطب، سید، فی ظلال القرآن، بیروت: دار الشروق، ۱۴۲۵.
  46. گیدنز، آنتونی، مقدمات جامعه شناسی ترجمۀ هوشنگ نایبی، تهران: نی، ۱۳۹۸.
  47. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی اسلامیه، تهران: دار الکتب الإسلامیة، ۱۴۰۸ق.
  48. لطف آبادی، محسن، بازخوانی نظری مفهوم «هویت»، خردنامه، ش ۴، ۱۳۹۲، فروردین.
  49. مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
  50. مراغی، احمد مصطفی، تفسیر المراغی، دار الفکر، ۱۳۷۱ق.
  51. مرشدی زاده، علی؛ و احمدلو، کاووس، مؤلفه‌های هویت اسلامی‌و ایرانی در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای، مطالعات ملی، ۷۰، ۶۳-۷۶، ۱۳۹۶.
  52. مصطفوی، حسن، التحقیق فى کلمات القرآن الکریم، تهران: مرکز نشر آثار علامه مصطفوی، ۱۳۸۵.
  53. معین، محمد، فرهنگ معین، تهران: زرین، ۱۳۸۸.
  54. مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم: دار الکتاب الإسلامی، ۱۴۲۴ق.
  55. مهدوی، اصغرآقا؛ و کاظمی، سید محمد صادق، کلیات فقه سیاسی، تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۹۹.
  56. مؤمنی زاده، حمزه، فرهنگ فارسی بر اساس متون معاصر، تهران: ژرف، ۱۳۹۶.
  57. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱.
  58. مکارم شیرازی، ناصر، أنوار الأصول، قم: مدرسة الإمام علی بن أبی طالب علیه السلام، ۱۴۲۸ق.
  59. نوری، نجیب الله؛ و دیگران، مؤلفه‌های فرایندی و ساختاری هویت دینی بر پایه منابع اسلامی، اسلام و پژوهش‌های روان شناختی، ۲، ۷-۲۶، ۱۳۹۵، فروردین.
  60. Simpson, J. A., & Weiner, E. S. C., The Oxford English Dictionary 2nd ed., Oxford: Clarendon, 2010.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 110
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 61


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب