اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,516
تعداد مقالات11,530
تعداد مشاهده مقاله4,266,298
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,407,163
زارع, زهرا, بابایی, محمد. (1405). بررسی هم‌سویی مباحث گیاهی کتب درسی زیست‌شناسی با مفاهیم گیاهان در قرآن. مطالعات فلسفی کلامی, 20(38), 227-252. doi: 10.22034/qve.2026.16151.1633
زهرا زارع; محمد بابایی. "بررسی هم‌سویی مباحث گیاهی کتب درسی زیست‌شناسی با مفاهیم گیاهان در قرآن". مطالعات فلسفی کلامی, 20, 38, 1405, 227-252. doi: 10.22034/qve.2026.16151.1633
زارع, زهرا, بابایی, محمد. (1405). 'بررسی هم‌سویی مباحث گیاهی کتب درسی زیست‌شناسی با مفاهیم گیاهان در قرآن', مطالعات فلسفی کلامی, 20(38), pp. 227-252. doi: 10.22034/qve.2026.16151.1633
زارع, زهرا, بابایی, محمد. بررسی هم‌سویی مباحث گیاهی کتب درسی زیست‌شناسی با مفاهیم گیاهان در قرآن. مطالعات فلسفی کلامی, 1405; 20(38): 227-252. doi: 10.22034/qve.2026.16151.1633

بررسی هم‌سویی مباحث گیاهی کتب درسی زیست‌شناسی با مفاهیم گیاهان در قرآن

قرآن و علم
دوره 20، شماره 38، تیر 1405، صفحه 227-252    اصل مقاله (986.45 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qve.2026.16151.1633
نویسندگان
زهرا زارع* 1؛ محمد بابایی2
1استادیار،گروه آموزش زیست شناسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 56441-888، تهران، ایران. z.zare@cfu.ac.ir (نویسنده مسئول). 09125308955
2استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
چکیده
هدف: این پژوهش با هدف تعیین میزان هم‌سویی میان محتوای گیاهی کتاب‌های درسی زیست‌شناسی دوره دوم متوسطه و مفاهیم مرتبط با گیاهان در قرآن کریم، به‌منظور ارتقای درک و یادگیری زیست‌شناسی گیاهی انجام شده است.
روش: این پژوهش از نوع تطبیقی است و با روش توصیفی ـ تحلیلی اجرا شده است. جامعه آماری شامل کتاب‌های درسی زیست‌شناسی پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم دوره دوم متوسطه ایران است. فصل‌های گیاهی این کتاب‌ها به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند و به‌صورت دقیق با آیات مرتبط قرآن کریم بررسی و مقایسه شدند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان‌دهنده هم‌سویی چشمگیر میان چندین مبحث گیاهی کتاب‌های درسی و آیات قرآن کریم است. از جمله مباحث هم‌سو می‌توان به ساختار سلول گیاهی، رنگدانه‌ها و رنگ‌های گیاهی، سیستم‌های بافتی و ساختار کلی گیاه، تولیدمثل گیاهی (شامل مفهوم جفت‌شدگی و گرده‌افشانی)، جوانه‌زنی و رشد دانه، و فرایند فتوسنتز اشاره کرد. این مباحث که به‌ترتیب در کتاب‌های پایه دهم، یازدهم و دوازدهم آمده‌اند، تطابق روشنی با آیات خاص قرآن نشان می‌دهند. برای نمونه، محتوای کلروفیل سلول گیاهی با واژه «خُضْر» در سوره انعام هم‌خوان است و تولیدمثل جنسی در گیاهان بازتاب‌دهنده مفهوم قرآنی «زوجیت» است.
نتیجه‌گیری: این پژوهش نتیجه می‌گیرد که شماری از مفاهیم علمی ارائه‌شده در کتاب‌های درسی زیست‌شناسی به‌طور قابل اثباتی با اشارات قرآنی سازگارند. این هم‌سویی ابزاری نیرومند برای تقویت آموزش میان‌رشته‌ای، ارتقای یادگیری علوم زیستی و تبیین پیوند ژرف میان علم تجربی و آموزه‌های قرآن به شمار می‌آید. در نهایت، این تطابق اعجاز علمی قرآن را آشکار می‌سازد و بشریت را به سوی درکی عمیق‌تر و شناخت خالق الهی رهنمون می‌شود.
کلیدواژه‌ها
اعجاز قرآن؛ زیست‌شناسی؛ کتاب‌های درسی زیست‌شناسی؛ زیست‌شناسی گیاهی؛ دوره متوسطه؛ دانش‌آموزان
مراجع
  1. قرآن کریم.
  2. ابراهیمی، محسن، بررسی آیات قرآن کریم که ناظر بر خلقت انسان و سایر جانوران است از منظر کتب علوم تجربی متوسطه ۱، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته آموزش زیست‌شناسی، دانشگاه فرهنگیان، ۱۴۰۰ش.
  3. باباش‌پور اصل، مرضیه، گیاهان دارویی در قرآن کریم و کاربرد درمانی آنها، قرآن و طب، ۶(۴): ۲۶‑۳۹، ۱۴۰۰ش.
  4. پیروانی‌نیا، پگاه و پیروانی‌نیا، پونه، تحلیل محتوای کتب درسی دوره پیش‌دانشگاهی از نظر میزان توجه به قرآن و مفاهیم قرآنی، مطالعات قرآن و حدیث، ۳(۱): ۱۶۹‑۱۸۹، ۱۳۸۸ش.
  5. تیموری، اسدالله؛ موسوی، سید یوسف؛ هاشمی‌خانعباسی، سیدعلی؛ نعمت‌زاده، قربانعلی، مجموعه مقالات دومین همایش ملی پژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن و انگاره‌های علوم زیستی، ساری: دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ۱۴۰۱ش.
  6. چلبیان، فیروزه، زیست‌شناسی گیاهی، چاپ چهارم، تهران: آییژ، ۱۴۰۰ش.
  7. حسین فاروقی، محمداقتدار، گیاهان در قرآن، ترجمه احمد نمایی، چاپ ششم، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۹۱ش.
  8. رستمی، لیلا، قرآن و شگفتی‌های جهان طبیعت، چاپ اول، قم: موعود اسلام، ۱۳۸۵ش.
  9. رضایی اصفهانی، محمدعلی، روش برداشت علمی‌از قرآن، نشریه پژوهش‌های قرآنی، ۴۵: ۹۰‑۱۲۷، ۱۳۸۵ش.
  10. رضایی اصفهانی، محمدعلی، اشارات علمی‌اعجازآمیز قرآن، چاپ اول، تهران: دفتر نشر معارف، ۱۳۸۳ش.
  11. رمضانی، حسن، نیاز انسان به تخصص‌های علمی‌و معرفتی در فهم لایه‌های باطنی و عمیق قرآن، اسرار حکمت، ۱۳(۲): ۵‑۳۳، ۱۴۰۰ش.
  12. زارع، زهرا، فیزیولوژی گیاهی با رویکرد آموزشی، چاپ اول، تهران: صالحیان، ۱۳۹۸ش.
  13. زارع، زهرا، آموزش مهارت‌های آزمایشگاهی زیست‌شناسی گیاهی، چاپ اول، تهران: پژوهشگر برتر، ۱۳۹۵ش.
  14. فیض‌آبادی، حمیده و پناهی، حسین، بیولوژی در قرآن، چاپ ششم، تهران: انتشارات فیض دانش، ۱۳۸۷ش.
  15. کاظمی‌مازندرانی، سید یحیی، نگرشی بر اعجاز علمی‌قرآن در گیاهان و نباتات، چاپ اول، قم: انتشارات دارالفکر، ۱۳۹۷ش.
  16. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، چاپ پانزدهم، تهران: دارالکتب اسلامی، ۱۳۷۴ش.
  17. مصطفوی، حسن، تفسیر روشن با بیان قاطع از جهت لغات و تفسیر و حقایق، جلد دهم، چاپ اول، تهران: مرکز نشر کتاب، ۱۳۸۰ش.
  18. وکیلی شهربابکی، حکیمه‌خاتون، معجزه گیاهان قرآنی (گیاهان از منظر قرآن و علم)، چاپ اول، وکیلی شهربابکی، ۱۳۹۱ش.
  19. یارمحمدیان، محمدحسین، اصول برنامه‌ریزی درسی، چاپ چهاردهم، تهران: انتشارات یادواره کتاب، ۱۳۹۵ش.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 136
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 109


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب