اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,503
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله4,159,838
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,326,772
منتج, سمیه, باوان پوری, مسعود, زهراب, حیدر. (1404). سبک‌شناسی لایه‌ای دعای عشرات. مطالعات فلسفی کلامی, 3(5), 115-140. doi: 10.22034/alls.2026.23663.1182
سمیه منتج; مسعود باوان پوری; حیدر زهراب. "سبک‌شناسی لایه‌ای دعای عشرات". مطالعات فلسفی کلامی, 3, 5, 1404, 115-140. doi: 10.22034/alls.2026.23663.1182
منتج, سمیه, باوان پوری, مسعود, زهراب, حیدر. (1404). 'سبک‌شناسی لایه‌ای دعای عشرات', مطالعات فلسفی کلامی, 3(5), pp. 115-140. doi: 10.22034/alls.2026.23663.1182
منتج, سمیه, باوان پوری, مسعود, زهراب, حیدر. سبک‌شناسی لایه‌ای دعای عشرات. مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 3(5): 115-140. doi: 10.22034/alls.2026.23663.1182

سبک‌شناسی لایه‌ای دعای عشرات

مطالعات زبان و ادبیات عربی
دوره 3، شماره 5، شهریور 1404، صفحه 115-140    اصل مقاله (1.01 M)
نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/alls.2026.23663.1182
نویسندگان
سمیه منتج1؛ مسعود باوان پوری* 2؛ حیدر زهراب2
1دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.
2استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر، با رویکرد سبک‌شناسی لایه‌ایِ محمود فتوحی، به تحلیل جامع و نظام‌مند دعای شریف «عَشرات» می‌پردازد و می‌کوشد نحوهٔ سازمان‌یافتگی صورت و معنا را در این متن دینی ـ ادبی آشکار کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که دعای عَشرات، متنی چندلایه و شبکه‌مند است که در آن، عناصر واژگانی، آوایی، صرفی، نحوی، معنایی و کاربردشناختی، در پیوندی هم‌افزا قرار گرفته‌اند و در خدمت تولید تجربه‌ای نیایشی، توحیدی و آیینی عمل می‌کنند. در لایهٔ واژگانی، گزینش هدفمند واژگان حوزه‌های توحید، تنزیه، حمد، نبوت، امامت و معاد، شبکه‌ای معنایی می‌سازد که محوریت آن تکرار ساخت‌های تنزیهی، مانند «سُبْحانَ»، است؛ تکراری که، علاوه بر ایجاد ریتم زبانی، بیانگر جهان‌بینی توحیدی متن است. در لایهٔ آوایی، حضور برجستهٔ حروف مفخم، واج‌های حلقی، سجع‌های متوازن، جناس‌های لطیف و تقارن‌های واجی، موسیقی درونی‌ای  پدید می‌آورد که با حالت مراقبه‌ای و تسبیحی دعا هماهنگ است. بررسی لایهٔ صرفی و نحوی نشان می‌دهد که غلبهٔ جملات اسمیه، بسامد بالای افعال مضارع، حضور صیغه‌های مبالغه و اسم فاعل‌ها، و حذف فاعلیت انسانی، ساختی زبانی می‌آفریند که بر دوام و اطلاق فاعلیت الهی تأکید دارد و متن را از منطق گزارش‌گرانه به منطق حضوری و ذکرگونه منتقل می‌کند. در لایهٔ معناشناختی، انگاره‌های توحید، عدل، قیامت، عرفان عملی و تعادل خوف و رجا، در شبکه‌ای معنایی منسجم ظاهر می‌شوند و افق فکری متن را سامان می‌دهند. سرانجام، در لایهٔ کاربردشناختی، دعا همچون کنشی زبانی تحلیل می‌شود که نه انتقال اطلاعات، بلکه ایجاد وضعیت نیایشی، تربیت اخلاقی، آرام‌بخشی روانی و تقویت هویت شیعی را هدف گرفته است. مجموعهٔ این یافته‌ها نشان می‌دهد که دعای عَشرات، متنی است که در آن، ساحت‌های زیبایی‌شناختی و باورشناختی، به‌طور هم‌زمان و هم‌ساز عمل می‌کنند و سبک چندلایهٔ آن، نقش مهمی در ماندگاری، اثرگذاری و جایگاه آیینی‌اش در فرهنگ شیعی دارد.
کلیدواژه‌ها
دعای عَشرات؛ سبک‌شناسی لایه‌ای؛ تحلیل آوایی؛ تحلیل واژگانی؛ صحیفه سجادیه
مراجع
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 39
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 41


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب