اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,503
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله4,158,832
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,326,035
مهدوی, محمد, منزه, مهدی, عظیمی, محمد. (1405). مبانی و روش‌های قرآنی نقد استعمار غرب در اندیشه‌ی آیت‌الله خامنه‌ای(ره). مطالعات فلسفی کلامی, 21(40), 313-354. doi: 10.22034/jqopv.2026.23902.1480
محمد مهدوی; مهدی منزه; محمد عظیمی. "مبانی و روش‌های قرآنی نقد استعمار غرب در اندیشه‌ی آیت‌الله خامنه‌ای(ره)". مطالعات فلسفی کلامی, 21, 40, 1405, 313-354. doi: 10.22034/jqopv.2026.23902.1480
مهدوی, محمد, منزه, مهدی, عظیمی, محمد. (1405). 'مبانی و روش‌های قرآنی نقد استعمار غرب در اندیشه‌ی آیت‌الله خامنه‌ای(ره)', مطالعات فلسفی کلامی, 21(40), pp. 313-354. doi: 10.22034/jqopv.2026.23902.1480
مهدوی, محمد, منزه, مهدی, عظیمی, محمد. مبانی و روش‌های قرآنی نقد استعمار غرب در اندیشه‌ی آیت‌الله خامنه‌ای(ره). مطالعات فلسفی کلامی, 1405; 21(40): 313-354. doi: 10.22034/jqopv.2026.23902.1480

مبانی و روش‌های قرآنی نقد استعمار غرب در اندیشه‌ی آیت‌الله خامنه‌ای(ره)

قرآن پژوهی خاورشناسان
دوره 21، شماره 40، تیر 1405، صفحه 313-354    اصل مقاله (2.67 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jqopv.2026.23902.1480
نویسندگان
محمد مهدوی* 1؛ مهدی منزه2؛ محمد عظیمی2
1دانشیار گروه معارف اسلامی دانشگاه تبریز
2استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه تبریز
چکیده
نقد استعمار غرب به‌عنوان یکی از محورهای بنیادین اندیشه‌ی سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای، ریشه در مبانی عمیق قرآنی دارد. این مقاله با هدف تبیین مبانی قرآنی نقد استعمار و روش‌های متناظر مقابله با آن در اندیشه‌ی ایشان، با رویکرد تحلیل محتوای کیفی و با استفاده از داده‌های اسنادی (بیانات و مکتوبات معظم‌له) نگاشته شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قاعده‌ی «نفی سبیل» (نساء/۱۴۱) به عنوان محور قرآنی استعمارستیزی، با دو سویه سلبی (نفی هرگونه سلطه بیگانه) و ایجابی (تکلیف به حفظ استقلال و قدرت‌آفرینی درونی) عمل می‌کند. همچنین «استکبارستیزی» به مثابه دستور الهی، «وحدت اسلامی» در برابر آموزش استعماری تفرقه، و «نقد تمدنی غرب» با استعاره‌ی «جاهلیت مدرن» (مبتنی بر آیاتی از سوره‌های یس، نمل و احزاب) از دیگر مبانی بنیادین هستند. در مقابل، ایشان شش روش قرآنی برای مقابله با استعمار ترسیم می‌کنند: دشمن‌شناسی و روشن‌بینی (با تأکید بر جهاد تبیین)، اتحاد و همبستگی امت اسلامی (با تکیه بر آیه «واعتصموا بحبل الله»)، خودباوری و قدرت‌آفرینی درونی (بر اساس آیه «إن الله لا یغیر ما بقوم...»)، تحول در علوم انسانی بر اساس قرآن (با استناد به آیه «تبیاناً لکل شیء»)، نقد غرب از موضع استقلال و عدم تقلید (با الهام از آیات «لا ترکنوا» و «أنتم الأعلون») و بصیرت‌افزایی عمومی (با تأکید بر آیه «علی بصیرة»). نتیجه آنکه اندیشه‌ی استعمارستیزانه‌ی آیت‌الله خامنه‌ای یک «نظریه‌ی انتقادی عملگرا» است که با پیوند مبانی و روش‌های قرآنی، ضمن نقد معرفتی تمدن غرب، الگویی بومی و عزتمندانه برای تمدن‌سازی نوین اسلامی ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
مبانی قرآنی؛ نقد استعمار؛ استعمار فرانو؛ نفی سبیل؛ جاهلیت مدرن؛ آیت‌الله خامنه‌ای
مراجع
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 86
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 63


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب