اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,503
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله4,159,835
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,326,768
حسینیان مقدم, حسین. (1405). مفهوم‌شناسی علم از دیدگاه امام صادق(ع). مطالعات فلسفی کلامی, 6(1), 1-26.
حسین حسینیان مقدم. "مفهوم‌شناسی علم از دیدگاه امام صادق(ع)". مطالعات فلسفی کلامی, 6, 1, 1405, 1-26.
حسینیان مقدم, حسین. (1405). 'مفهوم‌شناسی علم از دیدگاه امام صادق(ع)', مطالعات فلسفی کلامی, 6(1), pp. 1-26.
حسینیان مقدم, حسین. مفهوم‌شناسی علم از دیدگاه امام صادق(ع). مطالعات فلسفی کلامی, 1405; 6(1): 1-26.

مفهوم‌شناسی علم از دیدگاه امام صادق(ع)

تاریخ اهل بیت علیهم السلام
دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 10، اردیبهشت 1405، صفحه 1-26    اصل مقاله (678.42 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
نویسنده
حسین حسینیان مقدم*
دانشیار گروه تاریخ، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران. (نویسنده مسئول)
چکیده
علم از دیدگاه امام صادق(ع) جایگاهی بنیادین در شکل‌دهی به هویت دینی و سامان‌دهی به حیات فردی و اجتماعی دارد. مفهوم علم، فراتر از ایده‌ای انتزاعی یا ابزار فراگیری، با ابعاد عمیق اخلاقی، معنوی و عملی درهم تنیده است. بااین‌حال، در برخی خوانش‌های رایج، علم فقط به‌مثابه یک‌پدیده شناختی یا ابزار آموزشی است و به ابعاد احیاگر، مسئولیت‌آفرین و پیوند ناگسستنی آن با دیانت و عملکرد توجه نشده است. پژوهش حاضر با رویکردی میان‌رشته‌ای و ‌روش اسنادی-روایی انجام شد. این پژوهش با این هدف که بتواند ماهیت و کاربرد علم را در دیدگاه امام صادق(ع) و جایگاه برجسته این مفهوم را در نظام فکری شیعه ترسیم نماید، به بررسی و تحلیل دلالت‌های تاریخی و تبیین مفاهیم عمیق علم ‌پرداخته است. بدین‌منظور، داده‌های پایه‌ای این پژوهش از متون حدیثی و منابع تاریخی معتبر شیعه استخراج شد تا منظومه فکری امام صادق(ع) درباره علم، عالم، نگارش و انتقال علم در چارچوب نظام معرفتی امامیه، بازخوانی شود. یافته‌های پژوهش نشان داد که از نظر امام صادق(ع) علم، دانشی هدفمند، هدایتگر و احیاگر است که موجب تعالی دنیا و آخرت انسان می‌شود و بنیادهای معرفتی را تبیین می‌کند. همچنین تأکید امام صادق(ع) بر دانشی است که با معرفت نفس، جهان‌بینی توحیدی و اطاعت الهی همراه باشد و جامعه را از انحراف و آسیب‌های اعتقادی حفظ کند.
کلیدواژه‌ها
"امام صادق(ع)"؛ "علم"؛ "عالم"؛ "انتقال علوم"؛ "نگارش علم"
مراجع
* قرآن کریم (۱۳۸۶). مترجم: مکارم شیرازی، ناصر. قم: انتشارات دارالقرآن الکریم.

  1. ‎ابراهیمی‌زاده، احمد.، جلانیان اکبرنیا، علی.، و میرزایی، محمد (1399). نهضت ترجمه و تأثیر آن بر اعتبارسنجی ظنون. نشریه فقه و اصول، -(121)، 15-18.
  2. ابن‌ابی‌اُصَیبِعَه خزرجی، احمدبن‌قاسم (بی‌تا). عیون الأنباء فی طبقات الأطباء. مصحح: نزار رضا. بیروت: دار مکتبة الحیاة.
  3. ابن‌ابی‌الحدید، عبدالحمید (1378هـ.ق). شرح نهج البلاغة. مصحح: محمد ابوالفضل ابراهیم. بیروت: دار ‌احیاء الکتب العربیه.
  4. ابن‌بابویه قمی، علی‌بن‌الحسین (1363ش). الامامة و التبصره. مصحح: مدرسة الامام المهدی(ع). قم: مدرسة الامام المهدی(ع).
  5. ابن‌سعد، محمد (بی‌تا). الطبقات الکبری. بیروت: دارصادر.
  6. ابن‌شُعبَه حَرّانی، حسن‌بن‌علی (1404هـ.ق). تحف العقول. مصحح: غفاری، علی‌اکبر. قم: النشر الإسلامی.
  7. ابن‌طاووس، علی‌بن‌موسی (1363ش). فرج المهموم. قم: شریف رضی.
  8. ابن‌عبدالبَر، یوسف‌بن‌عبدالله (1398هـ.ق). جامع بیان العلم و فضله. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  9. ابن‌عبدالبَر، یوسف‌بن‌عبدالله (1412هـ.ق). الاستیعاب. مصحح: علی محمد البجاوی. بیروت: دار الجیل.
  10. ابن‌فناری، محمدبن‌حمزه (1374ش). مصباح الأنس بین المعقول و المشهود. مصحح: خواجوی، محمد. تهران: مولی.
  11. ابن‌فَهد حِلّی، احمد (بی‌تا). عدة الداعی. مصحح: موحدی قمی، احمد. قم: وجدانی.
  12. ابن‌کثیر، اسماعیل‌بن‌عمر (1412هـ.ق). تفسیر القرآن العظیم. مصحح: یوسف عبدالرحمان مرعشلی. بیروت: دار المعرفة.
  13. ابن‌ماجه، محمدبن‌یزید (بی‌تا). سنن. مصحح: محمد فواد عبدالباقی. بیروت: دار ‌الفکر.
  14. ابونعیم، احمدبن‌عبدالله اصفهانی (بی‌تا). حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء. مصحح: شفیعی کدکنی، محمدرضا. قاهره: دار ام‌القراء.
  15. ابوهلال عسکری (1407هـ.ق). الأوائل. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  16. اَحسائی، ابن‌ابی‌جمهور (1410هـ.ق). عَوالِی اللَئالی. مصحح: عراقی، آقامجتبی. قم: چاپخانه سیدالشهداء.
  17. احمدبن‌حنبل (بی‌تا). مسند. بیروت: دار صادر.
  18. انصاری، خواجه عبدالله (بی‌تا). آداب المتعلمین. بی‌جا: بی‌نا.
  19. برقی، احمدبن‌محمد (1419هـ.ق). رجال. بی‌جا: نشر قیوم.
  20. بلاذری، احمدبن‌یحیی (1956م). فتوح البلدان. مصحح: صلاح‌الدین المنجد. قاهره: مکتبة النهضة المصریة.
  21. پاکتچی، احمد (1389ش). امام جعفر صادق(ع). دائرة المعارف بزرگ اسلامی. تهران: مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
  22. تستری، سهل‌بن‌عبدالله (1423هـ.ق). تفسیر. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  23. ثعلبی، احمدبن‌محمد (1422هـ.ق). تفسیر. تحقیق: أبومحمدبن‌عاشور. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  24. جاحظ، عَمْرو‌بن‌بحر (1345هـ.ق). البیان والتبیین. مصر: مصطفی محمد.
  25. حاکم نیشابوری، محمدبن‌عبدالله (بی‌تا). المستدرک علی الصحیحین. بی‌جا: بی‌نا.
  26. حسینی استرآبادی، شرف‌الدین علی (1407هـ.ق). تأویل الآیات الطاهرة. مصحح: مدرسة الامام المهدی(عج). قم: مدرسة الامام المهدی(عج).
  27. حسینی، سیدجمال.، و عادل‌زاده، علی (1401). اعتبارسنجی حدیث عنوان بصری. نشریه کلام و ادیان، -(8)، 57-80.
  28. حلی (علامه)، حسن‌بن‌یوسف (1420هـ.ق). تحریر الأحکام الشرعیة. به‌کوشش: بهادری، ابراهیم. قم: مؤسسة الإمام الصادق.
  29. خَزّاز قمی، علی‌بن‌محمد (1401هـ.ق). کفایة الأثر. مصحح: کوه‌کمری، عبداللطیف. قم: انتشارات بیدار.
  30. خطیب بغدادی، احمدبن‌علی (1395هـ.ق). الرحلة فی طلب الحدیث. مصحح: نورالدین عتر. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  31. خطیب بغدادی، احمدبن‌علی (1974م). تقیید العلم. مصحح: یوسف العش. بی‌جا: دار إحیاء السنة النبویة.
  32. دارقطنی، علی‌بن‌عمر (1417هـ.ق). علل. مصحح: مجدی‌بن‌منصور. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  33. ذهبی، محمدبن‌احمد (2019). تذکرة الحفّاظ. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  34. زمخشری، محمودبن عمر (1385هـ.ق). الکشاف. مصر: مصطفى البابی.
  35. سلمی، ابوعبدالرحمان (1424هـ.ق). طبقات الصوفیة. مصحح: مصطفی عبدالقادر عطا. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  36. سنایی، مجدودبن‌آدم (1383ش). حدیقة الحقیقة و شریعة الطریقة. مصحح: مدرس رضوی، محمد تقی. تهران: دانشگاه تهران.
  37. شمشیری، رحیمه.، و طباطبایی‌پور، سیدکاظم (1392). پژوهشی در احادیث نهی از تعلیم سوره یوسف به زنان. نشریه علوم حدیث، -(70)، 53-78.
  38. شوکانی، محمدبن‌علی (1973). نیل الأوطار. بیروت: دار الجیل.
  39. شهید ثانی، زین‌الدین‌بن‌علی (1408هـ.ق). الرعایة فی علم الدرایه. مصحح: عبدالحسین محمدعلی بقال. قم: مرعشی نجفی.
  40. شهید ثانی، زین‌الدین‌بن‌علی (1409هـ.ق). مُنیة المرید. مصحح: مختاری، رضا. قم: مکتب الأعلام الإسلامی.
  41. صدوق، محمدبن‌علی (1385هـ.ق). علل الشرائع. مصحح: بحرالعلوم، محمدصادق. نجف: الحیدریة.
  42. صدوق، محمدبن‌علی (1403هـ.ق). الخِصال. مصحح: غفاری، علی‌اکبر. قم: النشر الإسلامی.
  43. صدوق، محمدبن‌علی (1404هـ.ق). کتاب من لایحضره الفقیه. مصحح: غفاری، علی‌اکبر. قم: النشر الإسلامی.
  44. صَفّار، محمدبن‌حسن (1404هـ.ق). بصائر الدرجات. مصحح: کوچه‌باغی، محسن. تهران: الأعلمی.
  45. طباطبایی، محمدحسین (بی‌تا). المیزان. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
  46. طبرانی، سلیمان بن احمد (1415هـ.ق). المعجم الاوسط. مصحح: دارالحرمین. قاهره: دار الحرمین.
  47. طبرانی، سلیمان بن احمد (بی‌تا). المعجم الکبیر. مصحح: حمدی عبدالحمید. قاهره: مکتبة ابن تیمیه.
  48. طبرسی، علی‌بن‌حسن (1418هـ.ق). مشکاة الأنوار فی غُرَر الأخبار. مصحح: هوشمند، مهدی. قم: دار الحدیث.
  49. طوسی (خواجه‌ نصیر)، محمدبن‌محمد (1374). آداب المتعلمین. قم: کتابخانه مدرسه علمیه امام عصر(عج).
  50. طوسی، محمدبن‌حسن (1417هـ.ق). الفهرست. مصحح: قیومی، جواد. قم: الفقاهه.
  51. عبدالرزاق صنعانی، ابن‌همام (بی‌تا). المُصَنَّف. مصحح: حبیب‌الرحمان الأعظمی. بی‌جا: بی‌نا.
  52. عربستانی، مهرداد (1387ش). تعویذ. دائرة المعارف بزرگ اسلامی (جلد 15، 635-636). تهران: دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
  53. عسکری، حسن‌بن‌عبدالله (1402هـ.ق). تصحیفات المحدثین. مصحح: محمد احمد میره. قاهره: المطبعة العربیة الحدیثة.
  54. عُقَیلی، محمدبن‌عَمْرو (1418هـ.ق). الضعفاء الکبیر. مصحح: عبدالمعطی امین قلعجی. بیروت: دار ‌الکتب العلمیة.
  55. غزالی، محمدبن‌محمد (بی‌تا). إحیاء علوم الدین. بیروت: دارالکتاب العربی.
  56. غَفّاری، علی‌اکبر (1369ش). دراسات فی علم الدرایه. تهران: جامعة الامام الصادق(ع).
  57. فَتّال نیشابوری، محمدبن‌علی (بی‌تا). روضة الواعظین. مصحح: خرسان، محمدمهدی. قم: شریف رضی.
  58. فیض کاشانی، محمدمحسن (1372ش). الوافی. مصحح: مکتبة الإمام امیرالمؤمنین علی(ع). اصفهان: مکتبة الإمام امیرالمؤمنین علی(ع).
  59. فیض کاشانی، محمدمحسن (1387). مجموعه رسائل فیض کاشانی. مصحح: امامی کاشانی، محمد.، و جعفری، بهراد. تهران: مدرسه عالی شهید مطهری.
  60. قاضی صاعد اندلسی (1376ش). التعریف بطبقات الأمم. مصحح: جمشیدنژاد، غلامرضا. تهران: هجرت.
  61. قاضی عبدالجبار (بی‌تا). تثبیت دلائل النبوة. قاهره: دار المصطفی(ص).
  62. قاضی نعمان، نعمان‌بن‌محمد (بی‌تا). شرح الأخبار. مصحح: حسینی جلالی، محمد. قم: النشر الإسلامی.
  63. قسطلانی، احمدبن‌محمد (بی‌تا). المواهب اللدنیة. قاهره: المکتبة التوفیقیة.
  64. قَلقَشندی، احمدبن‌علی (بی‌تا). صُبح الأعشی. مصحح: شمس‌الدین، محمدحسین. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  65. کراجکی، محمدبن علی (1369). کنز الفوائد. قم: مکتبة المصطفوی.
  66. کَرَکی، علی‌بن‌الحسن (1409هـ.ق). رسائل. مصحح: حسون، محمد. قم: مرعشی نجفی.
  67. کلینی، محمدبن‌یعقوب (1363ش). الکافی. مصحح: غفاری، علی‌اکبر. تهران: دار ‌الکتب الإسلامیة.
  68. کمره‌ای، محمدباقر (بی‌تا). أصول الکافی. قم: انتشارات اسوه.
  69. لیثی واسطی، علی‌بن‌محمد (1376ش). عیون الحِکم والمواعظ. مصحح: حسنی بیرجندی، حسین. قم: دار الحدیث.
  70. مازندرانی، مولی محمدصالح (1421هـ.ق). شرح اصول الکافی. مصحح: سیدعلی عاشور و تعلیق ابوالحسن شعرانی. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  71. مجلسی، محمدباقر (1403هـ.ق). بحار الأنوار. بیروت: مؤسسة الوفاء.
  72. مجلسی، محمدتقی (بی‌تا). روضة المتقین. مصحح: موسوی کرمانی، حسین و اشتهاردى، علی‌پناه. قم: کوشانپور.
  73. مصباح یزدی، محمدتقی (1392). رابطه علم و دین. تحقیق و نگارش: مصباح، علی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
  74. مصباح یزدی، محمدتقی (1393). رابطه علم و دین از منظر علامه طباطبایی. نشریه معرفت، -(206)، 67−
  75. مفید، محمدبن‌محمد (1414هـ.ق). الأمالی. مصحح: استادولی، حسین.، و غفاری، علی اکبر. بیروت: دار المفید.
  76. مکارم شیرازی، ناصر (1380). بحوث فقهیة هامة. قم: مدرسه الإمام علی‌بن‌ابی‌طالب(ع).
  77. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران (1375). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
  78. مکی، ابوطالب (1424هـ.ق). علم القلوب. مصحح: عبدالقادر احمد عطا. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  79. منسوب به امام صادق(ع) (1360). مصباح الشریعة. ترجمه و شرح: مصطفوی، حسن. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
  80. موسوی خمینی، روح‌الله (1385). شرح چهل حدیث (اربعین حدیث). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  81. نجاشی، احمدبن‌علی (1416هـ.ق). رجال. مصحح: شبیری زنجانی، موسی. قم: النشر الإسلامی.
  82. ندیم، محمدبن‌اسحاق (بی‌تا). الفهرست. مصحح: تجدد، رضا. بی‌جا: بی‌نا.
  83. نِسائی، احمدبن‌شعیب (1411هـ.ق). السنن الکبری. مصحح: عبدالغفار سلیمان بنداری و حسن کسروی. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  84. نووی، محی‌الدین‌بن‌شرف (بی‌تا). المجموع شرح المهذب. بیروت: دارالفکر.
  85. هاشمی، احمد (1382ش). ترجمه (نهضت ترجمه). دانشنامه جهان اسلام (جلد 7، صص 25-46). تهران: بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 22
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 52


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب