اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,503
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله4,159,507
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,326,487
قوقی چاه انجیری, هاجر, دهقان, معصومه. (1405). بررسی عوامل جغرافیایی و مذهبی موثر بر ساختار شهر اسلامی قاهره در دوره فاطمیان مصر. مطالعات فلسفی کلامی, (), -. doi: 10.22034/mte.2026.23291.1969
هاجر قوقی چاه انجیری; معصومه دهقان. "بررسی عوامل جغرافیایی و مذهبی موثر بر ساختار شهر اسلامی قاهره در دوره فاطمیان مصر". مطالعات فلسفی کلامی, , , 1405, -. doi: 10.22034/mte.2026.23291.1969
قوقی چاه انجیری, هاجر, دهقان, معصومه. (1405). 'بررسی عوامل جغرافیایی و مذهبی موثر بر ساختار شهر اسلامی قاهره در دوره فاطمیان مصر', مطالعات فلسفی کلامی, (), pp. -. doi: 10.22034/mte.2026.23291.1969
قوقی چاه انجیری, هاجر, دهقان, معصومه. بررسی عوامل جغرافیایی و مذهبی موثر بر ساختار شهر اسلامی قاهره در دوره فاطمیان مصر. مطالعات فلسفی کلامی, 1405; (): -. doi: 10.22034/mte.2026.23291.1969

بررسی عوامل جغرافیایی و مذهبی موثر بر ساختار شهر اسلامی قاهره در دوره فاطمیان مصر

مطالعات تاریخی جهان اسلام
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 15 مهر 1405
نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/mte.2026.23291.1969
نویسندگان
هاجر قوقی چاه انجیری* 1؛ معصومه دهقان2
1دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه شیراز
2دانشیار بخش تاریخ دانشگاه شیراز
چکیده
فاطمیان شکوه قدرت خود را پس از فتح مصر و بنیان‌گذاری قاهره، در تقابل با خلافت عباسی به نمایش گذاشتند. مکان‌یابی و سیاست ایجاد این پایتخت جدید، نشان از آینده‌نگری و فاصله‌گذاری نمادین با میراث دولت‌های پیشین داشت. تسامح مذهبی برای حفظ حکومت و تأمین امنیت، به رشد اقتصاد، تجارت و پیشرفت معماری اسلامی انجامید. فاطمیان با تلفیق عناصر معماری اسلامی، رومی، قبطی و شرقی در بناهایی همچون مسجد الازهر، افزون بر نمایش قدرت، عقاید شیعی خود را ترویج کردند. شهر اسلامی قاهره که در پرتو یک اراده سیاسی و اعتقادی ساخته شد، از غنی‌ترین نمونه‌های تاریخ شهرسازی اسلامی به‌شمار می‌رود، این پژوهش با تمرکز بر شهر اسلامی قاهره در پی آن است که منطق شکل‌گیری و نقش آن در کارکرد‌های حکومتی و مذهبی را واکاوی کند. مسئله پژوهش مطالعه پیش‌رو این است که « چه عواملی سبب شد تا شهر قاهره، به مثابه یک پروژه آگاهانه و برنامه‌ریزی شده، طراحی و ساخته شود و این هدفمندی چه تاثیری بر ساختار شهری و هویت اجتماعی قاهره داشته است؟ بر این مبنا، فرضیه پژوهش چنین طرح می‌شودکه « بنای شهر قاهره بر کرانه شرقی رود نیل و در جوار شمالی فسطاط، با درک عمیق از ظرفیت‌های جغرافیایی منطقه، دسترسی به آب‌راهه‌های حیاتی و شبکه‌ مواصلاتی رودخانه صورت گرفت. این انتخاب هوشمندانه که با برنامه‌ریزی هدفمند همراه بود، سبب پی‌ریزی ساختار شهری نظام‌مندی شد که بستر شکوفایی اقتصادی متمرکز و تثبیت اقتدار سیاسی را به دنبال داشت. این پژوهش با بهره‌گیری از منابع تاریخی، شواهد باستان شناختی و تحلیل منطقی نشان دهد که چگونه طرح‌ریزی آگاهانه شهر، نه‌تنها در ساختار فضایی آن، بلکه در هویت اجتماعی و جایگاه سیاسی‌اش در جهان اسلام تأثیرگذار بوده و در نتیجه ساخت قاهره در دوره فاطمیان و تبدیل این شهر به مرکز تبادلات فرهنگی و گسترش عقاید فاطمیان سبب شد تا ترکیب هنر معماری با عقاید شیعی فاطمیان برای نشان دادن یک شهر منحصر به‌فرد که نه تنها بیان‌گر عقاید یک مذهب بود، بلکه تلفیقی از عقاید آسمانی را با مواد زمینی بود را به عرصه عیان بگذارد.
کلیدواژه‌ها
قاهره؛ فاطمیان؛ شهر
مراجع
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 36


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب