کریم زاده, شهناز, ضیایی, زهرا. (1405). بازکاوی ابعاد صلح امام حسن (ع) براساس نظریه چالش و پاسخ آرنولد توینبی. مطالعات فلسفی کلامی, 6(1), 115-132.
شهناز کریم زاده; زهرا ضیایی. "بازکاوی ابعاد صلح امام حسن (ع) براساس نظریه چالش و پاسخ آرنولد توینبی". مطالعات فلسفی کلامی, 6, 1, 1405, 115-132.
کریم زاده, شهناز, ضیایی, زهرا. (1405). 'بازکاوی ابعاد صلح امام حسن (ع) براساس نظریه چالش و پاسخ آرنولد توینبی', مطالعات فلسفی کلامی, 6(1), pp. 115-132.
کریم زاده, شهناز, ضیایی, زهرا. بازکاوی ابعاد صلح امام حسن (ع) براساس نظریه چالش و پاسخ آرنولد توینبی. مطالعات فلسفی کلامی, 1405; 6(1): 115-132.
بازکاوی ابعاد صلح امام حسن (ع) براساس نظریه چالش و پاسخ آرنولد توینبی
1استادیار گروه تاریخ اسلام، مجتمع آموزش عالی بنتالهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.
2استادیار گروه کلام اسلامی، از کشور افغانستان، مجتمع آموزش عالی بنتالهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران. (نویسنده مسئول)
چکیده
صلح امام حسن(ع) از مهمترین نقاط عطف تاریخ سیاسی اسلام است که بیشتر در چارچوبهای فقهی یا گزارشهای تاریخی، حدیثی و کلامی بررسی شده و کمتر در قالب الگوی تبیینی کلان تحلیل گردیده است. خلأ نظری در تبیین تمدنی این رخداد، ضرورت بازخوانی آن براساس نظریه «چالش و پاسخ آرنولد توینبی» را آشکار میکند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل صلح امام حسن(ع) بهمثابه یک «پاسخ تمدنی» به مجموعهای از چالشهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی عصر اموی انجام شد. در این پژوهش، بهروش تاریخی-تحلیلی و با بهرهگیری از تحلیل تطبیقی میان گونههای چالش و نوع پاسخ راهبردی امام حسن(ع)، دادههای برگرفته از منابع دست اول و پژوهشهای معتبر، در چارچوب مفهومی نظریه توینبی صورتبندی و تحلیل شد. یافتهها نشان داد که صلح امام حسن(ع) نه کنشی فقط سیاسی، بلکه راهبردی تمدنی برای حفظ انسجام جامعه اسلامی، صیانت از سرمایه هویتی و جلوگیری از فروپاشی ساختاری بوده است. برایناساس، صلح امام حسن(ع) را میتوان نمونهای از ترجیح «بقای تمدنی» بر تقابل نظامی دانست که به استمرار تاریخی جریانهای فکری از جمله جریان فکر شیعی در دورههای بعد انجامید. این پژوهش با ارائه خوانشی نظری از این رخداد، امکان فهم الگوهای واکنش تمدنی در شرایط بحران را فراهم میکند.