اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,503
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله4,158,832
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,326,035
سرخوش, سناء, عفتی, مجتبی, شیبانی, محمد. (1403). بررسی ماهیت فقهی و کلامی ولایت فقیه از دیدگاه امامیه. مطالعات فلسفی کلامی, 4(6), -.
سناء سرخوش; مجتبی عفتی; محمد شیبانی. "بررسی ماهیت فقهی و کلامی ولایت فقیه از دیدگاه امامیه". مطالعات فلسفی کلامی, 4, 6, 1403, -.
سرخوش, سناء, عفتی, مجتبی, شیبانی, محمد. (1403). 'بررسی ماهیت فقهی و کلامی ولایت فقیه از دیدگاه امامیه', مطالعات فلسفی کلامی, 4(6), pp. -.
سرخوش, سناء, عفتی, مجتبی, شیبانی, محمد. بررسی ماهیت فقهی و کلامی ولایت فقیه از دیدگاه امامیه. مطالعات فلسفی کلامی, 1403; 4(6): -.

بررسی ماهیت فقهی و کلامی ولایت فقیه از دیدگاه امامیه

ﺧﻮﺍﻧﺶ های ﻓﻘهی ﻭ ﺣﻘﻮقی
دوره 4، شماره 6، شهریور 1403    اصل مقاله (621.33 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
نویسندگان
سناء سرخوش؛ مجتبی عفتی؛ محمد شیبانی
دانشکده فقه و اصول، دانشگاه فقه و اصول دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران
چکیده
حکومت در عصر غیبت، به عنوان مقوله ای اساسی و مهم تلقی می شود و مستلزم تبیین بنیادین و اساسی بوده لذا چنین وظیفه ای تنها بر عهده ی علم کلام است، البته هرچند بحث ولایت فقیه به عنوان پاسخی به پرسش حکومت در عصر غیبت، بیشتر در کتب فقهی طرح و بسط یافته، اما این امر با بعد کلامی آن نیز منافاتی ندارد لذا چنین سوالی پیش می آید که مساله ولایت فقیه ماهیت کلامی دارد و یا ماهیت فقهی؟به تعبیری دیگر، ولایت فقیه مقوله ای فقهی است یا کلامی؟ برای دست یابی به پاسخ این سوال از هدف بنیادی و روش گردآوری کتابخانه ای استفاده شد و چنین بدست آمده است که اگر مسأله ولایت فقیه را در امتداد ولایت معصومان ببینیم و پرسش از انتصاب فقیه عادل به ولایت را (همچون انتصاب امام معصوم به ولایت و امامت) از زاویه فعل الهی بحث کنیم،این بحث کلامی خواهد بود و در صورتی که صحبت از مکلف و تکلیف باشد و در صدد یافتن تکلیف فقیه جامع الشرایط برای پذیرش مسئولیت و تعیین تکلیف مکلفین و افراد جامعه اسلامی در قبال اطاعت از ولی فقیه باشیم مساله فقهی می باشد از این رو ولایت فقیه و بحث از حکومت در عصر غیبت،هم بحث فقهی و هم مسأله ای کلامی می باشد و نگاه کلامی به این مسأله، مانع از ابعاد فقهی آن نیست، بلکه بین این دو نگاه ملازمه وجود دارد.
کلیدواژه‌ها
فقه؛ کلام؛ ولایت؛ ولایت فقیه؛ فقیه
مراجع
  • قرآن الکریم.
  • نهج البلاغه. نامه
  • ابن منظور، ابو الفضل، جمال الدین، محمد بن مکرم، لسان العرب ، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع - دار صادر، بیروت - لبنان، سوم، 1414 ه‍ ق، ج‏13 ، ص
  • ابو اسحاق ابراهیم بن نوبخت، الیاقوت فی علم الکلام – قم: کتابخانه آیت الله مرعشى نجفى‏، چاپ: اول، 1413ق. ص: 75.
  • ابو الحسین، احمد بن فارس بن زکریا، معجم مقائیس اللغة، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، قم - ایران، اول، 1404 ه‍ ق، ج‏4 ، ص442، ج‏6، ص: 141.
  • اردبیلى، احمد بن محمد، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، 14 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، اول، 1403 ه‍ ق. ج‌8 ، ص: 160‌.
  • ازهرى، محمد بن احمد، تهذیب اللغة - بیروت، چاپ: اول، 1421 ه‍ ق. ج‏5، ص: 263.
  • اصفهانى، حسین بن محمد راغب، مفردات ألفاظ القرآن، در یک جلد، دار العلم - الدار الشامیة، لبنان - سوریه، اول، 1412 ه‍ ق ، ص: 885- 642.
  • اصفهانى، فاضل هندى، محمد بن حسن‌، کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام‌، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌ ، 1416 ه‍ ق، ج 1ص642 ، ج‌8، ص: 314‌.
  • ایجى میر سید شریف، شرح المواقف – الشریف الرضی،افست قم، چاپ: اول، 1325ق. ، ج‏1، ص‏34 و 35 به نقل از مجلد نقد و نظر، شماره اول، سال سوم، زمستان 1375، ص‏16.
  • . الجوهری، أبو نصر، الصحاح‌ تاج اللغة و صحاح العربیة ، چاپ دار العلم للملایین، 1404 ق ، ج‏6 ، ص
  • جابرى عربلو، محسن، فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامى، 1جلد، امیر کبیر - ایران - تهران، چاپ: 1، 1362 هـ ش ص
  • جزرى، ابن اثیر، مبارک بن محمد، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، 5 جلد، مؤسسه مطبوعاتى اسماعیلیان، قم - ایران، اول، ه‍ ق، ج‏3 ، ص465. ج‏5، ص:
  • سجادى،سیدجعفر: فرهنگ علوم ا فلسفی و کلامی ، میر کبیر ایران. سال نشر: 1375 هـ، ص99،ص 406 ، ص128
  • جمعى از نویسندگان، ‏امامت پژوهى( بررسى دیدگاههاى امامیه، معتزله واشاعره)، مشهد: دانشگاه علوم
اسلامى رضوى‏، 1381 ش‏، ص230.

  • جوادی آمـلی عـبدالله، ولایت فـقیه ، ولایت فقاهت‌ و عدالت ، قـم : اسـراء، ١٣٨١ش،ص213- 227. ص151-183.
  • جوادی آمـلی عـبدالله، پیرامون وحی و رهبری ، قـم : فاطمه الزهراء، 1368ش ، ص
  • حاجی صادقی عبدالله، ولایت تجلی توحید ربوبی، فصلنامة علمی – پژوهشی دانشگاه قم، سال یازدهم، شمارة اول،ص
  • حائرى، سید کاظم حسینى، أساس الحکومة الإسلامیة، در یک جلد، مطبعة النیل، بیروت - لبنان، اول، 1399 ه‍ ق، ص: 60‌.
  • الربانی الگلپایگانی، الشیخ علی ، القواعد الکلامیة، : مؤسسة الإمام الصادق علیه السلام ، ص: 96
  • حر عاملى، محمد بن حسن‏، تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة ،قم‏: مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، 1409 ق‏. ج 18 ص 98 ب 11 من أبواب القضاء.
  • حلى شیخ جمال الدین، ابو منصور، حسن بن یوسف بن على بن مطهر ‏-فاضل مقداد-ابوالفتح بن مخدوم حسینى، الباب الحادی عشر مع شرحیه النافع یوم الحشر و مفتاح الباب – تهران: مؤسسه مطالعات اسلامى‏ ، چاپ: اول، 1365 ش، ص
  • حقق کرکی، علی بن حسین، رسائل المحقق الکرکی، انتشارات مرعشى .1409.ج‌1، ص: 153‌.
  • حلّى، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى،‌ نهایة الإحکام فی معرفة الأحکام، قم: مؤسسه آل البیت:، 1419 ه‍ ق‌. ج‌2، ص: 417.‌
  • حلّى، فخر المحققین، محمد بن حسن بن یوسف، إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، 4 جلد، مؤسسه اسماعیلیان، قم - ایران، اول، 1387 ه‍ ق،ج2،ص
  • خامنه‏ای، سید علی، طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1374 ش. ص ص41.
  • خمینى، روح‏الله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهورى اسلامى ایران، صحیفه امام، 22جلد، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى (س) - ایران - تهران، چاپ: 5، 1389 ه‍ ش ،ج‏10 ، ص310-308، ج‏11 ، ص
  • سبحانى تبریزی جعفر، مرزهاى توحید و شرک در قرآن، ترجمه مهدى عزیزیان، تهران، چاپ: اول، 1380 ش. ، ص
  • شریف مرتضى على بن حسین علم الهدى ، الذریعة إلى أصول الشریعة، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ج2،ص151.
  • شریف مرتضى على بن حسین علم الهدى‏، الشافی فی الإمامة – تهران: مؤسسة الصادق ع‏، چاپ: دوم، 1410ق ، ج‏1 ، ص
  • شهید اول، محمد بن مکى العاملى، القواعد و الفوائد فی الفقه و الاُصول و العربیة - قم، چاپ: اول.
  • صدر، محمد باقر، المعالم الجدیدة للأصول ( طبع جدید ) قم، چاپ: دوم، 1379 ش، ج‏1 ، ص
  • طباطبایى، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، 20جلد، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات - لبنان - بیروت، چاپ: 2، 1390 ه‍ ق ، ج‏6 ، ص12.
  • سبحانی، جعفر.عاملی، حسن محمد مکی. الإلهیات على هدى الکتاب و السنة و العقل ،المرکز العالمی للدراسات الاسلامیة، ج‏3 ، ص
  • طباطبایى، محمدحسین، شیعه در اسلام (طبع قدیم)، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ، چاپ: 13، 1378 ه‍ ش. ، ص
  • طوسى نصیرالدین ، محمد بن محمد، تلخیص المحصل المعروف بنقد المحصل، 1جلد، دار الأضواء - لبنان - بیروت، چاپ: 2، 1405 ه‍ ق. النص، ص:
  • القمّی، المیرزا أبو القاسم ،قوانین الأصول ،چاپ مکتبة العلمیة الاسلامیة 1378 ق، ص5.
  • السبحانی، الشیخ جعفر، تقریر بحث السید روح الله الخمینی، چاپ مؤسسة النشر الاسلامى ،تهذیب الأصول ، ج‏1 ، ص7، تمهید القواعد ، ص
  • عاملى، شهید اول، محمد بن مکى،‌ ذکرى الشیعة فی أحکام الشریعة‌، قم: مؤسسه آل البیت:، 1419 ه‍ ق. ج‌1، ص: 422‌.
  • عاملى، شهید ثانى، زین الدین بن على، مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام، 15 جلد، مؤسسة المعارف الإسلامیة، قم - ایران، اول، 1413 ه‍ ق، ج‌5، ص: 324‌.
  • کدیور محسن،حکومت ولایی،تهران: نشر نی،چاپ پنچم:1387. ص367-368.
  • مصطفوى، حسن، التحقیق فى کلمات القرآن الکریم - بیروت-قاهره-لندن، چاپ: سوم، 1430 ه‍ ق، ج‏9 ، ص
  • مظفر شیخ محمد رضا ، عقائد الإمامیة – قم: انتشارات انصاریان‏ ، چاپ: دوازدهم، 1387 ه‍ ش. ص65,
  • معرفت، محمدهادى، ولایت فقیه، موسسه فرهنگى انتشاراتى التمهید - قم - ایران، چاپ: 3، 1377 ه‍.ش. ص113-116.
  • ملکى اصفهانى، مجتبى، فرهنگ اصطلاحات اصول، 2جلد، عالمه - ایران - قم، چاپ: 1، 1379 ه‍.ش، ج‏1 ، ص411-412.
  • لاهیجی، عبد الرزاق بن علی سایر نویسندگان .سرمایه ایمان در اصول اعتقادات ، انتشارات الزهرا (س) 1372 هـ ش.ص
  • نجفى، صاحب الجواهر، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، 43 جلد، دار إحیاء التراث العربی، بیروت - لبنان، هفتم، 1404 ه‍ ق. ، ج‌32، ص: 288‌.
  • الأنصاری ،الشیخ مرتضى ، کتاب المکاسب ،چاپ دار الحدیثة، ج‌3، ص: ج‏2، ص: 160-545.
  • الأنصاری ،الشیخ مرتضى ،کتاب البیع، چاپ دار الحدیثة ،ج2، ص617-620.
  • آیت الله حسینعلی منتظری ،نگاه کنید به دراسات فی ولایة الفقیه، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۱۱.
  • جوادی آملی، عبدالله،‌ ولایت فقیه، چاپ السراء ، ۱۳۷۸ش،ص123، ص۱۲۹.
  • علی‌اکبر دهخدا ، لغت‏نامه دهخدا (چاپ جدید) ج‏11، ص‏16724.
  • الصاحب بن عباد ، المحیط فی اللغة ، چاپ عالم الکتب، 1414ق ، ج‏3 ، ص
  • خلیل بن احمد ، کتاب العین ، چاپ مؤسسة الأعلمی للمطبوعات ، 1408ق، ج‏3 ، ص370
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 21
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 6


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب