دانشکده فقه و اصول، دانشگاه فقه و اصول دانشگاه بین‌المللی مجازی المصطفی، قم، ایران
چکیده
«قاعده لا حرج» ازجمله قواعد مهم فقهی است که مورد توجه فقیهان شیعه و سنی قرار گرفته، و در بسیاری از مسائل فقهی و غیر فقهی به این قاعده استدلال نموده و می نمایند در بحث مستندات قاعده لا حرج، به چهار دلیل: قرآن، روایات،عقل و اجماع استناد کردند البته فقهای اهلسنت ، مهمترین منبع و مستند برای این قاعده را استناد به آیات شریفه قرآنی و سنت پیامبر اکرم(ص) می‌دانند. از میان فقهاء شیعه، فقیه بزرگواری همچون ملا احمد نراقی (ه) در ضمن قاعده نوزدهم از کتاب «عوائد الایام»، بصورت مفصل، این قاعده را مورد بررسی قرار داده است؛ بدین جهت، این مقاله که به شیوه توصفی- تحلیلی و با استفاده از داده های کتابخانه ای تدوین یافت، در پی پاسخ به این پرسش است که مهمترین اقدامات این فقیه نام ور شیعه پیرامون این قاعده مهم فقهی، چیست؟ نتیجه برآمده از این تحقیق اینست: ایشان در این اثر گرانسنگ خود؛ ضمن طرح و بررسی مباحثی همچون : جایگاه قاعده لاحرج، مستندات قرآنی و غیر قرآنی این قاعده، مراتب تکلیف، و مختلف بودن مصادیق «عُسر» و «حَرَج» نسبت به شهر ها و زمان ها؛ به بیان و بررسی نقطه نظرهای شیخ حر عاملی و سید بحرالعلوم در مورد قاعد «لاحرج» پرداخته، و بخشی از دیدگاه های این دو فقیه شیعی پیرامون این قاعده مهم فقهی را مورد نقد قرار داده است.
جصاص، احمد بن علی) 1405ق(، احکام القرآن، بیروت، داراحیاء التراث العربی، بی چا.
9
حائری طباطبائی، سیّد محمد مجاهد) 1296ه.ق (، مفاتیح الاصول، قم، موسسه آل بیت (علیهم السلام)، اوّل.
10
حرعاملی، محمدبن حسن ) 1409ق (، وسائل الشیعه، قم، آل بیت (ع)، اوّل.
11
حلّى، مقداد بن عبد اللّٰه سیورى،1403 ه ق ، نضد القواعد الفقهیة على مذهب الإمامیة، در یک جلد، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى - ره، قم - ایران، اول.
