اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,505
تعداد مقالات11,471
تعداد مشاهده مقاله4,185,611
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,349,043
حکیمیان, علی محمد, رستمی, محمد هادی, رستمی, محمد زمان. (1405). ضمان ناشی از اخافه در فقه امامیه: تحلیل سببیت مؤثر و استناد عرفی در زیان‌های غیرمستقیم. مطالعات فلسفی کلامی, 4(7), -. doi: 10.22034/cild.2026.24484.1263
علی محمد حکیمیان; محمد هادی رستمی; محمد زمان رستمی. "ضمان ناشی از اخافه در فقه امامیه: تحلیل سببیت مؤثر و استناد عرفی در زیان‌های غیرمستقیم". مطالعات فلسفی کلامی, 4, 7, 1405, -. doi: 10.22034/cild.2026.24484.1263
حکیمیان, علی محمد, رستمی, محمد هادی, رستمی, محمد زمان. (1405). 'ضمان ناشی از اخافه در فقه امامیه: تحلیل سببیت مؤثر و استناد عرفی در زیان‌های غیرمستقیم', مطالعات فلسفی کلامی, 4(7), pp. -. doi: 10.22034/cild.2026.24484.1263
حکیمیان, علی محمد, رستمی, محمد هادی, رستمی, محمد زمان. ضمان ناشی از اخافه در فقه امامیه: تحلیل سببیت مؤثر و استناد عرفی در زیان‌های غیرمستقیم. مطالعات فلسفی کلامی, 1405; 4(7): -. doi: 10.22034/cild.2026.24484.1263

ضمان ناشی از اخافه در فقه امامیه: تحلیل سببیت مؤثر و استناد عرفی در زیان‌های غیرمستقیم

گفتمان حقوق اسلامی معاصر
مقاله 10، دوره 4، شماره 7، مرداد 1405
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/cild.2026.24484.1263
نویسندگان
علی محمد حکیمیان* 1؛ محمد هادی رستمی2؛ محمد زمان رستمی3
1استادیارگروه حقوق، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه،قم، ایران
2استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
3دانشیار گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه قم، قم، ایران
چکیده
مسئله ضمان ناشی از اخافه و ایجاد ترس در دیگری، به‌ویژه در مواردی که زیان به‌طور مستقیم از فعل ترساننده ناشی نشده و در نتیجه فرار شخص ترسیده یا دخالت عامل ثالث تحقق می‌یابد، از مباحث مهم و در عین حال اختلافی در فقه امامیه به‌شمار می‌رود. در پاسخ به این سوال که آیا زیان‌های غیرمستقیم ناشی از ترساندن را می‌توان از منظر فقهی به عامل اخافه منتسب دانست و در نتیجه وی را ضامن تلقی کرد یا خیر، این فرضیه طرح می‌شود که معیار اصلی تحقق ضمان در این موارد، صرف مباشرت در اتلاف و یا صرف قصد اضرار نبوده، و وجود رابطه سببیت مؤثر و قابلیت استناد عرفی زیان به رفتار ترساننده، معیار اصلی است. این پژوهش با روش توصیفی _ تحلیلی و با تکیه بر منابع فقهی و آراء فقهای امامیه، مبانی نظری قاعده اخافه و نسبت آن با قواعد اتلاف و تسبیب را تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد هرگاه اخافه موجب ایجاد خوف مؤثر و اختلال قابل توجه در اختیار و تصمیم‌گیری شخص گردد و عرف زیان تحقق‌یافته را نتیجه طبیعی چنین ترسی بداند، ضمان قهری بر عهده عامل اخافه ثابت خواهد بود؛ حتی اگر زیان از طریق فرار شخص ترسیده یا در اثر فعل شخص ثالث تحقق یافته باشد. بر این اساس، قاعده اخافه می‌تواند به‌عنوان یکی از مبانی قابل اتکای مسؤولیت مدنی در فقه امامیه مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
اخافه؛ ضمان قهری؛ تسبیب؛ استناد عرفی؛ زیان غیرمستقیم؛ فقه امامیه
مراجع
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 9


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب