نمایش مقاله

عقل به مثابه یکی از مهمترین منابع شناخت از نگاه ملاصدرا و اصفهانی

صفحه: 41تا 60

نشریه: دوفصلنامه تخصصی پژوهش‌نامه علوم انسانی اسلامی

شماره : 1 دوره اول بهار , تابستان 1392

نویسندگان: شهاب الدین وحیدی مهرجردی ,

کلیدواژگان: صدرالمتألهین، میرزا مهدی اصفهانی،نفس، عقل و قلمرو عقل.

چکیده مقاله:
یکی از مفاهیمی که تعریف‌‌های گوناگون و بسیار از آن شده واژه عقل است. گروهی عقل را مساوق وجود انسانی می‌دانند و برخی با آن مخالفت می‌کنند و آن را منشا گمراهی و سقوط از حیطه تعبد الهی میخوانند. برخی نیز آن را معادل فلسفه به کار برده و گروهی نیز به لزوم جدا دانستن عقل و فلسفه حکم کرده‌اند. فلاسفه، عقل را ارج نهاده و اهل حدیث و اشاعره، آن را رد کرده اند. ملاصدرا عقل را قوّه تحلیل‌گر از مراتب و شئونات نفس می‌داند که و گستره‌ی آن از عقل هیولانی تا عقل مستفاد شامل است؛ در حالی که عقل از منظر میرزا مهدی اصفهانی، موجودی مستقل و نوری است «ظاهرٌ بذاته و مظهِرٌ لغیره، معصومٌ بالذّات و مستقلٌ بالذّات» که از سوی خداوند افاضه می شود. عقل از نگاه وی تنها حقیقتی روشنگر است، نه تحلیل‌گر از مراتب نفس انسانی هم نیست. پژوهش حاضر در پی بررسی این موضوع در اندیشه دو دانشمند بزرگ اسلامی، صدرالمتألهین، بنیانگذار حکمت متعالیه و میرزا مهدی اصفهانی، مؤسس مکتب تفکیک است. با مقایسه دیدگاه های این دو متفکر در باب عقل می‌کوشیم شباهت‌ها و تفاوت‌های میان آن دو را دریابیم.




دانلود مقاله





تعداد نمایش: 731 بازدید تعداد دانلود مقاله: دانلود