اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,424
تعداد مقالات10,779
تعداد مشاهده مقاله3,391,129
تعداد دریافت فایل اصل مقاله1,888,489
الهی تبار, علی. (1404). تحلیل تاریخی نقش مطبوعات در شکل‌گیری هویت ملی مصر (1882-1914). مطالعات فلسفی کلامی, 13(36), 67-83. doi: 10.22034/mte.2025.22086.1939
علی الهی تبار. "تحلیل تاریخی نقش مطبوعات در شکل‌گیری هویت ملی مصر (1882-1914)". مطالعات فلسفی کلامی, 13, 36, 1404, 67-83. doi: 10.22034/mte.2025.22086.1939
الهی تبار, علی. (1404). 'تحلیل تاریخی نقش مطبوعات در شکل‌گیری هویت ملی مصر (1882-1914)', مطالعات فلسفی کلامی, 13(36), pp. 67-83. doi: 10.22034/mte.2025.22086.1939
الهی تبار, علی. تحلیل تاریخی نقش مطبوعات در شکل‌گیری هویت ملی مصر (1882-1914). مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 13(36): 67-83. doi: 10.22034/mte.2025.22086.1939

تحلیل تاریخی نقش مطبوعات در شکل‌گیری هویت ملی مصر (1882-1914)

مطالعات تاریخی جهان اسلام
مقاله 4، دوره 13، شماره 36، دی 1404، صفحه 67-83    اصل مقاله (564.53 K)
نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/mte.2025.22086.1939
نویسنده
علی الهی تبار*
گروه تاریخ تمدن و تاریخ معاصرجهان اسلامی، مجمتع تاریخ سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی نقش مطبوعات مصر در فرآیند شکل‌گیری هویت ملی آن کشور در دوره زمانی ۱۸۸۲–۱۹۱۴ می‌پردازد. پرسش اصلی آن است که چگونه رسانه‌های چاپی، به‌ویژه نشریات سیاسی و فرهنگی، در بازتعریف مفهوم «ملت مصر» و بسیج ضداستعماری در واکنش به اشغال بریتانیا و افول خلافت عثمانی ایفای نقش کردند. هدف پژوهش، تحلیل گفتمان مطبوعات به‌عنوان ابزار تولید معنا و هویت در بستر استعمار و تحولات فکری نخبگان مصری است.روش تحقیق تاریخی ـ تحلیلی با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی است. داده‌ها از منابع آرشیوی، نسخه‌های نشریات دوره استعمار، و آثار شخصیت‌های برجسته‌ای چون مصطفی کامل، احمد لطفی السید، رشید رضا و جرجی زیدان گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مطبوعاتی چون اللواء، الجریدة، الهلال و المنار با تولید روایت‌های تاریخی، بازنمایی قهرمانان ملی، ترویج زبان عربی و نقد استعمار، نقش مؤثری در نهادینه‌سازی هویت ملی ایفا کردند. با این حال، محدودیت‌های سیاسی، اقتصادی و سانسور استعماری مانع از تحقق کامل پروژه ملت‌سازی شد. این پژوهش با ارائه الگویی تحلیلی، بر اهمیت رسانه در فرآیند ملت‌سازی در جوامع پسااستعماری تأکید می‌ورزد.
کلیدواژه‌ها
مصر؛ هویت ملی؛ مطبوعات؛ اللواء؛ الجریدة؛ الهلال و المنار
مراجع
  1. اسدی، ع. ( (1398). تاریخ سیاسی مطبوعات مصر. تهران: انتشارات آوای نور.
  2. الجریدة. (1907). 10 مارس. مقال بعنوان «الوطنیه فی مصر»
  3. الجریدة. (1907). 11 مارس. مقال بعنوان «ما هو الوطن»
  4. الجریدة. (1907). العدد 1، ص. 1. آرشیو روزنامه الجریدة، دار الوثائق القومیة، القاهرة.
  5. الجریدة. (1908). العدد 67، ص. 2. آرشیو روزنامه الجریدة، دار الوثائق القومیة، القاهرة.
  6. الهلال. (1895). العدد 30، ص. 3. آرشیو مجله الهلال، دار الهلال، القاهرة.
  7. اللواء. (1900). ینایر. مقال بعنوان «رابطه الدین و رابطه الوطن».
  8. اللواء. (1906). العدد 23، ص. 1. آرشیو روزنامه اللواء، دار الوثائق القومیة، القاهرة.
  9. المازنی، م. (2020). الصحافة وأثرها فی الأدب العربی المعاصر فی مصر بین 1798–2000. مجلة الأدب العربی المعاصر، 12(3)، 77–94.
  10. دانشنامه جهان اسلام. (۲۰۱۰). مدخل «مصر: تاریخ مطبوعات عرب‌زبان». تهران: بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی.
  11. زیدان، ج. (1901). تاریخ التمدن الإسلامی. القاهرة: دار الهلال.
  12. عبده، ابراهیم. (1945). تطور الصحافه المصریه (الطبعة الثانیة). القاهره: مطبعة التوکل بمصر.
  13. عبدالنبی، م. (2019). الصحافة الثقافیة فی مصر: دراسة فی تطور الخطاب الثقافی. المجلة العربیة للإعلام والاتصال، 5(2)، 59–72.
  14. عبدالمجید، ن. (2021). دور الصحافة فی تشکیل الوعی التاریخی فی مصر الحدیثة. مجلة التاریخ العربی المعاصر، 8(1)، 85–102.
  15. رضا، ر. (1905). الاجتهاد و التقلید. المنار، العدد 45، ص. 4.
  16. رضا، ر. (1909). الخلافة و شروطها. المنار، العدد 132، ص. 6.
  17. رضا، ر. (1910). العقل و التعلیم الدینی. المنار، العدد 145، ص. 2.
  18. رضا، ر. (1912). السیاسة فی الإسلام. المنار، العدد 165، ص. 4.
  19. رضا، ر. (1923). الخلافة أو الإمامة العظمى. القاهرة: مطبعة المنار.
  20. میخائیل، ر. (2010). مصر النهضة: الصحافة المصریة والحرکة الوطنیة 1882–1922. القاهرة: الهیئة العامة للکتاب.
  21. نعمة، ل. (2022). الخطاب الوطنی فی الصحف العامة المصریة 1882–1914. .
  22. یونس، م. (2023). الأهرام مرآة للهویة المصریة وتعزیز الوطنیة. بوابة الأهرام.
  23. Abaza, M. (1993). The changing images of Egypt in Indonesian Islamic discourse. Archipel, 45, 101–120.
  24. Bassiouney, R. (2014). Language and identity in modern Egypt. Edinburgh University Press.
  25. Erlich, H. (2011). Kamil, Mustafa (1874–1908). In H. L. Gates Jr. & E. B. Higginbotham (Eds.), Dictionary of African Biography (Vol. 4, pp. 215–218). Oxford University Press.
  26. Gershoni, I. (1992). The evolution of national culture in modern Egypt: Intellectual formation and social diffusion, 1892–1945. Poetics Today, 13(2), 343–346.
  27. Kerr, M. H. (1966). Islamic reform: The political and legal theories of Muhammad Abduh and Rashid Rida. University of California Press.
  28. Reid, D. M. (1990). The Odyssey of Ahmad Lutfi al-Sayyid: Liberalism and the Egyptian Nation, 1872–1963. Cairo: American University in Cairo Press.
  29. Saldanha Álvarez, J. M. (2014). Journalism and literature in the Egyptian revolution of 1882. SAGE Open, 4(3).
  30. Zaman, M. Q. (2002). The ulama in contemporary Islam: Custodians of change. Princeton University Press.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 6
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 9


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب