اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,424
تعداد مقالات10,779
تعداد مشاهده مقاله3,391,377
تعداد دریافت فایل اصل مقاله1,888,619
فیروزی, نعمت الله, عامری, زهرا. (1404). معناشناسی علمی و فلسفیِ«وَالسَّمَاوَاتُ مَطْوِیَّاتٌ بِیَمِینِه» در تفاسیر قرآن کریم. مطالعات فلسفی کلامی, 19(37), 325-356. doi: 10.22034/qve.2025.20856.1849
نعمت الله فیروزی; زهرا عامری. "معناشناسی علمی و فلسفیِ«وَالسَّمَاوَاتُ مَطْوِیَّاتٌ بِیَمِینِه» در تفاسیر قرآن کریم". مطالعات فلسفی کلامی, 19, 37, 1404, 325-356. doi: 10.22034/qve.2025.20856.1849
فیروزی, نعمت الله, عامری, زهرا. (1404). 'معناشناسی علمی و فلسفیِ«وَالسَّمَاوَاتُ مَطْوِیَّاتٌ بِیَمِینِه» در تفاسیر قرآن کریم', مطالعات فلسفی کلامی, 19(37), pp. 325-356. doi: 10.22034/qve.2025.20856.1849
فیروزی, نعمت الله, عامری, زهرا. معناشناسی علمی و فلسفیِ«وَالسَّمَاوَاتُ مَطْوِیَّاتٌ بِیَمِینِه» در تفاسیر قرآن کریم. مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 19(37): 325-356. doi: 10.22034/qve.2025.20856.1849

معناشناسی علمی و فلسفیِ«وَالسَّمَاوَاتُ مَطْوِیَّاتٌ بِیَمِینِه» در تفاسیر قرآن کریم

قرآن و علم
دوره 19، شماره 37، دی 1404، صفحه 325-356    اصل مقاله (732.44 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qve.2025.20856.1849
نویسندگان
نعمت الله فیروزی* 1؛ زهرا عامری2
1استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی -دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام.
2دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه بین المللی امام رضا، مشهد، ایران
چکیده
هدف: این پژوهش به تحلیل معناشناختی و میان‌رشته‌ای عبارت قرآنی وَالسَّمَاوَاتُ مَطْوِیَّاتٌ بِیَمِینِه (زمر/۶۷) می‌پردازد تا ابعاد لغوی، تفسیری و ارتباط سازنده‌ی آن با یافته‌های معاصر کیهان‌شناسی را بررسی کند.
روش: با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و رویکرد تطبیقی، معنای واژگان کلیدی از منابع لغوی و قرآنی استخراج شده و تفاسیر مفسران برجسته(مانند طبری، زمخشری، علامه طباطبایی) تحلیل گردیده است. همچنین با اتخاذ چارچوب نظریه «تعامل سازنده علم و دین»، مفهوم «مطویات» در نسبت با مدل علمی «انقباض بزرگ» مورد بررسی قرار گرفته است.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که این عبارت در سنت تفسیری، هم به جنبه‌ی فیزیکی و پایان نظام کیهان اشاره دارد و هم نمادی از قدرت مطلق و بازگشت هستی به خالق است. از سوی دیگر، شباهت ساختاری معناداری بین مفهوم قرآنی «پیچیده شدن آسمان‌ها» و فرضیه‌ی علمی «انقباض بزرگ» وجود دارد. این هم‌راستایی، نه به معنای انطباق کامل، بلکه نشان‌دهنده‌ی ظرفیت قرآن برای تعامل با کشفیات علمی است، به گونه‌ای که علم، بحث«چگونگی» و دین «چرایی» و «غایت» پدیده را تبیین می‌کند.
نتیجه‌گیری: پژوهش بر این نتیجه تأکید می‌ورزد که درک عمیق مفاهیم قرآنی مانند «مطویات»، نیازمند رویکردی جامع است که ضمن وفاداری به مبانی الهیاتی متن، امکان گفت‌وگوی سازنده با دانش بشری را فراهم آورد و تصویری کل‌نگر از نظم هستی ارائه دهد.
کلیدواژه‌ها
معناشناسی؛ السماوات؛ مطویات بیمینه؛ قرآن؛ تفسیر
مراجع
  1. قرآن کریم.
  2. نهج البلاغه، ترجمه دشتی، محمد، تهران: بضعه الرسول، 1379.
  3. ابن‌بابویه، محمد بن ‌علی، الخصال، تهران: فراهانی. 1362ش.
  4. ابن‌عربی، تفسیر ابن‌عربی، بیروت: داراحیاء التراث العربی. 1422.
  5. ابن‌فارس، احمد، معجم مغاییس اللغة، بی‌جا: دارالفکر. 1979.
  6. ابن‌بابویه، محمد بن علی، التوحید، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. 1374.
  7. بحرانی، هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، ایران: بنیاد بعثت. 1373.
  8. بروجردی، ابراهیم، تفسیر جامع، ایران: صدر. 1363.
  9. جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، قم: اسراء. 1378.
  10. حسینی، بی‌بی حکیمه و نخعی، مریم، «اعجاز ادبی قرآن در معناشناسی واژه سماء»، نخستین همایش ملّی واژه‌پژوهی در علوم اسلامی، دانشگاه یاسوج. 1395.
  11. حسینی، سیدمرتضی، «بازخوانی مفهوم واژه سماء در قرآن»، تحقیقات علوم قرآن و حدیث، سال چهاردهم، شماره 36، صص97-65. 1396ش.
  12. خرم‌دل، مصطفی، تفسیر نور، تهران: احسان. 1384.
  13. دیوبندی، محمودحسن، تفسیر کابلی از دیدگاه اهل سنت، تهران: احسان. 1385ش.
  14. راغب اصفهانی، حسین، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق: محمد سیّد کیلانی، بیروت: دارالمعرفه. بی‌تا.
  15. زمخشری، جارالله محمود، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، بیروت: دار الکتب العربی. 1407.
  16. شاه‌عبدالعظیمی، حسین، تفسیر إثنى عشری، تهران: میقات. 1363.
  17. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، تفسیر القرآن الکریم، قم: بیدار. 1366.
  18. طالب‌تاش، عبدالمجید و فروغی، جواد، پیدایش فضا از نظر قرآن، فصلنامه مطالعات قرآنی. 1393.
  19. طالقانی، سیدمحمود، پرتوی از قرآن، تهران: شرکت سهامی انتشار. 1362ش.
  20. طباطبائی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان. 1412ق.
  21. طبرسی، فضل بن حسن، ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران: فراهانی. 1350.
  22. طبرسی، فضل بن حسن، جوامع الجامع، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامى آستان قدس رضوی. 1377.
  23. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی التفسیرالقرآن، بیروت: دارالمعرفه. 1406.
  24. طبرسی، فضل بن سهل، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات. 1995.
  25. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تأویل القرآن، تحقیق: عبدالله ترکمانی، ریاض: دار هجر. 1412.
  26. فیض کاشانی، محسن، الأصفی فی تفسیر القرآن، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی. 1418.
  27. قرشی، علی‌اکبر، تفسیر احسن الحدیث، تهران: بنیاد بعثت. 1377.
  28. قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، تهران: ناصر خسرو. 1364.
  29. کلینى، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران: دار الکتب الإسلامیة. 1407.
  30. کاشانی، ملافتح‌الله، تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین، تهران: کتاب‌فروشی محمد حسن علمی. 1336.
  31. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، بحارالانوار، تهران: اسلامیه. 1379.
  32. مسترحمی، سیدعیسی، قرآن و کیهان‌شناسی، قم: پژوهش‌های تفسیر علوم و قرآن. 1387.
  33. مسترحمی، سیدعیسی، تفسیر آیات نجومی با تاکید بر پاسخ به شبهات، قم: دفتر نشر معارف. 1397.
  34. مصباح یزدی، محمدتقی، جهان‌شناسی، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی. 1395.
  35. مکارم شیرازی، ناصر، الامثل فی تفسیر کتاب الله المنزل، قم: مدرسه امام علی بن ابی‌طالب. 1421.
  36. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه: تفسیر و بررسی تازه‌ای درباره قرآن مجید با در نظر گرفتن نیازها، خواست‌ها، پرسش‌ها، مکتب‌ها و مسائل روز، تهران: دارالکتب الإسلامیة. 1374.
  37. موریسون، ایان، آشنایی با نجوم و کیهان‌شناسی، ترجمه صمد غلامی، تهران: نشر رمز. 1397.
  38. نصیری قیداری، سعدالله، آیات نجومی قرآن و تحول علم نجوم، انجمن علمی اعجاز قرآن. 1391.
  39. نکونام، جعفر، «معناشناسی توصیفی سماوات در قرآن»، پژوهش دینی، ش9، صص63-84. 1384.
  40. هاوکینگ، استیون ویلیام، انفجار بزرگ تا سیاهچاله‌ها، تهران: شرکت سهامی انتشار. 1384.
  41. Goodstein, D, The big crunch, EOS Transactions, 78, 329. 1997.
  42. Hawking, S. W, A Brief History of Time, Bantam Books. 1988.
  43. Peacock, J. A, Cosmological Physics, Cambridge University Press. 1999.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 103
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 51


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب