اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,503
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله4,160,419
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,327,378
قاسم زاده, صادق, پیروزفر, سهیلا. (1404). رابطه اختلاف قرائات با اعجاز بیانی در آیات منتخب سوره کهف. مطالعات فلسفی کلامی, 13(25), 225-248. doi: 10.22034/qer.2026.19674.1274
صادق قاسم زاده; سهیلا پیروزفر. "رابطه اختلاف قرائات با اعجاز بیانی در آیات منتخب سوره کهف". مطالعات فلسفی کلامی, 13, 25, 1404, 225-248. doi: 10.22034/qer.2026.19674.1274
قاسم زاده, صادق, پیروزفر, سهیلا. (1404). 'رابطه اختلاف قرائات با اعجاز بیانی در آیات منتخب سوره کهف', مطالعات فلسفی کلامی, 13(25), pp. 225-248. doi: 10.22034/qer.2026.19674.1274
قاسم زاده, صادق, پیروزفر, سهیلا. رابطه اختلاف قرائات با اعجاز بیانی در آیات منتخب سوره کهف. مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 13(25): 225-248. doi: 10.22034/qer.2026.19674.1274

رابطه اختلاف قرائات با اعجاز بیانی در آیات منتخب سوره کهف

مطالعات قرائت قرآن
دوره 13، شماره 25، دی 1404، صفحه 225-248    اصل مقاله (632.81 K)
نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/qer.2026.19674.1274
نویسندگان
صادق قاسم زاده* 1؛ سهیلا پیروزفر2
1دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
2دانشیار دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران،
چکیده
هدف:این پژوهش با هدف بررسی تأثیر اختلاف قرائات قرآن کریم بر اعجاز بیانی و بلاغی آن، با تمرکز بر پنج آیه منتخب از سوره کهف و با تأکید ویژه بر قرائت عاصم انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، تحلیل چگونگی تأثیرگذاری اختلاف قرائات بر ظرافت‌های معنایی و بلاغی آیات و تبیین دلایل برتری قرائت عاصم در حفظ انسجام و اعجاز بیانی قرآن است.
روش:این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع معتبر علوم قرآنی، قرائات و تفسیر انجام شده است. جامعه تحقیق شامل تمامی موارد اختلاف قرائت در سوره کهف است که از این میان، پنج آیه (17، 25، 36، 44 و 47) به عنوان نمونه هدفمند انتخاب شده‌اند. داده‌ها از طریق بررسی تطبیقی قرائات سبعه در کتب معتبر قرائات (مانند کتاب السبعة ابن مجاهد و التیسیر دانی) و تحلیل تفاسیر بلاغی (چون الکشاف زمخشری و روح المعانی آلوسی) گردآوری و تحلیل شده‌اند.
یافته‌ها:
تحلیل پنج آیه منتخب نشان داد که اختلاف قرائات در موارد زیر تأثیر بلاغی معناداری دارد: 
- آیه 17 (تَزاوَرُ/ تَزَّاوَرُ/ تَزوَرُّ): قرائت عاصم (تَزاوَرُ) با تصویر حرکت آرام و طبیعی خورشید، هماهنگی بیشتری با فضای معجزه‌آسای داستان اصحاب کهف دارد. 
- آیه 25 (ثَلاثَ مِائَةٍ/ ثَلاثَ مِائَةِ): قرائت با تنوین (مِائَةٍ) از نظر نحوی رایج‌تر و از نظر بلاغی شفاف‌تر است. 
- آیه 36 (مِنْهَا/ مِنْهُمَا): قرائت مفرد (مِنْهَا) با ضمیر «جَنَّتَهُ» در آیه قبل هماهنگی کامل دارد و از ابهام جلوگیری می‌کند. 
- آیه 44 (الوَلایة/ الوِلایة و الحقِّ/ الحقُّ): قرائت عاصم (الوَلایةُ للهِ الحَقِّ) بر سرپرستی دینی خداوند بر اساس حق تأکید می‌کند. 
- آیه 47 (نُسَیِّرُ/ تُسَیَّرُ): قرائت عاصم با صیغه متکلم مع الغیر، بر نقش مستقیم و قدرت مطلق خداوند در به حرکت درآوردن کوه‌ها تأکید دارد.
نتیجه‌گیری:قرائت عاصم به دلیل هماهنگی بیشتر با ساختار بلاغی و انسجام معنایی قرآن، در انتقال اعجاز بیانی کلام الهی بر سایر قرائات برتری دارد. استفاده افراطی از قرائات متعدد و تأکید بر فرش الحروف، بدون توجه به پیامدهای بلاغی، می‌تواند به ایجاد ابهام در مفاهیم قرآنی و کاهش تأثیر اعجاز بیانی آن منجر شود. از این رو، تمرکز بر قرائت عاصم به عنوان معیار اصلی تلاوت و تفسیر، بهترین راه برای حفظ اصالت بیانی قرآن است.
کلیدواژه‌ها
اختلاف قرائات؛ اعجاز بیانی قرآن؛ سوره کهف؛ قرائت عاصم؛ بلاغت قرآن؛ فرش الحروف
مراجع
  1. قرآن کریم.
  2. آلوسی، محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دار الکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۵.
  3. ابن‌الجزری، ابوالخیر محمد بن محمد، النشر فی القراءات العشر، بیروت: دار الکتب العلمیه، بی‌تا.
  4. ابن‌خالویه، حسین بن احمد، إعراب القراءات السبع وعللها، بیروت: دار الکتب العلمیه، ۱۴۲۷.
  5. ابن‌فارس، احمد، مقاییس اللغة، تحقیق: عبدالسلام محمد هارون، بیروت: دار الفکر، ۱۳۹۹.
  6. ابن‌مجاهد، احمد بن موسی، السبعة فی القراءات، تحقیق: شوقی ضیف، مصر: دار المعارف، ۱۴۰۰.
  7. ابن‌منظور، محمد بن مکرّم، لسان العرب، بیروت: دار صادر، چاپ سوم، ۱۴۱۴.
  8. ابوحیان اندلسی، محمد بن یوسف، البحر المحیط، بیروت: دار الکتب العلمیه، ۱۴۳۱.
  9. ابوعلی فارسی، حسن بن أحمد، الحجة للقرّاء السبع، تحقیق: بدرالدین قهوجی و بشیر جویجانی، دمشق: دار المأمون، ۱۴۱۳.
  10. دانی، ابوعمر عثمان بن سعید، التیسیر فی القراءات السبع، بیروت: دار الکتب العلمیه، ۱۴۲۶.
  11. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ قرآن، تهران: مرتضوی، چاپ دوم، ۱۳۷۴.
  12. زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت: دار الکتاب العربی، ۱۴۲۹.
  13. شوکانی، محمد بن علی، فتح القدیر، بیروت: دار الکتاب العربی، ۱۴۳۰ ق.
  14. قیسی، مکی بن ابی‌طالب، الکشف عن وجوه القراءات السبع وعللها وحججها، بیروت: مکتبة ناشرون، ۱۴۳۲.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 173
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 114


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب