اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات116
تعداد شماره‌ها1,439
تعداد مقالات10,923
تعداد مشاهده مقاله3,706,783
تعداد دریافت فایل اصل مقاله2,018,450
سعیدی, احمد, سرمیلی, زهرا. (1404). بررسی فقهی به کارگیری روش تشویق جهت افزایش دین‌داری دانش‌آموزان (با تأکید بر جذابیت‌های پولی). مطالعات فلسفی کلامی, 12(24), 75-88. doi: 10.22034/mft.2026.19873.1397
احمد سعیدی; زهرا سرمیلی. "بررسی فقهی به کارگیری روش تشویق جهت افزایش دین‌داری دانش‌آموزان (با تأکید بر جذابیت‌های پولی)". مطالعات فلسفی کلامی, 12, 24, 1404, 75-88. doi: 10.22034/mft.2026.19873.1397
سعیدی, احمد, سرمیلی, زهرا. (1404). 'بررسی فقهی به کارگیری روش تشویق جهت افزایش دین‌داری دانش‌آموزان (با تأکید بر جذابیت‌های پولی)', مطالعات فلسفی کلامی, 12(24), pp. 75-88. doi: 10.22034/mft.2026.19873.1397
سعیدی, احمد, سرمیلی, زهرا. بررسی فقهی به کارگیری روش تشویق جهت افزایش دین‌داری دانش‌آموزان (با تأکید بر جذابیت‌های پولی). مطالعات فلسفی کلامی, 1404; 12(24): 75-88. doi: 10.22034/mft.2026.19873.1397

بررسی فقهی به کارگیری روش تشویق جهت افزایش دین‌داری دانش‌آموزان (با تأکید بر جذابیت‌های پولی)

مطالعات فقه تربیتی
مقاله 6، دوره 12، شماره 24، اسفند 1404، صفحه 75-88    اصل مقاله (791.4 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/mft.2026.19873.1397
نویسندگان
احمد سعیدی* 1؛ زهرا سرمیلی2
1مؤسسه عالی فقه و اصول جواد الأئمه ع
2مجموعه علمی تربیتی جامعة الزهرا س
چکیده
هدف این پژوهش، تبیین حکم فقهی استفاده از مشوق‌های مالی به عنوان ابزاری برای ارتقای دین‌داری در میان دانش‌آموزان است. با توجه به کاربرد روزافزون این روش و جذابیت ذاتی آن برای نسل نوجوان، واکاوی موضع شریعت اسلامی و تعیین حدود و ثغور آن امری ضروری می‌نماید. این پژوهش با اتخاذ «روش اجتهادی» و با بررسی نظام‌مند ادلۀ درون‌دینی (آیات و روایات) در پی پاسخ به پرسش اصلی است که «آیا ایجاد انگیزه از راه اعطای پول برای افزایش دین‌داری جایز است؟». یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که استفاده از مشوق‌های مالی، با شرط‌های خاص، «جواز شرعی» دارد. ادلۀ مهم‌ ثابت‌کنندۀ این حکم، شامل ادلۀ ‌«مؤلفة قلوبهم»، «سیره معصومان( در جذب مخالفان» و «روایات ناظر بر ترغیب به عبادات با انگیزه‌های مالی» می‌شود که همگی بر استفاده ابزاری از مال، برای جذب، تثبیت و تحکیم باورهای دینی دلالت دارند. در مقابل، بررسی «ادلۀ مانع» نشان می‌دهد که دلالت این دسته از نصوص، نه بر نفی مطلق، بلکه بر «تعیین مرز و ضوابط» برای جلوگیری از آفات روش یادشده است. این چارچوب‌های تحدیدکننده ذیل سه محور اصلی قابل دسته‌بندی هستند:
۱. پرهیز از تکرار بی‌رویه جهت پیش‌گیری از «عادت‌سازی غلط»؛
۲. اولویت‌دادن به مشوق‌هایی با مصارف ارزشمدارانه؛
۳. لزوم «شفافیت» و تبیین فلسفۀ اقدام برای متربی.
در نتیجه، می‌توان حکم به «جواز مشروط» این روش تربیتی داد؛ به شرط آن‌که با انگیزه‌سازی معنوی همراه بوده، به رویه‌ای دایمی تبدیل نشود، منجر به عادت‌سازی غلط نگردد، بستر مناسب برای مصرف صحیح آن فراهم آید و با شفافیت کامل و بدون ایجاد احساس فریب در متربی به اجرا درآید.
کلیدواژه‌ها
فقه تربیتی؛ مشوق‌های مالی؛ دینداری؛ انگیزش بیرونی؛ دانش‌آموزان؛ روش اجتهادی
مراجع
* قرآن کریم.

  1. ال. اتکینسون، ریتا(1400). ترجمه براهنی، محمدنقی، زمینه روان‌شناسی هیلگارد، چاپ چهل و هشتم.
  2. ابن بابویه، محمد(1362). الخصال، قم: جامعه مدرسین، چاپ اول.
  3. ابن بابویه، محمد(1385). علل الشرائع، قم: کتابفروشی داوری، چاپ اول.
  4. ابن بابویه، محمد(1398). التوحید، قم: جامعه مدرسین، چاپ اول.
  5. ابن بابویه، محمد(1403). معانی الاخبار، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏، چاپ اول.
  6. ابن بابویه، محمد(1413). من لایحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏، چاپ دوم.
  7. ابن شعبه، حسن(1404). تحف العقول، قم: جامعه مدرسین، چاپ دوم.
  8. ابن فارس، احمد(1399 ق). معجم مقاییس اللغة، بیروت: دار الفکر.
  9. اعرافی، علی‌رضا(1395). فقه تربیتی مبانی و پیش‌فرض‌ها، قم: مؤسسه اشراق و عرفان، چاپ سوم.
  10. انصاری، مرتضى بن محمد امین(1415 ه‍ ق‌). کتاب المکاسب المحرمة و البیع و الخیارات، قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى.
  11. ایوبی ماهانی، اسماء(1390). شیوه‌های جذب جوانان به دین از دیدگاه آیات و روایات، تهران: ام ابیها، چاپ دوم.
  12. برقی، احمد(1371). المحاسن، قم: دار الکتب الاسلامیة، چاپ دوم.
  13. پهلوان نژاد، روح انگیز و فراهانی، شیوا و نخکوب، مائده و صمدی، فاطمه(1402). تحقیقات راهبردی در تعلیم و آموزش و پرورش، شماره 1، صفحه 465 الی 473.
  14. تمیمی آمدی، عبدالواحد(1410). غرر الحکم و درر الکلم، قم: دار الکتاب الاسلامی، چاپ دوم.
  15. رضی الدین، محمد(1395). شرح شافیة ابن الحاجب، بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ اول.
  16. رضی، محمد(1414). نهج البلاغة (للصبحی صالح)، قم: هجرت، چاپ اول.
  17. صمدی، روح الله و غفاری اسکویی، میترا(1401). راهکار‌های ممکن جذب و پرورش مذهبی جوانان، بیست و یکمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در علوم و فناوری.
  18. طباطبایی، محمدحسین(1399). شیعه در اسلام، قم: بوستان کتاب‏، چاپ هفدهم.
  19. طباطبایی، محمدحسین(1417). المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏، چاپ پنجم.
  20. طوسی، محمد(1404). الامالی، قم: دارالثقافة، چاپ اول.
  21. طوسی، محمد(1407). تهذیب الاحکام، تهران: دار الکتب الاسلامیة، چاپ چهارم.
  22. عاملی، جعفر مرتضی(1391). سیره صحیح پیامبر اعظم4، سازمان انشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول.
  23. علی بن الحسین%(1376). صحیفه سجادیه، قم: دفتر نشر الهادی، چاپ اول.
  24. قپانوری، یاسین(1401). راهکار‌های جذب دانش آموزان به دین، یازدهمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران.
  25. قمی، علی(1404). تفسیر القمی، قم: دار الکتاب، چاپ سوم.
  26. کلینی، محمد، (1407). الکافی، تهران: دار الکتب الاسلامیة، چاپ چهارم.
  27. کوفی، حسین(1402 ق). الزهد، قم: المطبعة العلمیة، چاپ دوم.
  28. گلاور، جان. ای. و برونینگ، راجر اچ (1387). ترجمه خرازی، علینقی، روان‌شناسی تربیتی: اصول و کاربرد آن، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، چاپ هشتم.
  29. مایر، فردریک(1398). ترجمه فیاض، علی اصغر، تاریخ اندیشه‌های تربیتی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، چاپ چهارم.
  30. مسعودی راد، امیرحسین و بهنام، رسول و مسعودی راد، مائده(1400). بررسی نقش تشویق و تنبیه در یادگیری دانش‌آموزان، نشریه نخبگان علوم و مهندسی، دوره 6، شماره4، صفحه 56 الی 67.
  31. مصباح یزدی، محمدتقی(1394). آموزش عقاید، انتشارات مؤسسه امام خمینی ره، چاپ ششم.
  32. مطهری، مرتضی(بی‌تا). مجموعه آثار، تهران: انشارات صدرا.
  33. مفید، محمد(1413). الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، قم: کنگره شیخ مفید، چاپ اول.
  34. نراقی، محمدمهدی(1387). جامع السعادات، بیروت: چاپ افست.
  35. هاشمی، حسین(1388). چیستی و اهداف تربیت، فصلنامه پژوهش‌های قرآنی، شماره 59 و 60: 30 الی 71.
  36. ورام، مسعود(1410). تنبیه الخواطر و نزهة النواظر، قم: مکتب فقیه، چاپ اول.
  37. یوسفی گوهرگان، شهین تاج و یوسفی گوهرگان، شریعت ویوسفی گوهرگان، یوسف (1402). شیوه‌های تشویق و تنبیه و اثر آن بر روند تربیتی کودکان در دوره ابتدایی، نشریه پژوهشنامه اورمزد، شماره 62 ب، صفحه 41 الی 56.
  38. vroom,victor(1994/. work and motivation, reprint.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 121
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 30


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب